Кіріспе

Джеймс А. Миченердің «Польша» романы – Джеймс А. Миченердің 1983 жылы жазған, сегіз ғасырлық кезеңде өмір сүрген үш польшалық отбасының (Любонски, Буковски және Бук отбасылары) тарихы мен басынан өткен қиындықтарды толыққанды суреттейтін тарихи роман. Роман 1981 жылғы оқиғалармен аяқталады. Любонскилер – Польшаның князьдық әулеттерінің бірі, олардың бай патриархтары көбінесе өз аймақтарын басқарады; Буковскилер – танымал және құрметті есімді, бірақ көбінесе азын-малын табуға күрескен кіші ақсүйектер; ал Буктар – кедей шаруалар. Олардың әлеуметтік жағдайларының айырмашылығына қарамастан, отбасы мүшелері ұрпақтан-ұрпаққа жиі араласып тұрады, кейде одақтас, ал кейде қарсылас ретінде.

Шолу

Миченерді телекомпания шетелдік елге барып, деректі фильм түсіру үшін шақырды. Оған әлемнің кез келген жеріне баруға қолдау көрсетілді, және Миченер Польшаға сапар шешуге бел буды. Осыдан кейін Миченер Польшаға бірнеше рет қайтып оралып, Польшаның тарихы мен мәдениетін терең зерттеді. Ол кітапты 1979 жылы жаза бастады, ал кітап төрт жылдан соң жарық көрді. Миченердің басқа туындылары сияқты, ол кітаптың басында алғыс айту бөлімін қосты; алайда, сол кездегі Польшадағы саяси жағдайға байланысты, Миченер оларға қудалау жасалуы мүмкін деген қорқынышпен бірге саяхаттаған адамдардың есімдерін жазбауға шешім қабылдады. Ол былай деп жазады: "Көбінесе, басқа романдарымдағыдай, олардың есімдерін, мамандықтарын, зерттеу және ғылымдағы жетістіктерін тізімдейтін едім, бірақ қазіргі жағдайда бұл оларға көмектесе ме, әлде зиян келтіре ме деп біле алмаймын".

тараудың қысқаша мазмұны

Эпизодтық форматта жазылған кітап Польша тарихындағы үш отбасының – Бук, Буковски және Любонскилердің – және әр отбасының көптеген ұрпақтарының тарихын баяндайды. Үш отбасы да, басқа кейіпкерлер де, сондай-ақ барлық отбасылардың ата-бабаларының үйі – Буково да, ойдан шығарылған. Сюжет Польша тарихының барлық кезеңдерін қамтиды және көптеген тарихи тұлғаларды атайды. Оқиғалардың көп бөлігі қиял кейіпкерлерінің өзара әрекеттесетін нақты оқиғаларға негізделген. Кітап жеті жүз жылдан астам уақытты қамтиды. Кітаптың басында алғыс сөздер, оқиға орнының карталары, қай кейіпкерлердің ойдан шығарылған, ал қайсысы тарихи екендігі туралы түсіндірмелер, сондай-ақ поляк қоғамының құрылысының сипаттамасы берілген. Бук Буковскиге қарсы: қазіргі күн (1981). Буково ауылында коммунистік Польшаның ойдан шығарылған Ауыл шаруашылығы министрі Шимон Буковски шаруалардың жетекшісі Янко Букпен ауыл шаруашылығының проблемаларын және Польшада шаруалар одағы құру мүмкіндігін талқылау үшін кездеседі (бұл қазіргі "Солидарлық" қозғалысының аналогы). Екеуі де шағын қаладан шыққандықтан, кездесуге дейін туыс екенін сезеді, бірақ 40 жыл бұрын нацистердің қолынан қаза тапқан жергілікті әйелге қатысты байланыстарын талқылағанға дейін оның қалай екенін білмейді. Бұл тарихи кездесу АҚШ, Жапония, Ресей және Батыс Еуропа БАҚ-тарының назарын аударады. Шығыстан: 1240-1241 жылдары татарлардың шапқыны. Бұл тарауда Польшаға моңғолдардың шабуылы, Турско шайқасы, Краков қоршауы және Легница шайқасы туралы айтылады. Бірінші тарауда қазіргі кейіпкерлердің ең алғашқы ата-бабаларымен танысамыз, олар әлі тегін алған жоқ. Сонымен қатар, Кшиштоф – қарапайым құралдары бар салт аттысы, романның күшті Любонски отбасының түп атасы болады. Батыстан: XIV ғасырдың соңында Тевтон орденінің басып алуы және Грунвальд шайқасы. Солтүстіктен: XVII ғасырда Швецияның шапқыны және поляк-швед соғыстары. Бұл тарауда Польша-Литва одақтастығының Топан су кезінде құлдырауы сипатталады. Одан кейін, әйелін зорлық-зомбылықтан айырған Буково магнаты Киприян Любон ауылында егістік сатып алып, оның жесір қалған иесіне үйленеді. Папа оған поляк католицизмін басқыншылардан қорғағаны үшін граф атағын береді, ал романның соңына дейін оның ұрпақтары граф Любонски деп танылады. Оңтүстіктен: Осман империясының шапқыны (Вена шайқасы). Бұл тарауда Польша-Литва одақтастығы мен Вена шайқасының тарихы баяндалады. Оқиға XVII ғасырдың соңында орын алады. Шайқас аяқталғаннан кейін кіші аристократ Лукаш Буковский тегін алады. "Алтын бостандық": Оқиғалар XVIII ғасырда орын алады. Бұл тарауда XVIII ғасырдың аяғындағы поляк саясаты (liberum veto, Sejm қараңыз) және сол кездің түрлі саяси қайраткерлері талқыланады. Роман Польшаның бөлінуі мен одан кейінгі Костюшко көтерілісін көрсетеді. Осы тарауда, ата-бабалары көбінесе аймақтағы бук (полякша – бук) ағаштарымен байланысты болған шаруа отбасы ресми түрде Бук деп аталады. Мазурка: Габсбург монархиясының биік тұсында Венада орын алған бұл тарауда Польшаның бөлініс кезеңіндегі эмигранттардың өмірі талқыланады. Оқиға XIX ғасырдың соңында орын алады. Бұзылған армандар: Бұл тарау Польшаның қайта құрылуынан кейін XX ғасырдың басында орын алады. Тарау 1920 жылы Комаров шайқасында немесе Замость шайқасында Ресей коммунистерінің жеңілісімен аяқталады. Террор: Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистердің басып алуы мен оккупациясы, оның ішінде Польшадағы Холокост; және одан кейінгі кеңес оккупациясы. Екінші дүниежүзілік соғыстағы поляк қарсылық қозғалысына, оның ішінде Лесниге (орманшыларға) көп көңіл бөлінеді. Буковски Букқа қарсы: Роман бірінші тарауда тоқтаған жерінен қазіргі уақытта (1981) жалғасады. Бөлменің атауы келіссөздердегі биліктің ауысуын көрсетеді ("Бук пен Буковскиден" "Буковски мен Букқа").

Буково сөз тіркесі

Поляк – оң қолында қылыш, сол қолында кірпішпен туған адам. Шайқас аяқталған соң, ол қайта құруға кіріседі.

Қабылдау

Польша көбінесе жағымды пікірлер алды және «Нью-Йорк Таймс» бестселлер тізімінде бірінші орынға шықты.