Кіріспе
Винченцо I Гонзага (21 қыркүйек 1562 – 9 ақпан 1612) – 1587 жылдан 1612 жылға дейін Мантуя және Монферрат герцогтықтарын билеген билеуші.
Өмірбаян
1562 жылдың 21 қыркүйегінде дүниеге келген Винченцо, Мантуя герцогы Гульельмо Гонзага мен Австрияның эрцгерцогинясы Элеонораның жалғыз ұлы болды. Оның анасының ата-аналары – Киелі Рим императоры Фердинанд I және Богемия мен Венгрияның королевасы Анна. 1582 жылы Винченцо, әкесінің сарайында қызмет ететін, жас шотланд ғалымы Джеймс Крихтонды қызғаныштан туған ашумен суыққан қанмен өлтірді. Винченцо өнер мен ғылымды ынталы түрде қолдады және Мантуяны өркенді мәдени орталыққа айналдырды. 1587 жылдың 22 қыркүйегінде Винченцо Мантуяның төртінші герцогы болып тағайындалды, салтанатты рәсімде герцогтіктің жоғары лауазымды тұлғалары жаңа герцогқа құрмет көрсетті: содан кейін ол қала көшелерімен атпен жүрді. Винченцо композитор Клаудио Монтевердини және суретші Питер Пауль Рубенсті жұмысқа алды. 1590 жылы Монтеверди Винченцоның музыкалық капелласында виолашы және хор жетекшісі болды; 1602 жылы Винченцо оны Беннедетто Паллавичиноның қайтысынан кейін музыка шебері етіп тағайындады. Винченцо сондай-ақ ақын Торквато Тассомен дос болды. 1589 жылы Веронада жарық көрген кішкентай кітапта Винченцоның қызметіндегі Валерини есімді комедия актерінің суретшілердің өзінің еңбектерінен гөрі ең маңызды өнер коллекционерлерінің мүсіндері бейнеленген өнер галереясын қалай елестеткені суреттеледі. Винченцо Минерваның аспандық галереясы деп аталатын идеалдық галереяның билеушісі ретінде бейнеленді. Астроном Джованни Антонио Маджини де Винченцоның ұлдары Франческо мен Фердинандқа ұстаздық етті. Маджинидің өмірлік еңбегі – 1620 жылы оның ұлы басып шығарған «Италияның географиялық атласын» (Atlante geografico d'Italia) дайындау болды. Бұл атлас Италияның әр айманының нақты атаулары мен тарихи жазбалары бар карталарын қамтуы тиіс болды. 1594 жылы басталған бұл жоба үлкен көлемді жұмысқа айналды. Атласқа арналған Винченцо оған осы жобада көмектесті және Маджиниге Италияның әртүрлі мемлекеттерінің карталарын жеткізуге рұқсат берді. 1603-1604 жылдардың қысында Галилей Мантуя сарайына лауазым алу мақсатымен келді, оған жалақы ұсынылды, бірақ Винченцомен шарттарға келісе алмады, оның орнына Галилейге алтын тізбек пен екі күміс табақ сыйлады. Винченцоның ысырапшылдығы Мантуяның экономикалық және мәдени құлдырауын жеделдеткеніне сендіреді. 46 жасында Винченцоның импотенцияға шалдыққандығы туралы әңгіме тарады және ол аңызға айналған афродизиак алу үшін Жаңа әлемге құпия экспедиция жіберді. 1588 жылдың 20 шілдесінде император Рудольф II Винченцоға Австрияның гербін қою құқығын берді. Винченцо 1608 жылдың 25 мамырында Рим папасы Павел V бекіткен Құтқарушылар (немесе Ең қымбат қан) орденін құрды. 1608 жылы Савойя герцогының үнемі талаптарын қанағаттандыру үшін Винченцо өзінің тұңғыш ұлы және мұрагері Франческо Гонзага мен Савойя герцогының қызы Маргарита Савойяның саяси некесіне келісті. Винченцо үшін бұл неке Мантуя мен Туриннің екі сарайы арасындағы «суық» қарым-қатынасты жылытудың саяси мақсатын көздеді.