Кіріспе
Александр Гамильтонның атқарушы билік туралы "Федералист" қағазы. "Федералист" №75 – Александр Гамильтонның эссесі және "Федералист" қағаздары" сериясының жетпіс бесіншісі. Ол 1788 жылдың 26 наурызында Publius псевдонімімен жарияланды, осы атпен барлық "Федералист" қағаздары басылды. Оның тақырыбы – "Атқарушы биліктің келісімдер жасау өкілеттігі", және ол атқарушы биліктің өкілеттіктері мен шектеулерін талқылайтын 11 эсселік серияның тоғызыншысы. Осы қағазда Гамильтон Сенат пен атқарушы биліктің келісімдер жасауға бірдей құқықтарының себептерін талқылайды.
Federalist No. 75 is an essay by Alexander Hamilton and seventy fifth in the series of The Federalist Papers. It was published on March 26, 1788 under the pseudonym Publius, the name under which all The Federalist papers were published. Its title is "The Treaty Making Power of the Executive", and it is the ninth in a series of 11 essays discussing the powers and limitations of the Executive branch. In this paper, Hamilton discusses the reasons for the concurrent power of the Senate and Executive branch to make treaties.
Шолу
Федералистік қағаз №75, Александр Гамильтон жазған, «Атқарушы биліктің келісімдер жасау өкілеттігі» тақырыбында, келісімдер жасау өкілеттігін үкіметтің бір ғана тармағына толығымен сеніп тапсырмау қажеттігін талқылайды. Кіріспе сөздерінде эсседің негізгі мәні бірден айтылады, бұл құжатты оқыған адамға ұсынылған аргументтердің күтілетін нәтижелерінің қысқаша тұжырымын алуға мүмкіндік береді. Гамильтон: «Президент, сенаттың кеңесімен және келісімімен, сенаторлардың үштен екісі қатысса, келісімдер жасауға өкілетті болады», – деп жариялайды. Осы мәлімдемеден оқырман атқарушы және заң шығарушы билік арасындағы билік күресінің алғашқы белгілерін көре алады. Құжатта талқыланатын келесі мәселе – АҚШ Президентіне толық билік беру туралы ұсыныс. Гамильтон көптеген қызықты тұстарды айтады, соның бірі: «Ашкөз адам мемлекет мүддесін байлыққа қол жеткізу үшін сатуға құмар болуы мүмкін». Қысқасы, ашкөз немесе ашкөздікке ұшыраған президент бұл келісімдер жасау өкілеттігін пайдаланып, қаржылық пайда табу үшін өз қалтасын толтыруға тырысуы мүмкін. Гамильтон келісімдер жасау өкілеттігін иемденуден туындайтын нақты қаржылық пайдадан басқа, бір адамға бұл өкілеттікті кемінде төрт жылға иеленуге рұқсат берудің жауапкершіліктен шығу екенін айтады. Ол: «Егер атқарушы билік мұрагерлік монархқа тиесілі болса, оған келісімдер жасаудың барлық өкілеттігін беру дұрыс немесе қауіпсіз болғанымен, төрт жылдық мерзімге сайланатын билікке осы өкілеттікті сеніп тапсыру мүлдем қауіпсіз емес және дұрыс емес болар еді», – дейді. Гамильтон атқарушы биліктің келісімдер жасаудың жалғыз өкілі болуына қарсы мықты аргументтер келтіргенімен, ол спектрдің қарама-қарсы жағынан да өзін-өзі жоққа шығарады. Сенатқа осындай маңызды өкілеттік беру туралы бұрынғы мәлімдемесін еске түсіріп, Гамильтон: «Келісімдер жасау өкілеттігін Сенатқа ғана сеніп тапсыру – бұл сыртқы келіссөздерді жүргізуде Президенттің конституциялық рөлінен бас тарту болар еді», – деп жазады. Гамильтон атқарушы биліктің билігін, құқықтарын және жауапкершілігін қорғайды. Сонымен қатар, АҚШ-тың келісімдер жасағанда шетелге барып, олармен байланыс жасауға арналған жеке өкілі болуы өте маңызды. Бүкіл Сенаттың шетелдік мемлекетпен келісімдерді талқылауы және келісуі мүмкін емес, әсіресе егер аталған мемлекет ауқымды мұхиттың ар жағында мыңдаған шақырым жерде болса. Ол: «Заң шығарушы биліктің мәні – заңдар шығару, яғни қоғамды реттеу ережелерін белгілеу. Ал заңдарды орындау және осы мақсатта немесе жалпы қорғаныс үшін ортақ күшті пайдалану – атқарушы биліктің барлық функцияларын қамтиды», – деп мәлімдейді. Бұл сөйлемде, негізінен, атқарушы биліктің функциясы – Конгресс қабылдаған заңдарды орындау және елді қорғау екені баяндалады. Келісімдер бұл санатқа толыққанды кірмейді және олар заң шығарушы биліктің құзырына кірмейді. Ол екі жақты да нақты қолдамайтындықтан, билік үшін ортақ жауапкершілікті ұсынады. Жетпіс бесінші эсседе Гамильтон өзінің тұжырымын қауіпсіздік, биліктердің араласуы және Сенаттың қолданыстағы дауыс беру жүйесіне ұсақ өзгеріс енгізу сияқты факторларға негіздейді. Бұл эссенің бұл бөлігі Гамильтонның жалпы мәлімдемесімен басталады: «Бір қарсылықтың негізі – биліктердің араласуы туралы жиі айтылатын мәселе; кейбіреулер Президент қана келісімдер жасау өкілеттігіне ие болуы керек деп санайды; ал басқалары, оның Сенатқа ғана тиесілі болуы керек деп санайды». Бұл Гамильтонның қорытындысындағы негізгі мәлімдемесі, ол екі жақты да қамтиды және оларды біріктіріп, осы мәселедегі биліктің иесі туралы соңғы шешімді қалыптастыруға тырысады. Елдің қауіпсіздігі және сыбайлас жемқорлыққа қарсы принциптерге алаңдап, Гамильтон: «Президент пен Сенаттың билікті бірлесіп иеленуі, олардың әрқайсысының жеке иеленуіне қарағанда қауіпсіздікке үлкен кепілдік беретінін анық көрсету керек», – деп мәлімдейді. Екі жақтың бұрынғы аргументтерін ескере отырып, Гамильтон келісімдер жасау өкілеттігі Сенат пен атқарушы билік арасында бөлісуі керек екенін айтады, бұл елдің қауіпсіздік принципіне нұқсан келтірмейтін болады. Гамильтонның соңғы пікірі ұсынысты қабылдау үшін қажетті Сенат мүшелерінің санын өзгертуге қатысты. 17 қыркүйек 1787 жылғы Федералистік қағаздарға дейін заңда Сенатты құрайтын барлық мүшелердің үштен екісі ұсынылған мәселелерге дауыс беруі керек еді. Гамильтонның ұсынысы бойынша, «Енді талқылауға қалдырылған жалғыз мәселе – Сенатты құрайтын барлық мүшелердің үштен екісінің орнына, қатысқан мүшелердің үштен екісін қолдану», – делінген. Федералистік қағаз №75 әртүрлі маңызды мәселелерге жарық салып, бұрынғы заңдардағы көптеген қайшылықтарды шешетін сияқты болғанымен, барлығы Гамильтонның көзқарасына келіспеді. Нәтижесінде екі тараптың да келісімге келген ортақ шешім табылды; соңғы мәлімдеме жаңа АҚШ Конституциясына енгізілуі үшін жарияланды және ұсынылды. Заң шығарушы және атқарушы биліктердің ешқайсысы келісімдер жасаудың толық құқығына ие болмайды, олар елдің мүддесін ең жақсы қорғайтын нәтижеге жету үшін бірлесіп жұмыс істейді. Гамильтон жасаған ресми мәлімдеме: «Президент, сенаттың кеңесімен және келісімімен, сенатта қатысқан сенаторлардың үштен екісі келіссе, келісімдер жасауға өкілетті болады». АҚШ халқының пікірлерін, ұсыныстарын және кері байланысын жинағаннан кейін Гамильтон АҚШ Конституциясының негізгі бөлігіне айналған нұсқаны аяқтады және ұсынды.