Кіріспе

Сумерлік ғибадатханадан табылған оюлы алабастр ыдысы, Урук (Уарка), Ирак.

Уарка вазасы немесе Урук вазасы – қазіргі Аль-Мутанна провинциясында, Оңтүстік Иракта орналасқан ежелгі Урук қаласының қираған жерлеріндегі Сумерлік Инанна құдайының ғибадатхана кешенінде табылған жұқа, оюлы алабастр ыдысы. Мысырдан табылған Урук ойығы және Нармер палитрасы сияқты, бұл б.з.д. 3200–3000 жылдарға жататын ең ертедегі сақталған көркемдік рельефтік мүсіндердің бірі. Б.з.д. 9000 жылға жуық дауірдегі Гёбекли Тепе қазбаларынан да қарапайым рельефтік мүсіндер белгілі. Ыдыстың төменгі бөлігінде су, пальма, арпа және бидай сияқты өмірдің табиғи элементтері бейнеленген. Төменгі бөліктің жоғарғы жағында қошқарлар мен қойлар бір қатармен жүріп келеді. Ортаңғы бөлігінде құрбандықтарды білдіретін азық-түлік себеттерін көтеріп жүрген жалаңаш ерлер суреттелген. Ал, ыдыстың жоғарғы бөлігінде Инанна құдайы ант беру сыйлығын қабылдап тұрған бейнесі көрсетілген. Инанна қақпаның алдында тұр, оның айналасында байлыққа толы ғибадатханасы мен қоймасы (аспаннан төңкерілген тулары бар екі қамыс есік тірегімен анықталады) орналасқан. Бұл көрініс құдай мен оның күйеуі Думузи арасындағы ритуалдық некеге байланысты болуы мүмкін, ол Уруктың гүлденуін қамтамасыз етеді.

Ашылу

Ассириялықтар бұл құмыраны 1933-1934 жылдары Урук қаласындағы алтыншы қазба маусымында фрагменттер жиынтығы түрінде тапты. Табыс экспедицияның далалық кітабында 1934 жылдың 2 қаңтарындағы жазбада W14873 нөмірімен тіркелді, онда былай делінген: "Großes Gefäß aus Alabaster, ca. 96 см hoch mit Flachrelief" ("Алабастрдан жасалған үлкен ыдыс, шамамен 96 см биіктікте, жазық бейнелермен"). Ежелгі заманда жөнделгені байқалатын құмыраның биіктігі 1 метрге (3 фут) жетеді. Ол ежелгі шумерлерге Урук деп белгілі болған қазіргі Уорка ауылының атымен аталады. Алғашқы нұсқасының гипстен жасалған көшірмесі Берлиндегі Таяу Шығыс мұражайында (Vorderasiatisches Museum Berlin) көптеген ондаған жылдар бойы 5-бөлмеде орналастырылған.

Ұрлық және қалпына келтіру

Варка вазасы 2003 жылы Иракқа басып кіру кезінде Ирактың Ұлттық мұражайынан ұрланған мыңдаған заттардың бірі болды. 2003 жылдың сәуір айында,

Ваза кейіннен 12 маусымда Ирак мұражайына кешірім шарасы барысында, қызыл Toyota көлігімен келген, жасы жиырмаға жуық үш белгісіз ер адамдармен қайтарылды. "Таймс" газетінің тілшісі хабарлағандай, ваза 14 бөлікке сынған күйі қайтарылды және оны қалпына келтіру туралы жарияланды. Чикагодағы Шығыс институты жариялаған екі салыстыру фотосуретінде ыдыстың жоғарғы және төменгі бөліктерінде айқын зақымдар байқалды (қайтарылған күні, 2003 жылдың 12 маусымы). Толығымен қалпына келтірілген Варка вазасы (мұражай нөмірі IM19606) қазір Ирак мұражайында қойылған.