Кіріспе
"Қиырдағы есік" – Маргарита де Анжелидің 1949 жылғы романы, ол 1950 жылы американдық балалар әдебиеті саласындағы жетістіктері үшін Ньюбери жүлдесіне ие болды.
The Door in the Wall is a 1949 novel by Marguerite de Angeli that received the Newbery Medal for excellence in American children's literature in 1950.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Автордың суреттемесі бойынша, оқиға орта ғасырлардағы Англияда, бүкіл елде "Қара өлім" (бубондық оба) тараған кезде орын алады. Жас Робин әкесі сияқты рыцарь болуға жіберілмек, бірақ аяғын қолданбай қалғанда оның арманы қауіпке ұшырайды. Дәрігер Робинге аяғының әлсіздігі обадан емес екеніне сендіреді. Оның ата-анасы соғыста патша мен патшайымға қызмет етеді, ал қызметшілері обадан қорқып үйді тастап кетеді. Робинге аға Лука, монах құтқарады, ол оны тауып, аға Лука тұратын монастырға, Санкт-Маркқа алып барады және оған қамқорлық жасайды. Аға Лука Робинге Киелі кітапты оқып, жаттығу ретінде қалай жүзу керектігін, ағаш кесу мен ағаш өңдеуді және қолөнерге көмектесетін таяқшаларды қалай қолдану керектігін, тәуелсіз болуды және күш пен сенімділікті қалыптастыруды үйретеді, бірақ Робин де бауырдан шыдамдылық пен күштілікке үйренеді. Аға Лука оған: "Егер бір қиындыққа жете алғың келсе, алдымен "қабырғадағы есікті" табу керек" дейді. Робиннің ата-анасы оны сэр Питер де Линдсейдің қасында тұрып, ерлік атанудың алғашқы қадамы ретінде паж болуға жоспарлаған. Джон Гүліне, министр, оған Робиннің әкесінің хатымен, Джон Гүліне және аға Лукаға Линдсейге баруды айтады. Олар бірнеше күн бойы ұзақ саяхат жасап, тонаудан қашып, бір сәтте дұрыс жолдан адасып, соңында сол жерге жетеді. Аман-есен жетіп, де Линдсей мен оның отбасы жылы қарсы алады. Ол сол жерде болған кезде, мүмкіндігінше, парадшыл міндеттерін орындайды, әдеби сабақтарын жалғастырады және күзгі салқын өзенде жүзеді. Go in the Wynd әнінің әсерінен ол арфада ойнауды да үйреніп, ағаш өңдеу шеберлігін пайдаланып, өз өнерін жасай бастайды. Кейінгі уақытта Линдсей қамалы уэльстердің қоршауына түседі. Сол жылы егіннің аз жиналғандығына байланысты азық-түлік пен су азая бастайды. Аға Луканың қолдауы мен батасымен Робин Линдсейдің білмеушілігімен қаланы құтқарудың құпия жоспарын жасайды. Робин суық өзенде жүзіп, жаудың шекарасын таяқшамен қиып өтеді, қарапайым жас қойшы болып көрінеді және сол кезде қарт анасымен бірге тұрған Виндке хабар береді. Джон Линдсейдің туысы сэр Хьюға хабар жібереді, оның күштері күтпеген шабуыл жасап, уэльстік басқыншыларды жеңеді. Сол қыстың соңында патша мен патшайым өздерінің әскерлерімен және Робиннің ата-анасымен бірге Рождество қарсаңында келеді. Робин ата-анасымен қайта қосылады, ал ол өзінің толыққанды арфасымен патша жұпқа арналған Рождестволық әнге қосылғаннан кейін Линдсей қасiлын құтқарып, патшаға қызмет еткені үшін марапатталады. Ата-анасы оны дене бітіміне қарағанда батыл мінезі үшін жақсы көретіндерін айтады.
Пікірлер
"Мүгеліктің үстінен жеңіске жеткеннің қызықты әрі шабыттандыратын әңгімесі. Көркем әрі шынайы егжей-тегжейлі суреттер мәтінмен үйлесіп, Орта ғасырлардағы Англияның өмірін жандандырады." The New York Times
"Орта ғасырлық Англияның салтанаты мен атмосферасының шынайылығын сезіндіреді, суреттер өте әдемі өңделген." Kirkus Reviews
"Құнды да қозғалтқыш оқиға, толы әрекет пен сол дәуірдің жарқын бейнесі." The New Yorker
"One has the feeling of the authenticity of the pageantry and atmosphere if medieval England the illustrations are beautifully handled." Kirkus Reviews
"A poignant story, full of action, and a strongly painted canvas of the times as well." The New Yorker