Кіріспе

LEA Vision Test System – әдеттегі көз кестелерінде қолданылатын әліпби әріптерін оқи алмайтын балаларға арналған педиатриялық көру тестілерінің жиынтығы. LEA тестісінің көптеген түрлері бар, олар жақын және алысқа қарау қабілетін, сондай-ақ контрастқа сезімталдық, көру өрісі, түс көру, көруге бейімделу, қозғалысты қабылдау, көздің функциясы және бейімделу (көз) сияқты кәсіптік денсаулықтың басқа да салаларын бағалау үшін қолданылады.

Тарих

LEA тестісінің алғашқы нұсқасын 1976 жылы фин балалар офтальмологы Леа Хиверьинен, MD, PhD әзірледі. Доктор Хиверьинен флюоресцеиндік ангиография бойынша диссертациясын аяқтады және 1967 жылы Джонс Хопкинс ауруханасының Вилмер көз институтында стажер ретінде қызмет атқарып жүргенде, сол саладағы алғашқы клиникалық зертхананы ашуға көмектесті. Вилмер институтында жұмыс істеген кезінде ол көруді қалпына келтіру және бағалау саласына қызығушылық танытты және 1970 жылдан бері осы салада жұмыс істейді, көруді қалпына келтіру командаларын оқытады, жаңа көруді бағалау құралдарын жобалайды және оқытады. Доктор Хиверьинен жасаған LEA Vision Test System жүйесіндегі алғашқы тест классикалық LEA Символдар тесті болды, одан кейін көп ұзамай LEA Сандар тесті пайда болды, ол еңбек медицинасы саласындағы салыстырмалы зерттеулерде қолданылды.

Дұрыс

Көзге жасалатын визуалды бағалау сынақтарының көптігінен LEA символдары сынақтары ғана стандартталған Ландольт С көру сынақ символымен салыстырылып, калибрленген. Ландольт С – бұл әлемнің көп бөлігінде көру қабілетін өлшеу үшін стандартты символ ретінде қолданылатын оптотип. Ол дәстүрлі Снеллен кестесінде қолданылатын "С" әрпімен толықтай сәйкес. Бұдан өзге, LEA символдары сынағы көру қабілетін дұрыс және сенімді өлшейтіні эксперименттік жолмен расталған. Жақсы көру сынағына сай, символдар сынағында қолданылатын төрт оптотиптің әрқайсысы көру қабілетін бірдей өлшеуге және бірдей мөлшерде бұрмалауға қабілетті екені дәлелденді, бұл сынақтың ішкі үйлесімділігін көрсетеді. 2006 жылы «Acta Ophthalmologica Scandinavica» журналында жарияланған зерттеу, Lea Symbols 15 қатарлы бүктеу қашықтығы кестесінің мектепке дейінгі жастағы балалардың көру қабілетіндегі кемшіліктерді анықтауда клиникалық маңызы бар екенін көрсетті. Lea символдары сынағынан алынған көру қабілеті диагнозын офтальмологиялық тексеру нәтижелерімен салыстырған зерттеу, Lea символдары кестесінің тексерілген 149 мектепке дейінгі жастағы баланың 95,9%-ында дұрыс және жеткілікті бағалауды қамтамасыз еткенін көрсетті. Бұл Lea сынақтарын қымбатқа соқпайтын және көп уақытты қажет етпейтін педиатриялық көру қабілетін тексерудің баламасы ретінде сенімді түрде қолдануға болатынын көрсетеді.

Маңыздылық

LEA тестерінің ерекше дизайны және олардың арнайы оптотиптері стандартты көру тестеріне қарағанда балаларда педиатриялық төмен көруді анағұрлым ертерек анықтауға мүмкіндік береді. Бұл, әсіресе, басқа да физикалық немесе психикалық мүгедектіктері бар және ерте арнайы білім беруге құқығы бар кішкентай балалар үшін аса маңызды. Көру қабілеті нашар балалардың жартысынан астамы басқа да кемістіктерімен бірге туылады. LEA тестерінің көпшілігі миы ауыр зақымдалған балаларға да қолданылуы мүмкін және мұндай жағдайларда көру өткірлігін дәл бағалауға мүмкіндік беретін сирек әдістердің бірі болып табылады.

Нұсқалар

LEA Vision Test System қазіргі уақытта балалар мен ересектерде көру және коммуникациялық жетіспеушіліктердің көптеген түрлерін бағалауға арналған 40-тан астам әртүрлі тесттерді қамтиды.

LEA символдарын тексеру

LEA сынағының ең көне және ең негізгі түрі жай ғана "LEA символдары сынағы" деп аталады. Бұл сынақ төрт оптотиптен (сынақ белгілерінен) тұрады: алманың, бесбұрыштың, квадраттың және шеңбердің сызбалары. Осы төрт символдың аты айтылып, күнделікті қолданыстағы нақты заттар ("алма", "үй", "терезе" және "сақина") ретінде оңай анықталуы мүмкін, сондықтан оларды абстрактілі әріптер мен сандардан бұрын тануға болады. Бұл мектепке дейінгі балалардың, көру қабілетін басқа стандартты кестелерде қолданылатын әріптер мен сандарды білгенге дейін тексеруге мүмкіндік береді. LEA символдары сынағы көбінесе үш өлшемді (3D) LEA жинағы түрінде қолданылады. Бұл жинақ төрт стандартты оптотиппен қатар түсті де пайдаланады, бұл он төрт айлық балалардың көру өткірлігін өлшеуге мүмкіндік береді.

LEA сандарының сынағы

"LEA сандар тесті" LEA тестілерінің екіншісі болып дамытылды және оны үлкен балалардың, тіпті ересектердің көру қабілетін тексеруге болады. Бұл тесттің құрылымы әдеттегі Снеллен кестесіне ұқсас, онда беттің төменгі жағына қарай сандардың мөлшері кішірейеді. LEA Символдар тестінің оптотиптері сияқты, бұл сандар да Ландольт C-мен салыстырылып түзетілген және бірдей мөлшерде бұрмаланады.

LEA тораптық өткірлік сынағы

Бұл тест, әсіресе ауыр немесе бірнеше көру кемістігі бар балаларда, торлы көру қабілетін бағалауға мүмкіндік береді. "LEA Gratings Test" миға зақым келген балалардың көруін тексеруде де сәтті қолданылған, және олардың көптеген параллель сызықтарды қабылдау мүмкіндігінің шектеулі екенін анықтайтын жалғыз тест болып табылады.

LEA контрастты сезімталдық сынағы

Көзбен қабылданатын ақпараттың төмен контрастта ұсынылуы визуалды коммуникация процесінде өте маңызды. Әсіресе, баланың бет-әлпет ерекшеліктерін қаншалықты қашықтықтан және дәлдікпен ажырата алатынын анықтау үшін оның контрастқа сезімталдығын ерте жасында бағалау өте қажет. Осы мақсатта әзірленген аса танымал тест – "Хайдидің төмен контрастты бет суреттерін жасыру" тестісі (LEA Vision Test System оның нұсқасын ұсынады). Бұл тест әртүрлі контраст деңгейлеріндегі мультфильм беттерін бейнелейтін карталар жиынтығын пайдаланады. Бұл тесттен алынған контрастқа сезімталдықты бағалау білім беру саласында өте маңызды, себебі контраст жетіспейтін балалар дене тілінен немесе бет-әлпеттен визуалды сигналдарды қабылдауда қиындық көреді және көбінесе тақтадағы немесе проектордағы жазуды оқи алмайды.