Кіріспе
Ливия азаматы Омар Әмір Дегейес (28 қараша 1969 жылы туған) (عمر عامر الدغيس) – Ливия азаматы, бала кезінен бастап Ұлыбританияда отбасының тірі қалған мүшелерімен бірге заңды тұрғын статусына ие болған. 2002 жылы Пәкістанда тұтқындалды. 2002 жылдан 2007 жылдың 18 желтоқсанына дейін Гуантанамодағы тұтқын лагерінде АҚШ-тың жау жауынгері ретінде ұсталды. Ешқандай айып тағылмастан босатылып, Ұлыбританияға оралды. Оның Гуантанамодағы тізім нөмірі 727 болды. Дегейес Гуантанамодағы күзетшінің саусағымен көзін зақымдауы салдарынан бір көзінен мүшелігінен айырылғанын айтады. Дегейес Гуантанамода ешқандай қылмыс жасағаны үшін айыпталған жоқ. Дегейес бала кезінде оның әкесі, белгілі заңгер және кәсіподақ ұйымының жетекшісі, Ливиядағы Муаммар Каддафи үкіметі тарапынан тұтқындалып, өлім жазасына кесілді. Дегейес Гуантанамода тұтқында болған кезде Ұлыбританиядағы отбасы оны босату үшін науқан ұйымдастырды, оған Брайтон Аргус газеті және Омар Дегейес көп жылдар бойы тұрған Сассекс округіндегі парламент мүшелерінің барлығы қолдау көрсетті. Оның отбасы әлі де сол жерде тұрады. 2006 жылы британдық Жоғарғы соты Ұлыбритания үкіметінің Гуантанамодағы тұтқындардың құқықтарын қорғау үшін АҚШ үкіметіне жүгінуі керек пе деген мәселені қарастырды (бұрын британдық азаматтардың құқықтары үшін жүгінген болатын). Жоғарғы сот шетелдік істер саласында ұсыным жасауға өкілеттігі жоқ екенін мәлімдеді, бірақ британдық резиденттердің азапталғанына қатысты дәлелдердің "күшті" екенін айтты. 2007 жылдың тамызында Гордон Браун басқаратын британдық үкімет Дегейесті босатуды сұрады. Ол 2007 жылдың 18 желтоқсанында босатылып, Ұлыбританияға оралды. Дегейес және тағы бір бұрынғы тұтқын 2003 жылы «Әл-Қаидамен» байланысы бар деген күдікпен испан ордері бойынша тұтқындалды; оның ісі қаралып біткенше кепілдікпен босатылды.
Omar Amer Deghayes (born November 28, 1969) (عمر عامر الدغيس) is a Libyan citizen who had legal residency status with surviving members of his family in the United Kingdom since childhood. He was arrested in Pakistan in 2002. He was held by the United States as an enemy combatant at Guantanamo Bay detention camp from 2002 until December 18, 2007. He was released without charges and returned to Britain, where he lives. His Guantanamo Internment Serial Number was 727. Deghayes says he was blinded permanently in one eye, after a guard at Guantanamo gouged his eyes with his fingers. Deghayes was never charged with any crime at Guantanamo. When Deghayes was a child, his father, a prominent attorney and union organiser, was arrested and executed by Muammar Gaddafi's government in Libya. During Deghaye's detention at Guantanamo, his family in Great Britain mounted a campaign to free him, which received the support of the Brighton Argus newspaper and all six Members of Parliament in Sussex, where Omar Deghayes had resided for many years. This is where his family still lives. In 2006, the British High Court considered whether the United Kingdom government should petition the United States government on behalf of Guantánamo detainees who had legal British residency status. (It had already petitioned on behalf of British citizens.) The High Court concluded that it did not have the authority to make recommendation in the area of foreign affairs, but said that the evidence that the British residents were being tortured was "powerful". In August 2007, the British government under Gordon Brown requested Deghaye's release. He was released on 18 December 2007 and returned to Britain. Deghaye and another former detainee were arrested under a Spanish warrant on allegations of al Qaeda involvement in 2003; he was released on bail while his case is considered.
Ерте өмір және білім
Омар Дегейес 1969 жылы Ливияның Триполи қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Ливияда заңгер және белгілі бір тұлға болған, бірақ Муамар Каддафипен қарым-қатынасы нашарлаған. 1980 жылы Ливия үкіметі оның әкесін өлтіргеннен кейін, әл-Валидтің отбасы екі топқа бөлініп, 1985 және 1986 жылдары елден кетуге мүмкіндік алды. Оның анасының Ұлыбританияда пана сұрауы 1987 жылы мақұлданды. Дегейес дінсіз отбасында өсті және заңды түрде тұру құқығына ие болды.
Әкімшілік тексеру жөніндегі кеңестің тыңдауы
"Дұшпан жауынгерлері" деп танылған тұтқындардың іс-қағаздары жыл сайынғы Әкімшілік тексеру кеңесінің отырысында қаралатын болды. Әкімшілік тексеру кеңестері тұтқынның АҚШ-та қамауда қалуын жалғастыру қажеттігін – олардың әлі де қауіп төндіретініне байланысты, өз еліне қайтарылып берілуін немесе босатылуын анықтауға тиіс еді.
Шығару
2007 жылдың 7 тамызында Ұлыбритания үкіметі Омар Дегхаисті және оған дейін заңды түрде Ұлыбританияда тұрған тағы төрт тұтқынды босату туралы өтініш жасады. Дегхаистің және басқа да адамдардың ісіне зор қызығушылық танытқан Ұлыбритания үкіметі, келіссөздердің бірнеше айға созылуы мүмкін екенін халыққа ескертті. 2007 жылдың 18 желтоқсанында Дегхаисті Гуантанамодан босатып, Ұлыбританияға жеткізді.
Испанияның ұстап беру туралы өтініші
Дегаес пен Жамил Эль Банна, сол кезде бірге босатылған тағы бір бұрынғы заңды британдық резидент, испан билігімен тұтқындалып, сұраққа тартылды, кейін испандық экстрадиция ордеріне жауап ретінде сотқа явқа шақырылды. Осы кезде Обама әкімшілігі Буш әкімшілігінің Әділет министрлігінің Заң кеңесшісі кеңсесі дайындаған заңдық пікірлерді жариялады, олар "Азаптау туралы меморандумдар" деп белгілі болды. 2002 жылдың тамызынан 2005 жылдың мамырына дейін жасалған бұл меморандумдар ЦРУ мен Қорғаныс министрлігіне белгілі бір күшейтілген тексеру әдістерін қолдануға рұқсат берді, бұл әдістер кейіннен заң бойынша азаптау деп танылды. Дегаес пен тағы үш адам: Хамед Абдеррахман Ахмед, Лахсен Икассирен және Джамиль Абдул Латиф аль Банна бұрын испан соттарында АҚШ-та ұстау кезінде берген жақындығына сүйене отырып айыпталып келген. Гарзонның олардың психикалық денсаулығына ұстаудың кері әсер еткенін анықтауына байланысты Дегаес пен аль-Баннаның істері бойынша айыптаулар алынып тасталды. Онда ол тұтқындалу және қамауда ұстау туралы өзінің барлық тәжірибесін толық сипаттады.
Басқа БАҚ-та бейнелеу
Заңнан тыс: Гуантанамодан келген оқиғалар (2009) — Омар Дегейеспен жасалған сұхбаттарды қамтитын деректі фильм.