Кіріспе

Қаза тапқан сүтқоректілер туысы

Камелопс – Солтүстік және Орталық Америкада, Аляскадан Гондурасқа дейін өмір сүрген жойылған түйелер туысы. Оның атауы ежелгі грек тіліндегі κάμηλος ("түйе") және ὄψ ("бет") сөздерінен шыққан, яғни "түйе беті".

Таксономия және эволюция

Камелопс туысы алғаш рет Солтүстік Американың оңтүстігінде орта плиоцен кезінде пайда болды (шамамен 4,0–3,2 миллион жыл бұрын (Мя)), ал соңғы рет соңғы плейстоценде (шамамен 13 000 жыл бұрын) белгілі болды. Түйелер көбінесе Азия мен Африканың шөлдерімен байланысты болғанымен, түйелер мен ламаларды қамтитын Camelidae туысы кем дегенде 44 миллион жыл бұрын Солтүстік Америкада орта эоцен кезеңінде пайда болған. Түйе және жылқы туыстары Солтүстік Америкада пайда болып, Беринг бұғазы арқылы Еуразияға қоныс аударған. Қазіргі түйелер шамамен 7,5–6,5 миллион жыл бұрын Беринг жермухиты арқылы Азияға келген, қазір жойылып кеткен Paracamelus туысынан текті. Paracamelus пен Camelops арасындағы айырмашылық шамамен 11–10 миллион жыл бұрын пайда болды. Paracamelus Плейстоценнің ортасына дейін Солтүстік Америкада Арктикалық түйе ретінде өмір сүрді. Плейстоценнің жылы кезеңдерінде Camelops-тың кішкентай түрі Аляска мен Солтүстік Юконды мекендеген. Бұл үлгілер шамамен 50–45 мың жыл бұрын дауірленген, және осы уақыттан кейін аймақтан жойылған сияқты, осы кезеңдегі мастодонт, Megalonyx жер қаскырлары және алып суыр Castoroides сияқты. Camelops-тың бас сүйегі қазіргі Айдахо штатындағы Glenns Ferry Formation-ның үстінде, Tauna Gravels деп аталатын қалың, ірі ұсақ тасты қабаттан табылған. Бұл ұсақ тасты қабаттың үстінде бас сүйек табылған, ұсақ өзен арнасының құмды қабаты бар. Бұл қазбаның жасы 2 миллион жылға дейін, тіпті одан да жас болуы мүмкін, себебі ол Hagerman Fossil Beds Ұлттық ескерткішінде табылған басқа қазбалардан жас. Кейінгі олигоцен және ерте миоцен кезеңдерінде түйелер қарқынды эволюциялық өзгерістерге ұшырады, нәтижесінде әртүрлі анатомиялық құрылымдары бар бірнеше туыстар пайда болды, мысалы, қысқа аяқтары бар, газель тәрізді денелері бар және жираф сияқты ұзын аяқтары мен мойындары бар түйелер. Бұл бай әртүрлілік азайды, Солтүстік Америкада Camelops hesternus сияқты бірнеше түрлер ғана қалды, содан кейін шамамен 11 000 жыл бұрын толығымен жойылды. Кейбір ғылыми жарияланымдарда Camelops үшін "Батыс түйесі" және "Кешегі түйе" деген бейресми атаулар қолданылған.

Сипаттама

Жұмсақ тіндер қазба жәдірелерінде көбінесе сақталмайтындықтан, Camelops-тың қазіргі түйелер сияқты кеудесі болған-жоқпыны белгісіз, немесе Оңтүстік Американың түйе тұқымдастары (гуанаколар мен викуньялар) сияқты кеудесі болмаған. Бір кеуделі түйелер екі кеуделі түйелерден пайда болғандығы мәлім, бірақ екі кеуде эволюциялық нәтиже ретінде арктикалық климатпен байланысты, ал екі кеуделі түйелер Еуразияның жылы аймақтарында бір кеуделі түйелерге айналған болуы мүмкін. Ал Camelops алғаш рет Солтүстік Американың оңтүстігінде пайда болып, континенттің жылы және суық аймақтарында Холоценнің басына дейін өмір сүрді. C. hesternus-тің аяқтары дромедардан 20%-ға ұзын, ал иық биіктігі шамамен және салмағы шамамен құрады.