Кіріспе

Шекспирдің кейбір тарихи пьесалары үшін термин Вольтердің эпикалық поэмасы Шекспирдің шәкіртақысында Генриада Уильям Шекспирдің ағылшын патшаларының өрлеуін бейнелейтін тарихи пьесаларының тобына жатады. Кейде ол төрт пьесадан тұратын топқа (тетралогия) қатысты қолданылады, бірақ кейбір көздер мен ғалымдар бұл терминді сегіз пьесаға қатысты қолданады. 19 ғасырда Алгернон Чарльз Суинберн бұл терминді үш пьесаға қатысты қолданған, бірақ бұл қолданыс қазіргі кезде қолданылмайды. Бір жағынан, Генриада: Ричард II; Генрих IV, 1-бөлім; Генрих IV, 2-бөлім; және Генрих V, бұл төрт пьеса Шекспирдің эпосы екендігі және кейіннен Генрих V болған ханзада Гарри эпостық батыр екендігі туралы. (Бұл топты "екінші тетралогия" немесе "екінші Генриада" деп те атауға болады.) Енриада сегіз пьесаны білдіреді: жоғарыда аталған тетралогия (Ричард II; Генрих IV, 1-бөлім; Генрих IV, 2-бөлім; және Генрих V), сонымен қатар бұдан бұрын жазылған және қазір "Розалар соғысы" деп аталатын азаматтық соғыстарға негізделген төрт пьеса. Генрих VI, 1-бөлім; Генрих VI, 2-бөлім; Генрих VI, 3-бөлім; және Ричард III.

Екінші тетралогия

Генриада терминін 1969 жылы Элвин Кернан өзінің "Генриада: Шекспирдің негізгі тарихи пьесалары" атты мақаласында кеңінен танымал етті. Бұл термин екінші тетралогияның төрт пьесасын (Ричард II; Генрих IV, 1-бөлім; Генрих IV, 2-бөлім; және Генрих V), бір топ ретінде немесе драмалық тетралогия ретінде қаралғанда, әдеби эпосқа байланысты негізгі қасиеттер болып табылатын үйлесімділік пен сипаттамаларға ие: "көптеген ерлерді қамтитын үлкен масштабтағы ерлік әрекет және бір жағдайдан екіншісіне күшті өзгеріс арқылы бір ұлттың немесе халықтың қозғалысын қадағалайтын көптеген іс-әрекеттер". Осы тұрғыдан алғанда Кернан төрт пьесаны Гомердің "Иллиада", Вергилийдің "Энеида", Вольтердің "Генриада" және Мильтонның "Жоғалған жұмақ" пьесаларына ұқсас деп санайды. "Генриада" оқиғасы Англияның Рихард II-ге ортағасырлық әлемнен шығып, Генри V-ге және Ренессансқа өтуі арқылы өткен династиялық, мәдени және психологиялық саяхатты қамтиды. Саяси және әлеуметтік тұрғыдан Генриада "феодализм мен иерархиядан ұлттық мемлекет пен индивидуализмге қарай қозғалыс" болып табылады. Кернан да Хенриадты психологиялық, кеңістіктік, уақытша және мифтік тұрғыда талқылайды. "Сырттық мистикада бұл - бақ әлемінен құлаған әлемге өту" дейді ол. Бұл топтағы кейіпкерлер мен оқиғалар қайталанып тұрады. Алайда, бұл пьесалардың бір топ ретінде қарастырылуы үшін жазылғандығы туралы ешқандай дәлел жоқ. Фалстаф кейіпкері Генрих IV-де таныстырылады. 1, ол Генрих IV-де қайта оралады, п. 2, және ол Генрих V-дің басында қайтыс болады. Фальстаф таверна әлемін білдіреді, принц Хэл артта қалдыратын әлем. (Бұл үш пьесадан тұратын топты кейде Харольд Блум және басқалар "Фальстаффиада" деп атайды.)

Сегіз ойыншы Генриад

Генриада термині Кернаннан кейін кеңейтілген екінші мағынаға ие болды, ол Шекспирдің екі тобындағы пьесаларға қатысты: жоғарыда аталған тетралогия (Ричард II; Генрих IV, 1-бөлім; Генрих IV, 2-бөлім; және Генрих V), сондай-ақ бұрын жазылған және қазір Розалар соғысы деп аталатын тарихи оқиғалар мен азаматтық соғыстарға негізделген төрт пьеса; Генрих VI, 1-бөлім, Генрих VI, 2-бөлім, Генрих VI, 3-бөлім және Ричард III. Осы мағынада, Генридің сегіз пьесасы Генриада деп аталады, ал екеуіне бөлінген кезде, бұрын жазылған топ "бірінші Генриада" деп аталуы мүмкін, кейін жазылған топ "екінші Генриада" деп аталады. Екі Шекспир тетралогиясы Генриад деген атауды бөліседі, бірақ тек "екінші Генриада" ғана Кернанның терминді қолдануда епті қасиеттеріне ие. Осылайша екі анықтама бір-біріне қайшы келеді және бір-біріне сәйкес келеді. Қандай мағынаны білдіру керектігін әдетте контексттен анықтауға болады. Сегіз пьесаны бірге қарастырған кезде, Рихард II-ден Рихард III-ге дейінгі британдық тарихтың маңызды доғасының біріктірілген тарихын айтады. Бұл пьесалар ағылшын хроникалық пьесасынан асып түсіп, осы тарихын қамтиды; оларға Шекспирдің ең ұлы шығармалары кіреді. Олар трагедия емес, бірақ тарихтың дамуы бойынша олар драмалық немесе әдеби сапа мен мағына жағынан салыстырмалы. Топ ретінде қаралғанда, олар баяндайтын үлгіге ие: апат, содан кейін хаос және күрес күштерінің шайқасы, содан кейін бақытты аяқталу - тәртіпті қалпына келтіру. Бұл үлгі әр пьесада қайталанады, өйткені Ұлыбритания ортағасырлық әлемнен шығып, Ұлыбританияның қайта өрлеуіне қарай қозғалады. Бұл пьесалар "Елизабеттік әлемдік тәртіпті" немесе Элизабет дәуірінің философиясы, тарих және дінге негізделген хаосқа қарсы күресетін бірлік әлеміндегі адамзат күресін одан әрі көрсетеді. Сегіз пьесаны құрайтын "Генриада" "Бірінші тетралогия" және "Екінші тетралогия" деп те аталады. Бұл термин бұрын қолданыста болған, бірақ 1944 жылы "Шекспирдің тарихи пьесалары" атты кітабында танымал болған. "Тетралогия" сөзі ежелгі Афинадағы Дионисий фестивалінің өнер көрсету дәстүрінен алынған, онда ақын тетралогия (τετραλογία) құрастыратын: үш трагедия және бір комедиялық сатирикалық пьеса. Тиллиард бұл Шекспирдің тарихи пьесаларын драмалық сериал түрінде біріктіріп зерттеді және біріктірілгенде, оқиғалар, кейіпкерлер, тарихи хронология және тақырыптар қалай байланыстырылып, суреттелгенін талдады. Тиллиардтың кітабынан кейін бұл пьесалар жиі орындалу кезінде біріктірілді, және мысалы, Генрих VI, 2 немесе 3-бөлік жеке-жеке орындалуы өте сирек кездесетін жағдай. Тиллиард әр тетралогияны байланысты деп санайды және кейіпкерлердің өздері өздерінің тарихын айтып бергенде немесе атауларын түсіндіргенде әңгімелерді біріктіреді. Сегіз пьесаны топ ретінде қарастыратын теориялар 20-ғасырдың ортасында, бұл идея енгізілген кезде, ғалымдарға басым болды және содан бері көптеген талқылаулар туды. Патша Джон Генриадаға кірмейді, өйткені оның стилі басқа тарихи пьесаларға қарағанда басқа тәртіпке ие. "Король Джон" поэзияның, еркіндік пен қиялданудың керемет қасиеттеріне ие және автордың жаңа бағыты ретінде бағаланады. Генрих VIII оның қаншасы авторлық, ал қайсысын Шекспир жазды деген шешілмеген сұрақтарға байланысты енгізілмеген.

Үш ойыншы Генриад

Алгернон Чарльз Суинберннің "Шекспирді зерттеу" (1880) кітабында ол үш пьесаны, Генрих IV п. 1, Генрих IV бөлім. 2, және Генри V, "біздің ағылшындық Генриада" деп аталады және "тарихи немесе ұлттық драманың пісіп-жетілген жемісі, Шекспирдің осы бағыттағы еңбегінің аяқталуы мен тәжін, әрине, барлық студенттер король Генрих IV және король Генрих V-дің жоғары және егемен трилогиясында мойындауы және құттықтауы керек". Х. А. Кеннеди 1896 жылы жазған хатында Генри IV п. 1, Генрих IV бөлім. 2, және Генрих V, "үш пьесаны бірге алғанда Генриада, трилогияны құрайды, оның орталық тұлғасы Агинкурдың батыры, оның тақырыбы - оның ақылсыз ханзададан Францияның жаулаушысына дейінгі дамуы".

Авторлығы

Шекспир екінші Генриаданың жалғыз авторы ретінде белгілі, бірақ бірінші Генриаданың Генрих VI пьесаларының мүмкін авторлары туралы болжамдар бар. Содан бері XVI ғасырдағы драматург Кристофер Марлоу мүмкін бір автор ретінде ұсынылып келеді. Содан кейін 2016 жылы Гари Тейлор бастаған "New Oxford Shakespeare" редакторлары Марлоу мен "анонимді" Шекспирмен қатар Генрих VI, 2-ші және 3-ші бөлімдердегі атау беттерінде автор ретінде санамалап, Марлоу, Томас Наше және "анонимді" Шекспир тек адаптер ретінде санамалап, Генрих VI, 1-ші бөлімнің авторлары ретінде санамалап отырғанын жариялады. Бұл жалпыға бірдей қабылданбаған, бірақ бұл Шекспирдің шығармаларының ірі сыншы басылымында Марлоуды автор ретінде бірінші рет келтірген.

Әдебиет

Шекспирдің "Генриада" пьесаларына әсер еткен, шабыттандырған немесе дәстүр берген пьесаларға британдық драманың дамуына ықпал еткен танымал моральдық пьесалар кіреді. Британ тарихына назар аударған белгілі моральдық пьесаларға Джон Скелтонның "Магнифисценция" (1533), Дэвид Линдсейдің "Үш мемлекетке сатира" (1552) және Джон Бейлдің "Король Джон" (1538 ж. Горбодук (1561) ағылшын тіліндегі алғашқы Сенека трагедиясы деп саналады, бірақ ол бос өлеңде жазылған хроникалық пьеса; онда көптеген маңызды сөйлеулер, біріктірілген драмалық іс-әрекет бар және оның зорлық-зомбылығы сахнадан тыс сақталады. Осы дәстүрден ағылшын хроникалық пьесасы ортағасырлық мораль дәстүрін жалғастыру, тарихи оқиғалар мен тарихи тұлғалардың ескерткіштерін ұсыну және адамгершілікке үйрету үшін дамыды. 1608 жылы "Король Лир" романы төртінші томдық болып жарық көрген кезде, оны "нағыз ағылшын жылнамасы" деп атады. Ағылшын жылнамасының кейбір көрнекті мысалдары: Джордж Пильдің Эдвард I, Джон Лайлидің Мидасы (1591), Роберт Гриннің Орландо Фуриозо, Томас Хейвудтың Эдвард IV және Роберт Уилсонның Лондонның үш мырзасы мен үш ханымдары (1590). Холлиншедтің "Хроникалар" (1587) пьесасы Шекспирдің "Генриада" пьесасына үлкен үлес қосты, сонымен қатар ағылшын хроникалық пьесасының дамуын алға жылжытты.

Сын

Шекспирдің тарихи пьесалары деген кітабында Э. М. В. Тиллиардтың 20 ғасырдың ортасындағы "Генриада" сегіз пьесасына қатысты теориясы өте ықпалды болды. Тиллиард Тюдор мифінің идеясын қолдайды, ол Англияның 15 ғасырын заңсыздық пен соғыстың қараңғы уақыты деп санайды, көптеген шайқастардан кейін ақырында Тюдор дәуірінің алтын дәуіріне әкелді. Бұл теорияда Шекспирдің осы ортодоксияға сенгендігі және оны өзінің Генриадасымен алға тартқаны айтылады. Тюдор мифы - бұл Шекспирдің өзінің тарихи пьесаларымен Генриаданың азаматтық соғыстары ақырында Тюдорларға әкелетін құдайлық жоспардың бөлігі болды деген ойға ықпал ететін теория. Бұл өз кезегінде Шекспирдің монархы Елизаветаны қолдады. Тиллиардтың теориясына қарсы дәлел - бұл пьесалар жазылған кезде Елизавета өмірінің және билігінің соңына таяп қалған, ал оның мұрагері қалай анықталатындығы азаматтық соғыс идеясын даңқтауға емес, алаңдаушылыққа ұшыратты. Сонымен қатар, Елизаветаның мұрагері болмағандықтан, Тюдорлар құдайлық шешім болды деген ой ескірген. Пол Мюррей Кендалл мен Ян Котт сияқты сыншылар Тюдор мифінің идеясына қарсы шықты, ал бұл жаңа идеялар Шекспирдің бейнесін қатты өзгертті, ол енді осы соғыстың тарихының мәнсіздігін көрген шөл далада пайғамбарлық дауыс сияқты болды. Егер ол бір ұзақ драмалық оқиға ретінде ұсынылса, Генриаданың пьесалары бір-бірімен жақсы үйлеспейді. Орындауда пьесалар араласып, тоналды түрде сәйкес келмейтін сияқты көрінеді, ал кейде әңгімелер сәл таңғажайып түрде тасталып, қайта басталады. Бірінші тетралогияның жеке пьесалары арасында көптеген сәйкессіздіктер бар, бұл ертедегі заманауи театрларда сериалдық драмаға тән. Джеймс Марино: "Барлық үйлесімділік үш түрлі репертуардың элементтерінен біріктірілген" серияда "болып көрінуі таңғаларлық". Төрт пьеса (бірінші тетралогияның) әртүрлі үш түрлі театр компаниясынан шыққан: Королеваның адамдары, Пемброктың адамдары және Чемберленнің адамдары.

Бұрынғы қолданылуы

"Генриад" сөзін бұрын Шекспирдің пьесаларының бір тобына қатысты қолдану 1876 жылы жарық көрген "Шекспирдің ауытқулары; Мотли Уэрдің медалисі" атты кітапта кездеседі. Автор сөзді анықтамайды, бірақ "Бұзау бас мейрамханасының үй иесі, тез қожайын" кейіпкері пайда болған пьесаларға "Англиялық Генриада" және "Виндзордың қуанышты әйелдері" кіреді. Сондай-ақ, дереккөзде оның төрт пьесада көрініс тапқаны айтылған - "Фальстафқа берілгеннен бір артық". Мештіктің тез пайда болатын төрт пьесасы - Виндзордың қуанышты әйелдері, Генрих IV және Генрих V екі бөлігі.

Вольтердің "Генриадасы"

Француз сыншысы және драматургі Вольтер Шекспирді қатты сынға алғандығымен танымал, сосын ол оң пікірлермен теңестірді. Мысалы, Вольтер Шекспирді "барбар" деп, ал оның шығармаларын "мұнарасы бар үлкен қоқыс" деп атаған. Вольтер "Генриада" (1723 ж.) деп аталатын эпикалық поэма жазды, оны кейде "Генриада" деп аударады. Вольтердің өлеңі Франция королі Генрих IV (1553 - 1610) -ге негізделген. Алгернон Чарльз Суинберн екі ұқсас атаулы шығарманың, Шекспирдің және Вольтердің, қалай ұқсамағанын көрсетеді, Шекспирдің "Вольтерден ерекшеленуі, Зайр [Вольтер жазған трагедия] Отеллодан ерекшеленуі сияқты".