Кіріспе

2004 жылғы «Dirty Rotten Scoundrels» музыкалық комедиясы, музыкасы мен әнін Дэвид Язбек, ал либреттосын Джеффри Лейн жазған; ол 1988 жылғы осы аттас фильм негізінде құрылған. Мюзикл 2005 жылы Бродвейде тұңғыш рет көрсетілді және ара-жібек сынға ұшырағанына қарамастан 626 қойылым көрсетілді. Одан кейін гастрольдік турлар мен халықаралық қойылымдар ұйымдастырылды. Австралиялық қойылым 2013 жылы ашылып, зор мақтауға ие болды және «The Sydney Morning Herald» газеті оны «Сиднейде осы ғасырдағы ең жақсы мюзикл» деп атады. 2014 жылы Вест-Эндтегі қойылым да жағымды пікірлерге толы болды.

Бастапқы өндіріс

Музыкалық премьерасы 2004 жылдың 22 қыркүйегінде Калифорния штатының Сан-Диего қаласындағы "Олд Глобус" театрында болды. Кейін 2005 жылдың қаңтарында Бродвейге көшіріліп, наурыз айында "Империал" театрында ресми түрде ашылды. Шоу Бродвейде 2006 жылдың 3 қыркүйегінде барлығы 626 қойылымнан кейін жабылды. Режиссері – Джек О'Брайен, хореографы – Джерри Митчелл, сахналық безендірушісі – Дэвид Роквелл, костюмдерді жасаған – Грегг Барнс, жарық дизайнін жасаған – Кеннет Познер. Актерлік құрамында Джон Литгоу, Норберт Лео Бутц және Шери Рене Скотт, сондай-ақ Джоанна Глисон, Грегори Джбара және Сара Геттельфингер болды. Бұл қойылым он Тони сыйлығына ұсынылды, оның ішінде "Ең үздік музыкалық", "Ең жақсы пьеса" және "Ең жақсы музыка" сыйлықтары бар еді, бірақ ол тек біреуін ғана жеңіп алды – "Музыкалықтағы ең үздік актер" (Бутц) сыйлығын.

Ұлттық гастрольдер мен халықаралық қойылымдар

Солтүстік Америкалық ұлттық Equity гастролі 2006 жылдың 4 тамызында Норберт Лео Бутц Фредди рөлін қайта ойнап, Том Хьюиттпен бірге Лоуренс рөлінде сахнаға шықты. Штутгарт, Сеул, Осло, Стокгольм, Тампере және Пльзень қалаларында қойылды. "Dirty Rotten Scoundrels" 2013 жылдың 24 қазанында Австралияның Сидней қаласында Тони Шелдон, Джон Вуд, Мэтт Хетерингтон, Эми Лепамер, Энн Вуд және Катрина Реталиктің қатысуымен ашылды.

Батыс ауданы (2014)

Түпнұсқа Ұлыбританиялық қойылым 2013 жылдың қарашасынан бастап Манчестер опера театрында және Айлсбери Уотерсайд театрында Уэст-Эндке дейінгі сынақ көрсетілімдерін өткізді. Алғашқы көрсетілімдер 2014 жылдың 10 наурызында лондондық Савой театрында басталды, ал ресми ашылуы 2014 жылдың 2 сәуірінде өтті. Қойылымды Джерри Митчелл режиссерлік етіп, хореографиясын қойды, ал декорациясын Питер МакКинтош жасады. Бұл қойылым "жаңаша ойланылған және қайта жасалған" деп сипатталды. Бастапқы актерлік құрамында Роберт Линдсей Лоренс, Руфус Хаунд Фредди, Кэтрин Кингсли Кристин және Саманта Бонд Мюриел рөлінде болды. Қойылым 2015 жылдың 7 наурызында жабылды.

Ұлыбритания гастролі (2015)

Ұлыбританиядағы турнеде Майкл Прайд Лоренс, Ноэл Салливан Фредди, Карли Стенсон Кристин, ал Джеральдин Фицджеральд Мюриел рөлінде ойнады. Марк Бентон 2015 жылдың мамыр айында Андре рөлінде турнеге қатысты, ал Гари Уилмот 2015 жылдың қыркүйегінде осы рөлді өз мойнына алды. Турне 2015 жылдың 5 мамырында Бирмингемдегі «Нью-Александра» театрында басталды. Актерлік құрамда Эмма Кэффри, Энди Конаган, Фиби Куп, София Фаруги, Джонни Годболд, Орла Гормли, Патрик Харпер, Джастин Ли Джонс, Джордан Ливзи, Лиза Матисон, Энди Рис, Фрея Роули, Реган Шепард, Кевин Стивен Джонс, Кэти Уорсоп және Дженни Уикхэм тағы бар.

1-ші акті

Француз Ривьерасының жанындағы керемет казинода ("Овертюра") алаяқ Лоренс Джеймсон өзінің "қорғаушысы" Андренің ("Оларға қалағандарын бер") көмегімен бай әйелдерді алдап, ақшаларын иеленеді. Мюриэл Юбанкс және тағы бірнеше әйел оларды алдаған Лоренске деген құштарлығын және махаббат сезімдерін білдіреді ("Әйел не істеуі керек еді"). Андре Лоренске "Шакал" деп аталатын өте табысты алаяқ туралы ескертеді, ол осы аймаққа келе жатыр. Кейін, пойызбен келе жатқанда, Лоренс Фредди Бенсон атты америкалықты (ол оны Шакал деп ойлайды) әйелді алдап жатқанын көреді, бірақ Фредди Лоренстен гөрі әлдеқайда аз ақша табатынын байқайды. Лоренс Фреддиді өзінің сәнді үйіне шақырады, онда Фредди Лоренстің алаяқтық шеберлігіне қызғанып, бай болғанда ие болатын барлық заттарын сипаттайды ("Ұлы нәрселер"). Фредди Лоренстен өзінің жолын көрсетуін сұрайды. Андре Фреддиді Лоренстің назарына лайық емес деп санайды және оны костюм киген шимпанземен салыстырады ("Костюмдегі шимпанзе"). Лоренс Фреддидің өтінішіне оның алдаған әйелі Жолин Оукс, оны күйерге алуға және Оклахомаға ("Оклахомаға?") бірге көшуге мәжбүрлейтінге дейін келіседі. Содан кейін Лоренс Фреддидің көмегін пайдалануды шешеді. Фредди Лоренстің жағымсыз інісі Рупрехт ("Рупрехт туралы барлығы") рөлін ойнайды. Лоренс Рупрехтті өмірінің маңызды бөлігіне айналдыруды жоспарлап отырғанын көрген Жолин тойды тоқтатады. Екеуі дауласқаннан кейін, қалада олар екеуіне орын жетпейді деп ойлай бастайды. Олар келісімге келеді: кім бірінші болып әйелден 50 мың доллар алдаса, ол қалада қалады, ал екіншісі кетіп қалуға тиіс. Осы келісімге келгеннен кейін, "Американың Сабын Королевасының" келгені туралы хабар тарайды. Оның аты Кристин Колгейт, ол оң көзқарасты, наивті және өте ұқыпсыз, үнемі адамдарға соғылып қалады ("Міне мен келдім"). Екі алаяқ та оны өздерінің мақсатына иеленуге шешім қабылдайды. Фредди өзін белден төменге парализі бар адам ретінде таныстырады. Кристин мен Фредди оның емделу мүмкіндіктерін талқылайды, ол оған тек бір ғана маман, доктор Шуффхаузен көмектесе алатынын түсіндіреді, бірақ доктор Шуффхаузеннің 50 мың долларлық қызметіне төлей алмайды. Кристин оған үмітін жоғалтпауға кеңес береді ("Тым керемет болуы мүмкін емес нәрселер де болады") және Фредди үміттене бастағандай ("Ғажайапат") емделуге төлеуге уәде береді. Содан кейін ол доктор Шуффхаузеннің қонақ үйде екенін айтады, ал Фредди Лоренс Шуффхаузен екенін білгенде қатты таңғалады.

2-ші акті

Қысқаша кіріспеден кейін ("Entr'acte") Лоуренс Шуффхаузен рөлінде Фреддиге ("Ruffhousin' Mit Shuffhausen") бірнеше қиын сынақтардан өткізеді, ол оларға наразылық білдірмей шыдауға мәжбүр. Параллель шарада Мюриел Андреге кездеседі және екеуі ғашық болады ("Like Zis/Like Zat"). Лоуренс Кристинге жақындасуға бар күшін жұмсайды ("The More We Dance"). Ол Кристиннің ойлағандай бай емес екенін білгенде, Лоуренс Фреддиге 50 мың долларлық бәйгеден бас тарту керектігін айтады. Фредди көңілі толып келіседі және жаңа шарттармен келіседі: кім Кристинмен бірге болса, сол қалады. Фредди онымен бірге болады, содан кейін Лоуренсті ұрлап, Кристинді өзіне қалдыру үшін екі теңізшіні жалдайды. Фредди Кристинмен қонақ үйде кездеседі, онда ол оған креслодан тұру үшін ынталану қажет екенін айтады. Ол өзінің оның ынталануы болатынын айтады ("Love is My Legs"). Ол креслодан тұрып, төсектегі әйелге қарай жүре алатын уақытқа дейін төсекте отырады (мұнда ол шаршап, "сүйкісіздікпен" оның үстіне құлайды). Содан кейін Лоуренс пайда болады, бұл оның Кристинмен бірге жоспарлаған сынағы екені белгілі болады. Лоуренс екі теңізшіге Фреддиді ұрлап, Кристинді пойыз стансасына алып барады ("Love Sneaks In"). Фредди келгенде, теңізшілерден қашып, Кристинге үлкермейді. Ертесі күні Фредди Кристинмен қонақ үйде кездеседі, ол оны қайта көрмей кете алмайтынын айтады ("Son of Great Big Stuff"). Екеуі төсекте жатады, содан кейін көрініс Лоуренстің сарайына ауысады, онда Кристин оған көзінен жас ағызып, Фреддиді көру үшін қалай келгенін, олардың қалай махаббат жасағанын, содан кейін оянғанда барлық ақшасының жоғалып кеткенін айтады: "Мен оның мүгедек емес екенін ойлай бастадым". Өкінішпен, Лоуренс 50 мың долларды чемоданға салып, оған алып кетуін айтады. Кристин оны алады, бірақ қайта оралып, чемоданды қайтарып береді, кетіп бара жатып: "Мен сені есте сақтау үшін одан да жақсы нәрсеге ие боламын". Бірнеше минуттан кейін Фредди іш киімінде пайда болады. Лоуренс Кристиннің ақшасын алғаны үшін оған ашуланады. Бірақ Фредди олар ешқашан жақын болмағанын, оны нокауттаған кезде жақындасқандарын айтады. Ол оянғанда барлық заттары жоғалып кеткен. Содан кейін Лоуренс чемоданды ашып, ақшаның жоғалып, оның орнына Фреддидің киімдері мен "Қош бол, жігіттер. Бәрі қызықты болды! Махаббатпен, 'Шакал'" деген жазбаны табады, осылайша олардың алаяқтығын білгенін және оларды алдап кеткенін көрсетеді ("The Reckoning"). Біраз уақыттан кейін Кристин Лоуренстің шатосына басқа адамдар тобымен бірге оралады. Олар бұл алаяқтық жақсы оқиға болғанын мойындайды ("Dirty Rotten Number") және "Финалда" көпшілікті алдау жоспарын құрады.

Қайта қаралулары

АҚШ-тағы алғашқы турда "Give Them What They Want" ("Оларға қалағандарын бер") әні (Язбектің сөзіне сәйкес) "The Only Game in Town" ("Қаладағы жалғыз ойын") әнімен, көбірек сәйкес келетін ашылу әнімен ауыстырылды. Вест-Энд қойылымы "Give Them What They Want" әнін қайта қосты, бірақ оны Лоренстің гримеркасында орындап, бірнеше шумақтарын өзгертті. "Chimp in a Suit" әні және Фреддидің "Nothing is too Wonderful to be True" әнінен бір шумағы да алынып тасталды. Сондай-ақ, кейіпкерлер мен сілтемелерді ағылшын тіліне бейімдеу үшін кітаптың мәтіні мен әндердің сөздеріне түзетулер енгізілді.

Жазу

The Dirty Rotten Scoundrels: Original Broadway Cast Recording CD 2005 жылдың 14 наурызында Нью-Йорк қаласындағы Right Track Studio студиясында жазылып, 2005 жылдың 10 мамырында Ghostlight Records (Sh K Boom Records таңбасының бөлімшесі) компаниясымен шығарылды. Ол "Ең үздік музыкалық шоу альбомы" номинациясы бойынша "Грэмми" сыйлығына ие болды.

Сыни қабылдау

Бродвейдегі сын-пікірлер қарама-қайшы болды. The New York Times газетінің Бен Брентли мюзиклді 2001 жылғы хит болған The Producers мюзиклімен салыстырды, ол да екі алаяқтың өмірінен алынған фильмнің бейімделуі еді, және оған сенімділік пен күш жетіспейді деп тапты. Ол Буцты жоғары бағалады, бірақ мюзиклдің "ингредиенттері жиі тексерілетін тізімге сәйкес жиналғандай көрінеді, бұрынғы рецепттен алынған. Оның екі басты кейіпкері арасындағы химия да аз". New York Magazine журналының шолушысы Джон Саймон кітап пен ән мәтінін, сондай-ақ режиссура мен актерлік құрамды ұнатып, бірақ музыканы тек қана қанағаттанарлық деп бағалады. Ол шоуды "біршама әдепсіз, біршама көне, шаршаған бизнесменге арналған, бірақ көбінесе қызықты, жиі ақылды, аздап ашық-шашық" деп сипаттады. Вест-Эндтегі сын-пікірлер көбінесе жағымды болды. The Sunday Times газетінің сыншысы оны "скандалдық қуаныш" деп атады. The Times газеті оны "жағымды" деп бағалап, бес жұлдыздың үшеуін берді және мақтаудың көп бөлігін Кингслиге арнады. The Telegraph газеті төрт жұлдыз берді, фильмге қарағанда көңілдірек екенін айтты және кітапты, актерлік құрамды және режиссураны жоғары бағалады. The Independent журналы да үш жұлдызға лайық деп тапты, бірақ оған ақылға қонымды деп тапқан музыканы, кітаптан гөрі, тереңдігі жетіспегендігі үшін The Producers мюзиклімен салыстыра отырып, жағымсыз бағалады. The Guardian газетінің Майкл Биллингтон төрт жұлдыз берді. Ол шоудың ностальгиялық көңілділігі мен "қашқыш фантазиясын" ұнатты. The London Evening Standard газеті де Кингслидің үлесін атап, төрт жұлдыз берді, сонымен қатар: "Көптеген жарқыраған эффектілер бар, бірақ сонымен бірге білгіш сезім де бар" деді. The Financial Times газеті шоуға екі жұлдыз ғана беріп, әндер оқиға мен кейіпкерлерді дамытуға көмектеспегеніне өкінді. Ол шоуды ақымақтық деп тапты, бірақ "жақсы мағынада емес. Ол жақсы сезімнен басқа барлық нәрсені жоюға тырысты. Кез келген нашар ойнау жалақының кесілуіне әкелуі мүмкін. Тілі мен акценттері кейіпкерлердің сөйлеген тілінен мүлдем өзгеше болғандықтан, театрлық байланыс жоғалып кетті".