Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Wasserpolack (көпшілік: Wasserpolacken, Wasserpolen) немесе Wasserpolak ("Су полюсі") деген сөздің мағынасы төмендеу
Wasserpolack (plural: Wasserpolacken, Wasserpolen) or Wasserpolak ("Water Pole") was a pejorative
Өмірбаян
Силезияда ғасырлар бойы поляк, неміс және чех тілдері мен мәдениеттері бір-біріне әсер етті. XVIII ғасырдан бастап неміс тілі маңызды болып, славян диалектілеріне енуді бастады. Көптеген отбасылар ғасырлар бойы әртүрлі ұлттардың араласқан және олар толықтай поляк, неміс немесе чех ретінде қарастырылмады. Олар өздерін жергілікті тілде сөйлейтін жергілікті қауымдастық ретінде танытты. Вассерполак ("Су полюсі") термині 17 ғасырда пайда болды және Төменгі және Жоғарғы Силезияда және басқа да жерлерде, онда ғасырлар бойы тілдер мен ұлттар араласты. Бұл термин осы халықтың негізгі кәсіптері сумен байланысты болғандығын білдіреді: балық аулау және рафтинг. 1884 жылы Карл Бурман этнографиялық кітабында Вассерполакен тілі поляк тілі емес, неміс тілінде сөйлейтін поляктар түсінбейді деп жазды, өйткені вассерполяк тілінде көбінесе поляк тіліндегі аяқталулар ғана неміс тіліндегі сөздерге қосылады, мысалы, Fensterladen үшін fensterlatki (терезе жақтаулары), Schuppenketten үшін schuppenketki және т.б. Кейін оның сілтемесі Силезияның барлық славян халқына және поляк-герман шекаралық аймақтарына кеңейтілді.
In Silesia, the Polish, German and Czech languages and cultures influenced one another for centuries. Since the 18th century, the German language became more important, starting to penetrate Slavic dialects. Many times families were mixed of different nations over centuries and they could not be treated as entirely Polish, German or Czech. They identified themselves as a regional community with regional language. The term Wasserpolack ("Water Pole") appears in the 17th century and was used for Poles living in Lower and Upper Silesia and also in other places where languages and nations were mixed over centuries. The term refer to the fact that the primary occupations of this population were associated with water: fishing and rafting. In a 1884 ethnographic book Karl Burmann wrote that the language of Wasserpolacken is not Polish, but rather Wasserpolish, which Poles who don't speak German cannot understand, because in Wassepolish often only Polish endings are attached to purely German words, e. g., fensterlatki for Fensterladen (window shutters), schuppenketki for Schuppenketten, etc
Later its referent expanded to all Slavic people of Silesia and the Polish German border areas.
Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін қолданылған
XIX ғасырдан бастап бұл атау кемсітуші термин ретінде қолданыла бастады. Бұл мағынада оны мысалы, фридрих кристоф форстер пайдаланды, ол кедейлер "verschnappste Wasserpolacken" неміс армиясына шақырудан жалтарған деп мәлімдеді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияның нацистік басқыншылары поляктарды микроұлттық топтарға бөлу үшін осы терминді қолданды.
Since the 19th century the name started to be used as a pejorative term. It was used in this sense e. g. by the historian Friedrich Christoph Förster who claimed that the poor "verschnappste Wasserpolacken" were evading the German army draft. During World War II the occupant German Nazis used this term to divide Poles by micronationalities.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін
Неміс және поляк тілдерімен қатар, 1945 жылға дейін Ополе / Оппельннің көптеген азаматтары қатты неміс ықпалындағы Силезия диалектісін қолданған (Васерполнис деп аталады). Осыған байланысты, 1945 жылы Силезияны аннексиялаудан кейін соғыстан кейінгі поляк мемлекеттік әкімшілігі, мысалы, төменгі Силезияда жасалғандай, барлық бұрынғы Ополе тұрғындарын жалпылай қууды бастаған жоқ, онда халық тек қана неміс тілінде сөйледі. Олар "автохтондық" (поляк) деп саналғандықтан, Вассерполак тілінде сөйлейтіндер өздерін поляк деп жариялағаннан кейін өздерінің отандарында қалу құқығын алды. Кейбір неміс тілінде сөйлейтіндер осы шешімді пайдаланып, өздерін неміс ұлтының азаматы деп санаған кезде де Оппленде қалуға рұқсат алды. Қазіргі уақытта қала маңындағы аудандарда Польшадағы ең үлкен неміс және жоғарғы силезиялық азшылықтар тұрады. 1950 жылдан бастап термин ескірген, ал қазір ол полемикалық саяси мәтіндерден басқа қолданылмайды.
Alongside German and Polish, many citizens of Opole/Oppeln before 1945 used a strongly German influenced Silesian dialect (called Wasserpolnisch). Because of this, the post war Polish state administration after the annexation of Silesia in 1945 did not initiate a general expulsion of all former inhabitants of Opole, as was done in Lower Silesia, for instance, where the population almost exclusively spoke the German language. Because they were considered "autochthonous" (Polish), the Wasserpolak speakers instead received the right to remain in their homeland after declaring themselves as Poles. Some German speakers took advantage of this decision, allowing them to remain in Oppeln, even when they considered themselves to be of German nationality. The city outlying areas currently contain the largest German and Upper Silesian minorities in Poland. Since the 1950s the term became archaic, and it has fallen out of use by now, apart from polemical political texts.