Пер Йохан Валентин Ангер – швед дипломаты, Рауль Валленбергпен Будапештте еврейлерді құтқаруда жұмыс істеген. Валленбергтің тағдырын анықтауға күш салды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пер Йохан Валентин Ангер (7 желтоқсан 1913 – 25 тамыз 2002) – швед дипломаты. Ангер екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Будапешттегі швед елшілігінде Рауль Валленбергпен бірге жұмыс істеген, олар көптеген еврейлерді швед паспорттарымен қамтамасыз ету арқылы құтқаруға көмектескен. Соғыстан кейін ол Валленбергтің тағдырын анықтауға көп күш сарпты.
Per Johan Valentin Anger (7 December 1913 – 25 August 2002) was a Swedish diplomat. Anger was Raoul Wallenberg's co worker at the Swedish legation in Budapest during World War II when many Jews were saved because they were supplied with Swedish passports. After the war, he spent a lot of time trying to clarify Wallenberg's fate.
Бастапқы мансабы және Екінші дүниежүзілік соғыс
Гетеборг қаласында туған Ангер Стокгольм университетінде, кейін Уппсала университетінде заң білімін алды. 1939 жылғы қарашада бітірген соң, әскерге шақырылды. Біраз уақыттан кейін Сыртқы істер министрлігі оған Берлиндегі швед өкілдігінде стажерлік ұсынды, ол 1940 жылғы қаңтарда жұмысын бастады. Ангер сауда бөліміне бекітілді, бірақ өкілдік Норвегия мен Данияға жасалмақшы болған нацистік шабуыл туралы ақпарат алғаннан кейін, ол Стокгольмге хабар беруге қатысты. 1941 жылғы маусымда Стокгольмге оралып, Швеция мен Венгрия арасындағы сауда қатынастары бойынша жұмыс істеді. 1942 жылғы қарашада Будапештке Швеция елшілігінің екінші хатшысы ретінде жіберілді. 1944 жылғы 19 наурызда Германия Венгрияға басып кіргеннен кейін, Ангер венгрлік еврейлерге көмектесуге белсенді кірісті. Ол шведтік уақытша паспорттар мен арнайы куәліктер беру арқылы еврейлерді тұтқындаудан және депортациялаудан қорғау идеясын ұсынды. Бастапқыда осы құжаттардың 700 данасы шығарылды. Құжаттардың заңдылығы күмәнді болғанымен, Венгрия үкіметі олардың иелерін швед азаматтары деп мойындауға келісті. 9 шілдеде Рауль Валленберг Будапештке келді. Ол дереу Ангердің бастамасын кеңейтіп, түрлі-түсті қорғау билеттерін (Schutzpasse) енгізіп, қала бойынша "қауіпсіз үйлер" желісін құрды. Ангер мен Валленберг бірлесіп жұмыс істеді, көбінесе адамдарды тікелей көліктерден және өлім жорықтарынан құтқарып алып шықты. 1945 жылғы қаңтарда кеңес әскерлері басып кіргеннен кейін, Ангер мен Валленберг екеуі де тұтқындалды. Үш айдан кейін Ангер босатылды, бірақ Валленберг қайтадан пайда болмады, ол 20 ғасырдың ең танымал із-түзсіз жоғалған адамына айналды.
Born in Gothenburg, Anger studied law at Stockholm University and later at Uppsala University. After graduating in November 1939, he was drafted into the Army. Soon afterwards, the Ministry for Foreign Affairs offered him a trainee position at the Swedish legation in Berlin, which he began in January 1940. Anger was assigned to the trade department, but after the legation received information about an impending Nazi attack on Norway and Denmark, he became involved in relaying intelligence to Stockholm. In June 1941, he returned to Stockholm, where he worked on trade relations between Sweden and Hungary. In November 1942, he was sent to Budapest as Second Secretary at the Swedish legation. After Germany invaded Hungary on 19 March 1944, Anger became involved in efforts to aid Hungarian Jews. Anger originated the idea of issuing Swedish provisional passports and special certificates to protect Jews from internment and deportation. Seven hundred of these documents were issued initially. Although the legality of the documents was doubtful, the Hungarian government agreed to recognize their bearers as Swedish citizens. On 9 July, Raoul Wallenberg arrived in Budapest. He immediately extended Anger's initiative, introducing colorful protective passes (Schutzpasse) and creating "safe houses" throughout the city. Anger and Wallenberg worked together, often literally snatching people from transports and death marches. After the Soviets invaded in January 1945, both Anger and Wallenberg were taken into custody. Anger was released three months later, but Wallenberg never emerged again, becoming one of the 20th century's most famous missing persons.
Кейінгі мансап
Соғыстан кейін Ангер Мысырда, Эфиопияда, Францияда, Австрияда және АҚШ-та көптеген дипломатиялық қызметтер атқарды. Кейін ол Швецияның халықаралық көмек бағдарламасын басқарды және Австралия, Канада және Багам аралдарында елші болып қызмет етті. Соғыстан кейінгі мансабында Ангер Валленбергтің тағдырын анықтауға бағытталған жұмыстарға жетекшілік етті, тіпті 1980 жылдары Кеңес Одағының Бас хатшысы Михаил Горбачевпен жеке кездесті. 2000 жылы Ресей үкіметі Валленберг пен оның жүргізушісі 1947 жылы кеңестік күзетте қайтыс болғанын мойындады, бірақ олардың қаза болуының нақты жағдайы әлі де анық емес. Ангер инсульттан кейін Стокгольмде қайтыс болды.
After the war, Anger served in numerous diplomatic posts in Egypt, Ethiopia, France, Austria and the United States. He later became head of Sweden's international aid program and served as ambassador to Australia, Canada and the Bahamas. Throughout his post war career, Anger led efforts to learn what happened to Wallenberg, even meeting personally with Soviet General Secretary Mikhail Gorbachev in the 1980s. In 2000, the Russian government finally acknowledged that Wallenberg and his driver died in Soviet custody in 1947, although the exact circumstances of their deaths remain unclear. Anger died in Stockholm after suffering a stroke.
Құрметтер
1982 жылы Аңгер Яд Вашем тарапынан халықтар арасындағы әділ адамдардың бірі ретінде танылды, ал 1995 жылы Венгрия Республикасының Еңбегі үшін орденімен марапатталды. 1995 жылы Аңгерге Мичиган университеті оның айқын батылдығы мен гуманитарлық адалдығы үшін Валленберг медалін табыс етті. 2000 жылы оған Израильдің құрметті азаматтығы берілді. 2001 жылы Америка-швед тарихи мұражайы оған Рауль Валленберг атындағы гуманитарлық сыйлықты ұсынды. 2002 жылдың сәуір айында Швеция премьер-министрі Горан Перссон Аңгерді «Illis Quorum Meruere Labores» (Еңбегі лайық деп табылғандарға) орденімен марапаттады, ол соғыс кезінде және одан кейін жасаған істері үшін берілді. Бұл Швеция үкіметі жеке швед азаматына берілген ең жоғары награда.
In 1982, Anger was recognized by Yad Vashem as one of the Righteous Among the Nations and in 1995 he was honored with the Hungarian Republic's Order of Merit. In 1995, Anger was awarded the Wallenberg Medal by the University of Michigan in recognition of his extraordinary courage and humanitarian commitment. In 2000, he was awarded honorary Israeli citizenship. In 2001, the American Swedish Historical Museum presented him with the Spirit of Raoul Wallenberg Humanitarian Award. In April, 2002 Swedish Prime Minister Göran Persson awarded Anger the Illis Quorum Meruere Labores (For Those Whose Labors Have Deserved It) for his actions during and after the war. This is the highest award that can be conferred upon an individual Swedish citizen by the Government of Sweden.
Ашу үшін сыйлық
Пер Ангер сыйлығы Швеция үкіметі елші Пер Ангердің естелігін қадірлеу үшін тағайындалды және гуманитарлық қызметі мен демократия атынан жасалған бастамалары үшін беріледі. Сыйлық өзінің іс-әрекетімен өткенде немесе жақында ерекше көзге түскен жеке тұлғаларға немесе ұйымдарға табыс етіледі. Сыйлықты "Тірі тарих" форумы басқарып, табыстайды.
The Per Anger Prize was instituted by the Swedish Government to honor the memory of ambassador Per Anger and is awarded for humanitarian work and initiatives in the name of democracy. The prize is awarded to individuals or groups who have distinguished themselves either in the past or in more recent times. The Prize is administered and awarded by the Forum for Living History.