Chimaphila umbellata – солтүстік жарты шардың құрғақ ормандарында өсетін мәңгі жасыл гүлді өсімдік. Сипаттамасы, гүлдері, жапырақтары туралы толық ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдіктердің түрі
Species of flowering plant
Chimaphila umbellata, шатырша тәрізді қызылжапырақ, пипсиссева немесе ханшайымның қарағайы – құрғақ орманды жерлерде немесе құмды топырақта өсетін кішкентай көпжылдық гүлді өсімдік. Ол салқын қоңыржай Солтүстік жарты шарда табиғи түрде өседі.
Chimaphila umbellata, the umbellate wintergreen, pipsissewa, or prince's pine, is a small perennial flowering plant found in dry woodlands, or sandy soils. It is native throughout the cool temperate Northern Hemisphere.
Сипаттама
Бұл өсімдік 35 см (12 дюйм) биіктікке дейін өседі, бір түзу сабағынан әрдайым жасыл, жылтыр, тісті жапырақтары қарама-қарсы жұптар немесе 3-5 (кейде одан да көп) қабаттармен өседі. Жапырақтарының жиегі негізіне жақын жерден басталатын сәл тікенді тікенекті болып келеді, ұзындығы 1 ½ - 2 ½ дюйм (немесе одан да ұзын) және әдетте сопақша пішіндес. Гүлдері ақтан қызғылт түске дейін болады және 4-8 гүлден тұратын шағын шатырша тәрізді гүлшоғырынан құралады. Желдің түбі дөңгелек пішіндес, тек жиегінде ғана түк жамылғысы бар. Ал, оған жақын туысы C. menziesii-дің желдерінің түбінде де түк болады.
This plant grows up to 35 cm (12 in) tall, with one simple stem bearing evergreen, shiny, toothed leaves in opposite pairs or whorls of 3 5 (and sometimes more) along the stem. Leaves have a slightly spiny serrulate margin starting close to the base, and range from 1 ½ to 2 ½ inches long (or longer) with a typically oblanceolate shape. Flowers range from white to pink, produced in a small umbel of 4–8 together. The filaments have a roundish expansion at the base, bearing hairs along the margin only. In comparison, the closely related C. menziesii bears hairs on the back of the filament's expansion as well.
Экология
Жыл бойы жасыл жапырақтары болғанымен, оның қоректік заттардың маңызды бөлігін топырақтағы саңырауқұлақтардан алады (яғни, ол ішінара мико-гетеротроф, бұл Пирола сияқты туысқан өсімдіктердің ішінара немесе толық мико-гетеротрофтар екенін ескерсек, көңіл көншітпейді).
Although it has green leaves year round, it receives a significant portion of its nutrition from fungi in the soil (that is, it is a partial myco heterotroph, which is not surprising as related plants, such as Pyrola, are partial or full myco heterotrophs).
Қолданылуы
Кейбір платолық индей тайпалары туберкулезді емдеу үшін принц қарағайының қайнатылған бөлігін қолданған. ХХ ғасырдағы Аппалачи тауларының халық емшісі Кларенс "Катфиш" Грей, "Орман адамы" деп аталған, пипсисеваның өзінің жүрек ауруларын емдегенін айтқан және оны өзінің 15 түрлі шөптен жасалған "дәрісіне" қосты. Оның дәмдеуіш ретінде конфета мен газдалған сусындарға, әсіресе тамыр сырасына қолданылуы мүмкін екендігі хабарланады. Chimaphila umbellata өсімдігінің тамырлары мен жапырақтарын қайнатып шай жасауға болады. Жақында жүргізілген зерттеулер Chimaphila umbellata-ның адамның сүт безі қатерлі ісігі жасушаларында (MCF 7) көбеюге қарсы әсер ететінін көрсетті.
Some Plateau Indian tribes used a boil of prince's pine to treat tuberculosis. The twentieth century Appalachian folk healer Clarence "Catfish" Gray, "Man of the Woods", credited pipsissewa with curing his own heart problems and included it in his 15 herb cure all "bitters." It can reportedly be used as a flavoring in candy and soft drinks, particularly root beer. The roots and leaves of Chimaphila umbellata can be boiled to create tea. Recent investigations show the anti proliferative effect of Chimaphila umbellata in human breast cancer cells (MCF 7).
Атауы
"Пипсисева" – кри тіліндегі атау, "Ұсақ-ұсақ бөліктерге айналады" деген мағынаны білдіреді.
"Pipsissewa" is a Cree name meaning "It breaks into small pieces".