Кіріспе

Австриялық мүсінші (1907–1975)

Фриц Вотруба (23 сәуір 1907, Вена, Австрия – 28 тамыз 1975, Вена) – чехо-венгр тегіндес австриялық мүсінші. Ол Австриядағы 20-шы ғасырдың ең белгілі мүсіншілерінің бірі саналды. Оның туындыларында бейнелі элементтерді геометриялық абстракцияға, негізгі пішін ретінде кубқа қарай ыдырату үрдісі күшейді.

Өмір

Фриц Вотруба 1907 жылы Венада Адольф Вотрубаның (Бөгемиядан келген, тігіншінің көмекшісі болып жұмыс істеген) және Мария Вотрубаның (Кочи тегімен, Венгриядан келген, қызметші болып жұмыс істеген) сегіз баланың ең кішісі ретінде дүниеге келді. Адольф алкогольге тәуелді және зорлық-зомбылыққа бейім адам болды, ол көбінесе ұлдары мен әйеліне ұрып-сапалаған, бұл туралы 1933 жылы онымен танысқан Элиас Канетти өзінің "Das Augenspiel" автобиографиясында жазған, ал 1954 жылы оның туындыларына жоғары баға берген. Оның үлкен ағасы қарулы тонау және кісі өлтіру қылмысы үшін түрмеге қамалып, Дунайдағы Штайн түрмесінде қайтыс болды. Фриц, ең кіші бала, әкесінің қаһарынан құтылды, бірақ үш ағасының полициядағы тіркелмелеріне байланысты полиция тарапынан қатаң бақылауда болды. Канетти оның тасқа мүсін жасауға деген құштарлығының, балалық шағындағы ауыр жағдайларға қарсы психологиялық қорғаныс механизмі екеніне сенді.

Оқыту және ерте комиссиялар

1921-1925 жылдары ол Венадағы Йозеф Шантиннің гравировка және штамп дайындау шеберханасында гравер ретінде шәкірт болып оқыды. 1926 жылдың ақпан айынан жазға дейін Австрия өнер және өнеркәсіп мұражайының өнер және кәсіптер мектебінде және жалаңаш сурет салу бойынша ашық кешкі курстарға қатысты. 1926 жылдың күзінде ол мүсіншілікке оқуға түсті. Оқуын аяқтағанға дейін Антон Ханақтың шәкірті болды, Вена қазіргі заманғы өнер қоғамы, Австрияның еңбек палатасы және Вена қалалық әкімдігінен стипендия алды, бұл стипендияны оның шәкірті және жақыны болған Анна Малер оған алуға көмектесті. 1933 жылы оның студиясы Stadtbahn, яғни метро жолдарының астында орналасқан. Канетти былай дейді: "Ол Stadtbahn көпіршігін ұстап тұрған екі үлкен қуыстан тұрды; бірінде ол жұмыс істегенде, екіншісінде оның жолына кедергі келтіретін фигуралар тұрды. Ауа райы жақсы болғанда ол ашық ауада жұмыс істеуді ұнатты." Ол соғыс жылдарына дейін анасы мен кіші қарындасымен бірге Флориангиссадағы 31-үйінде, ол туған жерінде тұрып өмір сүрді, содан кейін Аншлюс және Гитлердің Австриядағы диктатурасынан қашып Швейцарияға барып қалды.

Жұмыс

Оның өмірінің соңына дейін жұмыс істеген ең маңызды туындысы – Вена қаласындағы Мауэрдегі «Қасиетті Үштік» шіркеуінің жобасы, ол көбінесе Вотруба шіркеуі деп аталады. Шіркеу 1976 жылы аяқталғанын көре алмады. Оның көптеген мүсіндерін Венаның қоғамдық саябақтарында тамашалауға болады. «Жатып қалған жасөспірім» Альбертина көрмесінде орналасқан. Гитлер билікке келген кезде ол Швейцарияға қашып кетті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оның көптеген мүсіндері жоғалып немесе қиратылды. 1947 жылы Вотрубаға Бейнелеу өнері саласындағы Вена қаласының сыйлығы, ал 1955 жылы – Бейнелеу өнері саласындағы Австрияның Мемлекеттік сыйлығы табысталды. Ол Вена орталық зиратында жерленген.