Кіріспе
Папуа-Жаңа Гвинеяның неміс тіліндегі креол тілі Unserdeutsch ("Біздің неміс тіліміз"), немесе Рабаул креол неміс тілі – Папуа-Жаңа Гвинеяда лингва франка ретінде пайда болған неміс тіліндегі креол тілі. Субстрат тілі ток-писин тілі деп саналады, ал лексиканың көп бөлігі неміс тілінен алынған. Кейбір балалар отбасы құрғаннан кейін бұл тіл олардың ана тіліне айналды. Ауызша әңгімелерде Unserdeutsch балалардың әңгімелерін бөлісу арқылы пайда болды делінеді, онда олар неміс сөздерін ток-писин грамматикасымен қолданды, мұндай тіл өзгерісі релексификация деп аталады. 1975 жылы Папуа-Жаңа Гвинея тәуелсіздік алғаннан кейін Unserdeutsch тілінде сөйлейтіндердің көпшілігі отбасыларымен бірге Австралияға көшті. 2014-2017 жылдар аралығында зерттеушілер жүргізген далалық зерттеулерде Австралияда 100-ге жуық, ал Папуа-Жаңа Гвинеяда 10-ға жуық тілші табылған. Сонымен қатар, Бикертонның биопрограммалық гипотезасына сәйкес, Unserdeutsch үш сипаттамадан тұрады: қозғалыс ережелері, сұрақтар және сұрақ сөздері. +
Мысалы: alle boy srausschuvhim boatPL boy PL get. out shoveTR boat German English German Ger/Eng English English
'Барлығы сыртқа шығыңдар, қайықты итеріңдер!' – бұл бір тілдің лексикасын екінші тілдің грамматикасына қабаттастыруды көрсетеді, бұл жағдайда неміс және ток-писин тілдері. Грамматикалық тұрғыдан алғанда, Unserdeutsch неміс тілінің екінші тілдегі нұсқаларына көп ұқсас, бұл неміс тілінде оқыған студенттердің толық емес тіл меңгеруін көрсетеді. Грамматикалық тұрғыдан алғанда, Unserdeutsch морфологиясы «орташа» креол тілінің сипаттамаларына сәйкес келеді, бірақ Unserdeutsch ешқашан ресми түрде стандартталмағандықтан, тек бейресми топтық тіркелім ретінде қолданылғандықтан, Unserdeutsch тілінде сөйлейтіндер арасында, отбасылық топтар мен жеке сөйлейтіндер арасында жоғары грамматикалық айырмашылықтар бар. Соңғы уақытта австралиялық ағылшын тілі де тілге бірнеше жағынан әсер етті. Кейбір синтаксистік құрылымдар ағылшын тілінен тікелей алынған сияқты, соның ішінде ағылшын тіліндегідей пассивті дауыс құрылымы, көмекші етіс қолданылады. Бұл екі ерекшелік креол тілдерінде сирек кездеседі, бұл ағылшын тілінің сөйлем құрылымын саналы түрде үлгілеуді қамтитын ертедегі, кең таралған әсерін көрсетеді. Бұл тенденция императивті сөйлемдерге және жауап сұрақтарына дейін созылады, бұл ток-писин тілінен күшті субстраттық әсерді көрсетеді. Алайда, кейбір сөйлеушілер неміс тіліндегі сөйлем үлгісін қолдануды ұнатады, онда сұрақ сөздері сөйлемнің басында тұрады. Du wid geht wo? Қайда барасың? Fi was du muss sterben? Неге өлмеуің керек? Екі конструкцияның қолданылуы Unserdeutsch тілінде сөйлейтіндер арасында әртүрлі болып көрінеді. Бірақ есімдердің морфологиясы стандартты неміс тілінен әлдеқайда қарапайым. Осылайша, Unserdeutsch тіліндегі көптеген есімдер келесі мысалдағыдай көпше түрінде қолданылады: Er malen alle plan fi bauen alle haus. Ол үйлер салудың жобаларын жасады. Стандартты неміс тіліндегі көпше түрін сақтайтын және осылайша екі рет көпшеленген есімдердің саны аз.
Unserdeutsch ('Our German'), or Rabaul Creole German, is a German based creole language that originated in Papua New Guinea as a lingua franca. The substrate language is assumed to be Tok Pisin, while the majority of the lexicon is from German. The language developed into a first language for some when these children had families of their own. Oral stories tell a version that Unserdeutsch originated by children sharing stories where they used German vocabulary with Tok Pisin grammar, this change in language is referred to as relexification. The majority of Unserdeutsch speakers and their families migrated to Australia after Papua New Guinea's independence in 1975. During fieldwork conducted by researchers between 2014 and 2017, there were about 100 speakers found in Australia and around 10 speakers found in Papua New Guinea. Further, Unserdeutsch is only composed of three characteristics: movement rules, questions and question words, according to Bickerton and his bioprogram hypothesis. +
Examplealleboy srausschuvhimboatPLboy PLget. outshoveTRboatGermanEnglishGermanGer/EngEnglishEnglish
'Everybody get out, shove the boat!' in that it reflects the lexicon of one language overlaid upon a substrate grammar – in this case German and Tok Pisin, respectively. Grammatically, Unserdeutsch bears many similarities to L2 varieties of German, suggesting incomplete language acquisition on the part of students in the German speaking colony. Grammatically, Unserdeutsch morphology adheres to "average" creole characteristics, but because Unserdeutsch was never formally standardized, being used only informally as an in group register, there is an unusually high degree of grammatical variation among speakers of Unserdeutsch, both between familial groups and individual speakers. More recently, Australian English has also influenced the language in several ways. Certain syntactic constructions appear to have been borrowed directly from English, including an English like passive voice construction utilizing a copula. Both of these features are generally rare in creole languages, which indicates an early, pervasive English influence that might have included conscious modeling of English sentence structure. This tendency extends even to imperative sentences and yes/no questions, which demonstrates a strong substrate influence from Tok Pisin. However, some speakers prefer to use a German modeled sentence pattern in which the interrogative is in head position. Du wid geht wo? Where would you go? Fi was du muss sterben? Why do you have to die? The use of either construction appears variable among speakers of Unserdeutsch. but noun morphology is much less synthetic than Standard German. Thus, most nouns in Unserdeutsch are pluralized as in the following example:
Er malen alle plan fi bauen alle haus. He drew the blueprints for the construction of the houses. There are few frequently used nouns which retain Standard German plural forms and are thus double marked for plural.
Мақалалар
Неміс тілі сияқты, бірақ Ток-Писин сияқты емес, оның түбір тілінен өзгеше, Унсердеутш нақты және нақты емес артикльдерді қолданады. Дегенмен, неміс тілінен айырмашылығы, бұл артикльдер жыныс немесе жағдай бойынша өзгермейді, тіпті стандартты неміс артикльдері «de» деген жалғыз артикльге біріктіріледі; мұның себебі ағылшын тілінің ықпалы болуы мүмкін. Артикльдер көбінесе тек жекеше есімдермен қолданылады, ал «alle» жалпылама көптік белгісі нақты көптік артиклі ретінде жұмыс істейді.
Іс-әрекеттер
Unserdeutsch етістіктерінің көбі стандартты неміс тілінен шыққан, бірақ Unserdeutsch инфлекциялық жүйесі ағылшын және Ток Писин тілдерінен күшті әсер алады және стандартты неміс тілінен қарағанда әлдеқайда оқшауланған. Стандартты неміс етістіктеріне тән көптеген ерекшеліктер, мысалы, бөлінетін префикстер, екінші және үшінші жақтағы түбірдің өзгеруі, күшті/әлсіз етістіктердің ажыратылуы Unserdeutsch тілінде кездеспейді. Сондықтан, көптеген Unserdeutsch етістіктерінің қазіргі заман формасы стандартты неміс тіліндегі инфинитивке сәйкес келеді және түбір өзгермейді. Бірнеше жиі қолданылатын етістіктер стандартты неміс тіліндегі баламаларына жақын өткен шақ формаларын көрсетеді, бірақ бұл формалар лексикалық және туынды емес. Мысалы:
Du wit sehn Freddy morgen. – Ертең Фреддиді көресің.
Копула
Криол тіліне тән емес жайт, копулалық формалар стандартты неміс тіліндегі сәйкес формаларына өте ұқсас. Өткен шақта копула жай ғана "war" болып келеді; ол ешқандай түбірленбеген. Ерекшелігі, түбірленген немесе түбірленбеген, копула сөйлеу тіліндегі Унсердейтште жиі кездеспейді. Прогрессивті немесе әдеттегі мән "am" бөлшегі мен инфинитивтің көмегімен жасалатын "am" конструкциясы арқылы білдіріледі. Бұйрық сөйлемдер хабарлама сөйлемдері сияқты қалыптасады, және ағылшын немесе неміс тілдерінен айырмашылығы (бірақ Ток-Писин тіліне ұқсас), бұл конструкциялар SVO сөздер тізбегін сақтайды. Du ni denken dass i war ni angs. – Мен қорқып қалған жоқпын деп ойлама.
Жоқ ету
Сөз тіркестері ni ("жоқ", неміс тілінен алынған "nicht" сөзінен) бөлшегімен терістеледі, ол әдетте тіркестің басына қойылады. Бірқатар тұрақты тіркестерде терістеуші сөз еттің артынан келеді, бұл неміс тілінің терістеу синтаксисіне жақын. i ni essen rote fleisch. Мен қызыл ет жемеймін.
Қолданылуы
Екінші жақ көпше түрі "еу" сирек қолданылады, ал кейде оның орнына "ду" қолданылады. Екінші жақ жеке түрі "ду" стандартты неміс тіліндегі белгісіз "man" есімдігінің орнына қолданылуы мүмкін, бұл ағылшын тіліндегі қолданысқа ұқсас.
Сифаттар
Өте сирек жағдайларды қоспағанда, Unserdeutsch сипаттауыштары лексикалық тұрғыдан неміс тіліндегі әріптестерімен толық сәйкес келеді. Олар біркелкі және өзгермейтін "е" жұрнағына айналады, ол етістіктен бұрын тұратын сипаттауышқа қосылады.