Кіріспе

Испания тарихының бір беті

Севилья ежелгі заманнан бері Иберия түбегіндегі ең маңызды қалалардың бірі болды; алғашқы қоныстанушылар Тартессиан мәдениетімен байланысты. Олардың қонысының қирауы карфагендіктерге ескериледі, бұл қазіргі Севильядан солтүстік-батысқа қарай 9 км қашықтықта орналасқан Италика (қазіргі Сантипонсе) римдік колониясының жанындағы римдік Гиспалис қаласының пайда болуына мүмкіндік берді. Рим императорлары Траян мен Адрианның туған жері Италика б.з. 206–205 жылдары құрылған. Италика жақсы сақталған және Гиспалис қаласының рим дәуірінің соңында қалай болғанын көрсетеді. Оның қираған орындары қазір маңызды туристік орынға айналған. Визигот патшалығы тұсында Гиспалис кейде патшалық сарайды қабылдады. Аль-Андалуста (мұсылмандық Испания) қала алдымен Кордова халифатының кура (испанша: cora) немесе аумағының орталығы болды, содан кейін Севилья тайфасының (арабша: طائفة أشبيليّة, Ta'ifa Ishbiliya) астанасы болды, ол Фердинанд III тұсында Кастилия христиандық корольдығына қосылды, ол соборға алғаш рет жерленді. Реконкистадан кейін Севильяны Кастилия аристократиясы қоныстанды; патшалықтың астанасы ретінде ол Кастилия Кортесінде дауыс беретін испан қалаларының бірі болды және көптеген жағдайларда саяхатшы соттың орталығы болды. Кейінгі орта ғасырларда қала, оның порты және белсенді генуэздік саудагерлердің колониясы еуропалық халықаралық саудада шеткі, бірақ маңызды орынға ие болды, ал оның экономикасы 1348 жылғы қара өлім және 1391 жылғы еврейлерге қарсы көтеріліс сияқты ауыр демографиялық және әлеуметтік соққыларға ұшырады. Американың ашылуынан кейін Севилья Испания империясының экономикалық орталығына айналды, өйткені оның порты теңіз арқылы жүзеге асырылатын сауданы монополиялады және Каса-де-Контратасион (Сауда үйі) өкілеттігін пайдаланып, өнер мен әдебиеттің алтын ғасырына жол ашты. Еуропа тарихының барокко дәуірімен бірге, Севильядағы 17 ғасыр қала мәдениетінің ең жарқын гүлденуі болды; содан кейін Гуадалквивир өзенімен жүзу қиындағандықтан экономикалық және демографиялық төмендеу басталды, соңында сауда монополиясы мен оның институттары Кадиске көшірілді. Қала 19 ғасырда қарқынды индустрияландыру және теміржол байланыстарын салу арқылы қайта жанданды, және Еуропаның қалған бөлігіндегідей, өнер, әдебиет және интеллектуалдық романтизм қозғалысы өнеркәсіптік революцияға реакция ретінде осында өзінің көрінісін тапты. Севильядағы 20 ғасыр Испания азамат соғысының қорлықтарын, 1929 жылғы Иберо-Америкалық көрме және Expo'92 сияқты шешуші мәдени кезеңдерді және қаланың Андалусия автономиялық қауымдастығының астанасы болып сайлануын көрді.

Визиготтар билігі

V ғасырда Гиспалис қаласын бірден-бір германдық тайпалар басып алды: 426 жылы Гундерик бастаған вандалдар, 441 жылы суэвтер патшасы Рехила, соңында VIII ғасырға дейін қаламен билеген вестготтар. Олардың үстемдігі біраз уақытқа дейін Жерорта теңізі жағалауындағы Византияның ықпалымен күйреуге жақын болды. 507 жылы франктер жеңілгеннен кейін вестготтар патшалығы Пиреней тауларының солтүстігіндегі Тулузадағы бұрынғы астанасын тастап, испан аумағында шашырап кеткен түрлі халықтардың арасында патшалық резиденцияны Толедоға көшіру арқылы билік аймағын кеңейтті. Севилья Амаларик, Теудис және Теудигизель билік кезінде таңдалды. Осы соңғы патша 549 жылы Гиспалис ақсүйектері үшін өткізілген тойда қаза тапты, бұл оқиға "Шам кешкі асы" деп танылды. Бұл оқиғаның себебі әлі де даулы, мүмкін испандық қауымдар мен вестготтар арасындағы келіспеушіліктің көрінісі болуы мүмкін (Бейтика Пиреней түбегінің орталық бөлігіне қарағанда дау-дамайға бейім болды), немесе тіпті вестгот ақсүйектерінің құйрық сөздерінің нәтижесі болуы мүмкін. Вестготтар билігінде Гиспалис Спали деп аталды. Теудистің ізбасары Теодигизельдің қысқа ғана билігінен кейін, 549 жылы Агила I патша болып сайланды. Визиготтар ішкі билік күресіне тартылған кезде Византия императоры Юстиниан I Бетиканы жаулап алуға тырысты. Көптеген шайқастардан және бірнеше басшыларын жеңгеннен кейін вестготтар аймақтың барлық бұрышын бағындырды. 572 жылы Леувигильд ағасы Люва I қайтыс болғаннан кейін патшалық таққа отырды. 585 жылы оның ұлы Герменгильд католицизмге (бұрынғы патшалардың ариандық дініне қарсы) өткеннен кейін әкесіне қарсы көтеріліс ұйымдастырып, қалада өзін патша деп жариялады. Аңыз бойынша, Леувигильд өзінің жолын ашу үшін Гуадалкивир өзенінің бағытын өзгертіп, тұрғындардың өтуіне кедергі келтіріп, құрғақшылық тудырды. Ескі арна қазіргі Аламида де Геркулес арқылы өтті. 586 жылы Леувигильдтің тағы бір ұлы Рекаред I таққа отырып, Спалимен бірге зор өркендеу кезеңін бастан өткерді. Испанияға мұсылман шапқыншылығынан кейін қала Кордовадан кейін Батыс Еуропадағы ең маңызды орталықтардың біріне айналды.

Христиандық

Визиготтар дәуірінде Гиспалис қаласының екі католик дінбасысы – Леандер мен Исидор белгілі болды; олар бауырлар еді және екеуі де қасиеттілер ретінде қанаттандырылды. Леандер, дін қызметкерлерін, сондай-ақ зайырлы шіркеуді реформалаудағы тың еңбектерімен қатар, Бетиканың вице-королі және король Левигильдтің (арийлік сенімдес) ұлы Герменгильдті католицизмге көндірді. Визиготтар князі әкесіне қарсы шығып, испан-римдік ақсүйектер қолдаған көтеріліс бастады, бірақ ол сәтсіз аяқталып, 585 жылы Герменгильд өлімге кесілді. 586 жылы Левигильд қайтыс болғаннан кейін Леандер 589 жылы өткен Толедоның үшінші соборында маңызды рөл атқарды, онда жаңа король Рекард I, Герменгильдтің інісі, барлық визиготтар ақсүйектерімен бірге католицизмге көшті. Исидор «Этимологиялар» деп аталатын жиырма энциклопедиялық кітаптан тұратын жинақ жазды, онда ежелгі грек-рим мәдениетінің барлық білімі (медицина, музыка, астрономия, теология және т.б.) қамтылған, бұл ортағасырлық Еуропаның барлық аймақтарына зор әсер етті.

Мұсылмандық әл-Андалус

Мұсылман генералы Мұса бин Нусейр Тарик бин Зиядқа 711 жылдың көктемінің соңында 9 мың сарбаздан тұратын әскермен Испанияға шабуыл жасауға бұйрық берді. Сол жазда осы күштер Визиготтар патшасы Родерик жинаған үлкен әскермен шайқасты, ол Гуадалет шайқасында қаза тапты. Тарик дивизияларын Визигот патшалығы арқылы жылжытқанда аз қарсылыққа тап болды, сондықтан Мұса мұндай жеңіске бербердің азат етілген құлының қол жеткізгеніне қызғанышпен қарады. Мұса ұлы Абд әл-Азиз ибн Мұсамен бірге 712 жылы 18 мың тәжірибелі араб сарбазымен Испанияға қонды және вестготтар аумағын жаулауды жалғастырды. Олар Медина Сидония мен Кармонаны басып алды, содан кейін принц Абд әл-Азиз 712 жылы ұзақ қоршаудан кейін Гиспалис қаласын басып алды. 716 жылы оның туыстары өлтіргенге дейін қала Аль-Андалустың астанасы болды, осылай Иберия түбегіне Омейяд халифатының ислам империясының провинциясы ретінде атау берілді. Қала қоршаудан және басып алынғаннан кейін, оның римдік аты Hispalis араб тілінде Išbīliya (إشبيلية) немесе Ishbiliya деп өзгертілді. Мұсылман үкімдігінің осы кезеңінде өте күрделі мәдениет дамыды. Эмират исламға өткен христиандарға (мувалладтар) жеңілдіктер беріп, исламның таралуын қолдады, олар христиан қалғандарға (мозарабтар) берілмеген артықшылықтарға ие болды. Қала мозараб тілінде Иксбилия деп аталды, ол Сивилияға айналды, содан кейін бүгінгі күні белгілі болған "Севилья" түріне жетті. Абд әл-Рахман I 756 жылдың наурыз айында Ишбилияны зорлықсыз басып алып, Омейяд халифаты құлағаннан кейін тәуелсіз билік еткен әл-Андалустың губернаторы Юсуф әл-Фихриді Мұсара шайқасында жеңіп, Кордованы басып алғаннан кейін Аль-Андалуста Омейяд әулеті құрылды. Жеңісінен кейін Абд әл-Рахман I өзін Аль-Андалустың әмірі деп жариялады, кейіннен 929 жылы Абд ар-Рахман III халифа деп жариялағаннан кейін Кордова халифалығының бір бөлігіне айналды, ал Ишбилия аумақтың (кӯра) астанасы болды. Абд әл-Рахман I өзінің Омейяд туысы Абд әл-Малик ибн Омар ибн Марванды Севильяның губернаторы етіп тағайындады. 774 жылы Абд әл-Малик Севилья мен оның аумағындағы араб гарнизондары мен жергілікті элиталардың Омейядтарға қарсылығын толығымен жойды. Оның отбасы қалада қоныстанды және Кордовадағы үкіметтің маңызды бөлігіне айналды, кезекті әмірлер мен халифалардың уәзірлері мен генералдары болды, ал оның кейбір ұрпақтары Абд әл-Рахман I ұрпақтарынан халифатты тартып алуға тырысты. 830 жылы қаланың негізгі қауымдық мешіті болған Ибн Адаббас мешіті салынды. (Содан кейін ол қазіргі Сан-Сальвадор шіркеуі болып қайта құрылды.) Ол Кордованың Ұлы мешітінен (785 жылы салынған) кейін Аль-Андалустағы екінші ескі мешіт деп есептеледі. 844 жылдың 1 қазанында Иберия түбегінің көп бөлігі Кордова әмірлігінің бақылауында болғанда, 80-ге жуық викинг кемесінен тұратын флот Астурия, Галисия және Лиссабонға шабуыл жасағаннан кейін Гуадалкивирден Ишбилияға келді және жеті күн бойы қоршап, көптеген құрбандар берді және көптеген тұтқындарды құтқару үшін алып кетті. Викингтердің тағы бір тобы Кадиске тонауға барды, ал Ишбилиядағылар құн төлеу үшін ақша күтіп, өзендегі Кубтил (Маңайындағы арал) аралында күтіп тұрды. Осы уақытта Кордова әмірі Абд ар-Рахман II оларға қарсы әскери күштерді дайындады, ал 11 қарашада Талаята (Таблада) алаңында шайқас болды. Викингтер өздерінің жерлерін ұстады, бірақ басып алушылар үшін салдары апатты болды, мыңнан астам адам қаза тапты; төрт жүз адам тұтқындалды және өлім жазасына кесілді, отыздан астам кеме жойылды. Бұл әмірдің күштері үшін толық жеңіс болмады, бірақ аман қалған викингтер аймақтан кету үшін бейбіт келісімге келді, олжаларын және құл ретінде сатуға алып кеткен тұтқындарды азық-түлік пен киімге айырбастады. Викингтер 859, 966 және 971 жылдары бірнеше рет шабуыл жасады, бірақ соғыс емес, дипломатиялық ниетпен, бірақ 971 жылы жасалған шабуылға тырысу викингтер флоты толығымен жойылған кезде сәтсіз аяқталды. 889 жылы Севильялық Курайб ибн Халдунның ықпалымен викингтер Табладаға қайтадан шабуыл жасады. Уақыт өте келе, аман қалған скандинавтар ислам дінін қабылдап, Кория-дель-Рио, Кармона және Морон аудандарында шаруалар ретінде қоныстанды, мал шаруашылығымен айналысты және сүт өнімдерін жасады (Севилья ірімшігінің шығу тегі деп саналады). Қала әмірліктің және кейіннен Кордова халифалығының тәуелділігінде болған жылдары байыды. Халифат құлағаннан кейін Ишбилия тәуелсіз болды және 1023 жылдан 1091 жылға дейін Аббадилердің билігімен Аль-Андалустағы ең қуатты тайфалардың бірінің астанасы болды, олар араб текті мұсылман әулеті болды. Алайда, христиандар жиі тайфаға қауіпті шабуылдар жасады, ал 1063 жылы Кастилияның Фердинанд I басшылығымен христиан шабуылы осы аймақтарды билеген әскери күштің әлсіздігін анықтады. Аз қарсылық көрсетіп, бірнеше жылдың ішінде Ишбилияның патшасы Аль-Мутамид бірінші рет Кастилияға тәуелді болып, жылдық салық төлеуге мәжбүр болды. Севильяның Алькасары (Reales Alcázares de Sevilla немесе Севильяның Корольдық сарайлары) бастапқыда мавр бекінісі ретінде салынған корольдік сарай. Испанияда басқа ешқандай мұсылман ғимараты осы деңгейде сақталмаған. Бір кезде Аббадид, Альморавид және Альмохад патшаларында болған, оның бекінілген аумағы Фердинанд I-дің тұрағына айналды және Педро Кастильский (1353–64) қайта құрды, ол өздерінің мүдежарлары (мұсылман) сәулетшілерін жұмысқа алды. Оның негізгі кіреберісі, араб фасадымен, бір кезде Эспиносаның аңшыларының (монтерос) тұрғындары болған Монтерия алаңында орналасқан. Алькасардың негізгі ерекшеліктері: әміршілердің сарайы (Patio de las doncellas), Шарль I-ге қайта жаңартылған, оның ақ мрамордан жасалған 52 біртекті бағаналары өрілген аркаларды және құнды арабтар галереясын қолдайды; сондай-ақ, күмбезбен әсемделген және ғимараттың қалған бөлігін басып тұратын елшілер залы—оның қабырғалары әдемі азулехо (жабық плиткалар) және араб әшекейлерімен жабылған. 11 ғасырдың соңынан 12 ғасырдың ортасына дейін тайфалық патшалықтар Сахарадан шыққан Альморавидтердің билігінде біріктірілді, ал Альморавид империясы құлағаннан кейін 1149 жылы қала Альмохадтар (Солтүстік Африкадан шыққан) басып алды. Бұл Ишбилия үшін экономикалық және мәдени өркендеу кезеңі болды; Алькасардың қазіргі орнындағы Аль-Муварак сарайы сияқты ұлы сәулеттік жұмыстар салынды; және Гуадалкивирдің қарсы жағындағы Триананы Севильямен байланыстыратын понтондық көпір. Torre del Oro (Алтын мұнара) Альмохад әулеті тұсында салынған 12 жақты әскери күзет мұнарасы. Гуадалкивирдің жағасында орналасқан мұнара шамамен 1200 жылы мұсылман губернаторы Абу Элданың бұйрығымен салынды, ол өзен арқылы үлкен темір тізбек тартуға және екі жағында әскери күзет мұнараларын салуға бұйрық берді. Олар Севильяға су жолы арқылы кіруді бақылау үшін тіреу нүктелері ретінде қызмет етті. Сақталған мұнара, болжам бойынша, әдемі азулехо плиткаларымен әшекейленгендіктен "Алтын мұнара" деп аталды. Мұсылман үкімдігі кезеңінде ол түрме және су тасқыны кезіндегі пана ретінде пайдаланылды.

Кастилияның жаулауы

1247 жылы христиан патшасы Фердинанд III Кастилия мен Леон Андалузияны жаулап алды. Хаен мен Кордобаны басып алғаннан кейін, ол қаланы қоршап тұрған Кармона, Лора-дель-Рио және Алкала-дель-Рио ауылдарын жаулады және жақын маңдағы тұрақты әскерді орналастырды. Қоршау он бес айға созылып, жергілікті халыққа зор қиындықтар тудырды. 1248 жылдың мамыр айында Рамон Бонифаз Гуадалкивир өзенімен жоғары көтеріліп, қалаға Альжарафе аймағынан азық-түлік жеткізілуін қиындатқан Триана көпірін қиратты. Қала 1248 жылдың 23 қарашасында берілді. Католик діні Фердинанд қаланы қайта басып алғанға дейін Сент-Ильдефонсо шіркеуімен шектелді. Одан кейін Кордова епископы Гутьерре де Олеа үлкен мешітті тазартып, 22 желтоқсанда мисса өткізуге дайындады. Патша жаңа Севилья соборында екі әйгілі Мәриям бейнесін орналастырды: Фердинанд соғыста әрқашан өзімен алып жүрген піл сүйегінен жасалған "Патшалардың Анасы" мүсіні және күміс "Теңіз Анасы" бейнесі. Патшалық резиденциясы мен сарай көшпелі болғандықтан, тұрақты астана болған жоқ. Бургос пен Толедо басымдыққа таласты, содан кейін сарай көбінесе патшаның сүйікті қаласы Севильяда орналасты. 1252 жылдың 30 мамырында король Фердинанд III Альказарда қайтыс болды және бұрынғы үлкен мешіт болған соборда, латын, кастиль, араб және еврей тілдерінде жазылған эпитафия астында жерленді – бұл оның «үш діннің патшасы» деген лақап атына сай келетін құрметтің белгісі. Фердинанд 1671 жылы қасиетті деп жарияланды, оның мерекесі 30 мамыр Севильяда жергілікті мереке болып саналады, ол қаланың қасиетті қамқоршысы. Фердинандтың ұлы Альфонсо X Дана билік еткен кезде Севилья патшалықтың астаналарының бірі болып қала берді, себебі үкімет ордасы Толедо, Мурсия және Севилья арасында ауысып тұрды. Альфонсо Альказардың готикалық сарайын салуға бұйрық берді және Триана ауданында Санта-Ана шіркеуін (Iglesia de Santa Ana) салдырды, бұл мұсылман билігі аяқталғаннан кейін Севильяда салынған алғашқы католик шіркеуі; оның архитектурасы ерте готика және Мудежар стильдерін үйлестіреді. Білімнің үлкен қолдаушысы Альфонсо X 1254 жылы латын және араб тілдерін оқыту үшін Estudio General o Universidad de Sevilla-ны құрды; алайда ол жалғастырылмады, ал қазіргі Севилья университеті 1505 жылы құрылған деп есептеледі. Патшаның барлық білімді жинап, ұйымдастырып, миссионерлік құлшыныспен таратуға деген ниеті Орта ғасырлардың маңызды еңбектерінің бірі – Сейте Партидаста (Жеті бөлімді кодекс) айқын көрінеді. Бұл Рим құқығына негізделген сот кодексі. Патша осы жинақты және маңызды еңбектің архитекторы және редакторы болды, ол бастапқыда «Заңдар кітабы» деп аталды; осы және басқа да еңбектері кастиль тілін Еуропадағы жоғары білімнің тілі ретінде бекітті. Фердинанд III өлер алдында Солтүстік Африкаға жорық жасауды ұзақ уақыт жоспарлаған, ал өзінің билігінің басында Альфонсо X папа Александр IV-тен осындай жорықты діни крест жорығы ретінде мақұлдауды сұрады және тіпті Севильяда осы мақсат үшін кеме жасау орындарын салды. 1260 жылы ол теңіз губернаторын (adelantado de la mar) тағайындады, ал Марокконың Атлантика жағалауындағы Сале порты (арабша: Salâ) қысқа мерзімге басылып алынды. Бұл шабуылдың сәттілігіне сенімді Альфонсо 1261 жылдың қаңтар айында Кортесті Севильяға шақырып кеңес алды, бірақ одан әрі шаралар қабылданбады. Патша Африкаға кез келген іс-шараны бастамас бұрын, Иберия түбегіне кіретін барлық порттарды басып алуды жөн санаған болуы мүмкін. Бірнеше жылдан кейін патша 1282 жылдың күзінде Кортесті Севильяға қайта шақырды; Моростарға қарсы соғыс үшін ақша жинау мақсатында ол монеталардың құнын төмендетуді ұсынды, бірақ жиналыс оған көнбеді. Қаланың гербінде бейнеленген «NO8DO» – бұл ресми ұран және Севильяның көптеген аңыздарының бірі. Бұл девиз испан тіліндегі геральдикалық ойын-сауық, яғни испан тіліндегі сөз тіркестері (NO және DO) және олардың арасында «8» саны бейнеленген ребус. Бұл сан жіп орамы немесе испанша мадеханы көрсетеді. «No madeja do» деп дауыстап оқығанда «No me ha dejado» сияқты естіледі, яғни «Ол [Севилья] мені тастап кеткен жоқ». NO8DO қаланың ұраны болу тарихы ғасырлар бойы әңгімеге толы, бірақ тарих 1248 жылы Севильяны мұсылмандардан басып алғаннан кейін король Фердинанд III өзінің сарайын бұрынғы мұсылман сарайына, Севильяның Альказарына көшіргенін айтады. Фердинандтың өлімінен кейін оның ұлы Альфонсо X Дана таққа отырды. Альфонсо – зиялы, ғылым мен өнердің үлкен қолдаушысы, сондықтан оның атағы. Ол ақын, астроном, музыкант, тілші және заң шығарушы ретінде көзге түсті. Альфонсоның ұлы Санчо IV Кастилия тағын әкесінен тартып алмақ болды, бірақ Севилья халқы өз ғалымы патшасына адал болды. «NO8DO» символы Альфонсо X Севильялықтардың адалдығына осы қазіргі қаланың гербінде және туында бейнеленген сөздермен сыйлық берген кезде пайда болды деп есептеледі. 1340 жылғы Саладо шайқасы Гибралтар бұғазы арқылы Оңтүстік және Солтүстік Еуропа арасында теңіз саудасының ашылуына және Севильяда итальян және фламанд саудагерлерінің өсуіне әкелді, олар Кастилия тажының Оңтүстік маршруттарын осы саудаға қосудың кілті болды. 1348 жылғы қара өлім, 1356 жылғы үлкен жер сілкінісі (кейбір құрбандарға және көптеген ғимараттарға, соның ішінде үлкен мешітке елеулі зақым келтірді) және 14 ғасырдың дағдарысының демографиялық және экономикалық салдары қала үшін қатты соққы болды. Бұл бұрыннан бар әлеуметтік қақтығыстардың уасыздануы 1391 жылғы антисемиттік көтеріліске әкелді, оған Эсияның архидеконы Ферран Мартине берген антисемиттік уағыздар ықпал етті. Севильяның еврей кварталы, Иберия түбегіндегі ең ірі еврей қауымдастықтарының бірі, кісі өлтірулер мен күштеп дін ауыстырулар салдарынан дерлік жойылды. Одан кейін жаңа христиан дініне өткендердің қауымдастығы өз ата-бабаларының басынан өткен жазалаушылық жағдайын мұра етті. Католик монархтары Севильяда болған кезде (1477), Севильяның доминикандықтарының приоры және патшайым Изабелланың адал кеңесшісі Алонсо де Охеда конверсоларға қарсы шаралар қабылдауды және Испан инквизициясын құруды талап етті. Патшайым келісті және 1478 жылы Инквизицияның қасиетті кеңсесі құрылды. Қала алғашқы ауто-де-фе үшін таңдалды, одан кейін 6 ақпан 1481 жылы алты адам тірідей өртеліп өлтірілді.

Севильяның алтын ғасыры

1492 жылы еуропалықтардың Жаңа әлемді ашуы, Америкаға еуропалық портқа және Испания империясының сауда астанасына айналатын қала үшін маңызы зор оқиға болды. Севилья 15 ғасырдың соңында Кастилияның маңызды порттарының бірі болды, ол бұрыннан-ақ космополиттік және халықаралық сауда орталығы болып, негізінен Англия, Фландрия және Генуямен сауда жасады. 1502 жылы мұсылман азшылығы ұлттық бірлік атынан христиан дініне өтуге мәжбүр болды (морисктер). Америкаға испандықтардың келуінен кейін Севильяның ықпалы мен беделі 16 ғасырда күрт өсті, порттың саудасы қаланың ең гүлденген кезеңіне әкелді. 1503 жылы Кастилия королевасы Изабелла I-нің жарлығымен құрылған монополия арқасында Севильядағы Индия порты Испанияны Латын Америкасымен байланыстыратын басты портқа айналды, бұл қалаға Индия саудасының барлық кіру-шығу порты ретінде ерекше құқықтар берді. Осы сауда қызметін басқару үшін католик монархтары Casa de Contratación, яки Сауда үйін құрды (ол кезде жеке ғимарат болмаса да, қазір оның құжаттарын Индия архивінде көруге болады). Барлық зерттеу және сауда сапарлары осы жерден мақұлдаудан өтуі керек болды, осылайша Севилья Жаңа әлемнен тасымалданатын байлықты басқару құқығына ие болды, бұл сапарларға қатысты келісімдер мен кемелердің бағыттарын регламенттеуші заңдармен қамтамасыз етілді. Casa de Contratación және 1543 жылы құрылған саудагерлер гильдиясы (Consulado de mercaderes) Жаңа әлеммен барлық сауда, ғылыми және сот қатынастарын реттеді. Нәтижесінде қаланың халқы 100 мыңнан асып, сол кезде Испаниядағы ең ірі және ең қалалық жерге айналды; оның көшелерінің көп бөлігі жарты аралдағы басқа қалаларға қарағанда кірпішпен немесе таспен төселген. Жаңа әлемнен әкелінген барлық тауарлар Испанияның қалған бөліктеріне таратылатын бұрын Casa de Contratación арқылы өтуі керек еді. Америкадағы испан колонияларымен сауда жасау және олардан байлық ағынын қамтамасыз ету үшін корольдік монополияға ие болған жалғыз порт болғандықтан, Севильяда дамудың «алтын ғасыры» басталды. Севилья портынан теңіз кемелері ғана Америкамен сауда жасай алатындықтан, Еуропа мен басқа сауда орталықтарынан келген саудагерлер Жаңа әлемнен тауар алу үшін Севильяға баруға мәжбүр болды. Испанияға кіретін барлық бағалы металдарға Casa 20% салық (quinto real) қойды. Шетелдік иеліктермен сауданы Севильяда орналасқан саудагерлер гильдиясы (Consulado de Mercaderes) жүзеге асырды, ол Casa de Contrataciónмен бірлесіп жұмыс істеді. Испания колонияларындағы сауданың көп бөлігін бақылағандықтан, Consulado өзінің монополиясын сақтап, барлық колонияларда бағаны жоғары ұстай алды және тіпті патшалық саясатқа да әсер етті. Осылайша Consulado Испания мен колониялардың үкіметін және халқын тиімді басқарып, өте бай және қуатты болды. Өз кезегінде Севилья барлық еуропалық үкіметтердің консулдықтары бар мегаполиске айналды және өз компанияларын өкілдік ету үшін сонда қоныстанған бүкіл континенттен келген саудагерлердің үйі болды. Триана ауданындағы фабрикалар сабын, Еуропаға экспортталатын жібек және керамика сияқты өнімдерімен танымал болды. Қала өнердің, әсіресе сәулет, сурет, мүсін және әдебиеттің гүлденуін дамытатын көпмәдениетті орталыққа айналды, осылайша Испанияның алтын ғасырының (El Siglo de Oro) мәдени жетістіктеріне үлкен үлес қосты. Испанияда баспа машинасының пайда болуы Севильядағы әдеби салонның дамуына әкелді. 13 ғасырдың ортасында доминикандықтар монархтар мен яһудилер арасында миссионерлік жұмыс жүргізуге дайындық жасау үшін араб, еврей және грек тілдерін оқытатын мектептер құрды. Бұл жұмыста бірлесіп жұмыс істеу үшін және Севильяның беделін арттыру үшін Альфонсо Мудрый 1254 жылы қалада араб және латын тілдерінде «жалпы мектептер» (escuelas generales) құрды. Папа Александр IV 1260 жылғы 21 маусымдағы бұйрығымен бұл негізді a generale litterarum studium деп таныды. Собордың архидиаконы Родриго де Сантаелло, көбінесе Маэсе Родриго деп аталатын, 1472 жылы университет ғимаратының құрылысын бастады. Католик монархтары 1502 жылы университет құру туралы корольдік жарлық шығарды, ал 1505 жылы Папа Юлий II уәкілеттік беру туралы бұйрық берді. Бұл қазіргі Севилья университетінің ресми құрылған күні болып саналады. 1509 жылы Маэсе Родриго колледжі өз ғимаратына Санта-Мария-де-Иесус деген атпен орналасты, бірақ оның курстары 1516 жылға дейін ашылмады. Католик монархтары мен папа логика, философия, теология, канондық және азаматтық құқық бойынша диплом беру құқығын берді. Колледж қазіргі Пуэрта-де-Херес жанында орналасқан. Қазіргі уақытта тек екі архитектуралық элемент қалды: 1920 жылдан бері Санта-Клара монастырының кіреберісінің бөлігін құрайтын кеш готикалық портал және кішкентай мудехар капелласы. Корольдік университет құрылғанмен, 1503 жылы католик монархтарының жарлығымен Casa de Contratación құрылды, онда пилоттар мен теңізшілерге сабақтар берілді, сондай-ақ космография, математика, әскери тактика және артиллерия курстары ұйымдастырылды. Бұл мекеме есепсіз маңызға ие болды, өйткені осы жерде Индияға экспедициялар ұйымдастырылды және испан теңізшілері білім алды. Casa-да көптеген картографтар мен навигаторлар, архивистер, тіркеушілер, әкімшілер және испандықтардың 16 ғасырдағы барлық кемелеріндегі карталардың үлгісі ретінде пайдаланылған Padrón Real-ды жасау және басқаруға қатысқан басқа да мамандар жұмыс істеді. Бұл, әдетте, Севильядағы ескі Алькасар қабырғасында ілінген үлкен карта болды. Көптеген ресми картографтар мен пилоттардың арасында Америго Веспуччи, Себастьян Кабот, Алонсо де Санта-Круз және Хуан Лопес де Веласко болды. 1508 жылы Веспуччи үшін «басты пилот» (бас навигатор) лауазымы құрылды, ол мұхиттық сапарларға жаңа пилоттарды даярлады. Жаңа әлемге кем дегенде екі сапар жасаған Веспуччи 1512 жылы қайтыс болғанға дейін Casa de Contratación-да жұмыс істеді. 16 ғасырда Севилья халқының шамамен үш пайызы қара нәсілді адамдарды құрады. Жұмысқа талас күшті болды және қара нәсілді адамдар көбінесе кінәлі деп танылды. 1546-1601 жылдар аралығында салынған Бес жараның ауруханасы (Hospital de las Cinco Llagas) қазір Андалусия Парламентінің орны болып табылады. Ғимараттың құрылысы 1539 жылы қайтыс болған Фадрике Энрикес де Рибераның мұрасы ретінде 1546 жылы басталды. Оның жобасын архитектор Мартин де Гайнца жасады, ол 1556 жылы қайтыс болғанға дейін құрылысты қадағалады. Екі жылдан кейін, Эрнан Руис II жұмысты жалғастырды. Аурухана 1558 жылы толыққан жоқ болса да, ашылды. Иезуиттер қоғамының Севильядағы Тазарған Үйдің (Colegio de la Anunciación de la Casa Profesada) колледжі испан контрреформациясының интеллектуалды тірегі болды және шетелдік жерлерге иезуиттердің таралуының бастапқы нүктесі болды. Университет 1771 жылғы 31 желтоқсанда орналасқан Тазарған Үйдің ғимараты иезуиттердің Севильядағы алғашқы резиденциясы болды. Ол 1558 жылдың ақпанында құрылды және 1565 жылы Тазарған Үйге арналған шіркеудің құрылысы басталды. Үйдің иезуиттік бақылаушысы, архитектор Бартоломе де Бустаманте (1501–1570) бастапқы жоспарларды жасады, ал архитектор Эрнан Руис кіші жобаны 1568 жылы аяқтады. Бастапқыда ол гуманитарлық ғылымдар колледжін қамтыды, бірақ 1590 жылға қарай ол Тазарған Үйге айналды, яғни уағыз айтатын иезуиттердің резиденциясына айналды. Иезуиттер қуылды...

17 және 18 ғасырлар

XVII ғасырда Севилья Еуропа мен Испанияны қатты қиратып кеткен жалпы экономикалық дағдарыстың салдарынан терең экономикалық және қалалық құлдырауға ұшырады. Бұл құлдырау Севильяда өзен су тасқыны мен 1649 жылғы үлкен оба індетінен одан әрі ушықты, нәтижесінде шамамен 60 000 адам, қазіргі 130 000 тұрғындардың жартысына жуығы қаза тапты. Осы кезеңде Контрреформация рухы күшейді, католиктік жаңару Севильяны діни монастырлар қаласына айналдырды. 1671 жылы қалада монахтарға арналған 45 монастырь және әйелдерге арналған 28 монастырь болды, олардың ішінде францискандықтар, доминикандықтар, августиндықтар және иезуиттер сияқты барлық ірі ордендер өкілдік етті. Бұл Қасиетті апта (Semana Santa) шерулерінің әлеуметтік ортасы болды, ол кардинал Фернандо Ниньо де Гевараның 1604 жылғы Синодтың жарлықтарын шығарғаннан бері соборда өріліп, соборға дейінгі "Carrera Oficial" немесе Ресми жолдың пайда болуына әкелді. 1649 жылғы оба індетінің салдары "Hospital del Pozo Santo" ауруханасындағы анонимді суретте бейнеленген. Севилья халқының саны екі есеге азайды, бұл жергілікті экономикаға ауыр соққы болды. Оба індетінің танымал құрбандарының бірі – мүсінші Мартинес Монтанес болды. Севилья тұрғындарының әлеуметтік ортасында, әсіресе кедейлер арасында, 1652 жылы нанның тапшылығы мен бағасының өсуіне байланысты наразылық пен көтеріліс туды. XVII ғасырдың соңына қарай Каса де Контратасьон бюрократиялық дағдарысқа ұшырады, ал Испанияның континенттегі соғыстарды және әлемдік империяны бірден қаржыландыра алмауы империяның жалпы құлдырауына себеп болды. XVIII ғасырда Бурбон корольдері Севилья мен Каса де Контратасьонның билігін шектеді. 1717 жылы олар Касаны Севильядан Кадис портына көшірді, бұл Севильяның халықаралық саудадағы маңыздылығын азайтты. Карл III Касаның өкілеттіктерін одан әрі шектеді, ал оның ұлы Карл IV 1790 жылы оны мүлдем жойды.

Севильяның барокколық алтын дәуірі

Бұл кезеңдегі экономикалық құлдырау өнердің құлдырауымен бірге жүрмеді. 17 ғасырда (1621–1665 жж.) Хабсбург патшасы Филипп IV билік құрған кезде Испанияда өнерді қолдаушылар негізінен екі болды – шіркеу және патша мен оның сарайы. Мурилло шіркеутің сүйікті суретшісі болса, Веласкес патшаның қамқорлығында болды. Барокко дәуірінің өнері драма, әсемдік және сән-салтанатты жасау үшін күшейтілген қозғалыс пен айқын ерекшеліктерге баса назар аударды. Католик шіркеуі Барокко стилінің танымалдылығын арттырды, себебі протестанттық реформацияға жауап ретінде өнер діни тақырыптарды тікелей және эмоционалды түрде жеткізуі керек деп шешті. Испан суретшісі Диего Веласкес (1599–1660), барлық уақыттағы ең ұлы суретшілердің бірі саналады, Севильяда дүниеге келді және алғашқы жиырма екі жылын сонда өткізді. Ол он екі жасқа дейін Франсиско де Эррерадан сабақ алды, содан кейін алты жыл бойы белсенді суретші және ұстаз Франсиско Пачеконың болашақ күйеуінен тәлім алды. 1622 жылы Мадридке келген кезде оның беделі мен орны бекітілді. Зурбаран (1598–1664) монахтар, қасиетті әйелдер және шейіттердің суреттерін салумен, сондай-ақ натюрморттарымен танымал. Оның шынайылықты қолдану шеберлігі үшін Зурбаранды испандық Караваджо деп атады. 1614 жылы әкесі оны Педро Диас де Вильянуэвадан үш жылдық тәлім алу үшін Севильяға жіберді. «Аквайндық Томастың қасиеттілікке көтерілуі» – Зурбаранның ең бағалы туындысы; ол осы шынайы шедеврді өмірінің шыңында суреттеді. Зурбаран Севильяда мансап жасады және шамамен 1630 жылы Филипп IV-тің суретшісі болып тағайындалды. 1658 жылы, өмірінің соңында ғана, ол жұмыс іздеп Мадридке көшті. Мурильо (1617–1682) Севильяда дүниеге келді және алғашқы жиырма алты жылын сонда өткізді. Ол бірнеше жыл Мадридте тұрды, бірақ көбінесе Севильяда өмір сүрді және жұмыс істеді. Ол Хуан дель Кастильодан сурет өнерін үйренді және фламанд суретшілігімен танысты; сол кезде Севильяның зор коммерциялық маңызы оның басқа аймақтардың ықпалына да ұшырауын қамтамасыз етті. Суретшілік дамуымен қатар, оның туындылары сол кездегі буржуазиялық және аристократиялық талғамға сай келетін тегіс стильге қарай өркендеді, бұл оның діни туындыларында ерекше көзге түсті. 1642 жылы, 26 жасында, ол Мадридке көшті, онда Веласкестің туындыларымен танысып, корольдік коллекцияларда Венециялық және фламанд шеберлерінің туындыларын көрген болуы мүмкін. 1660 жылы ол Севильяға оралып, 22 жылдан кейін қайтыс болды. Ол мұнда Сән академиясының (Academia de Bellas Artes) негізін қалаушылардың бірі болды және 1660 жылы сәулетші Франсиско Эррера кішімен бірге оның басшылығын бөлісті. Бұл оның ең белсенді кезеңі болды және ол көптеген маңызды тапсырмалар алды. Хуан де Вальдес Леал (1622–1690) 1622 жылы Севильяда дүниеге келді және суретші, мүсінші және сәулетші ретінде көзге түсті. Ол Антонио дель Кастильодан тәлім алды. 1660 жылы Вальдес Мурилло мен Франсиско Эррера кішімен бірге Сән академиясын құрды. Мурилло сол кездегі ең танымал севильский суретші болды және академияның президенті болып сайланды. 1682 жылы Мурилло қайтыс болғаннан кейін Вальдес Севильяның ең көрнекті суретшісі атанды. Оның туындыларының арасында Кармелиттер шіркеуі үшін Ілияс пайғамбардың тарихы, Кордобадағы Сан-Франческо шіркеуі үшін Андрейдің шейіт болуы және Севильядағы ла Каридад үшін айқышқа ұшырау бар. Ол Севильяда қайтыс болды. Севильяның Көркемсурет мұражайында (Museo de Bellas Artes de Sevilla) 17 ғасырдағы Севилья сурет салуының алтын ғасырынан шыққан суретшілердің таңдаулы туындылары, соның ішінде жоғарыда аталған шеберлердің шедеврлері сақталған. Хуан Мартинес Монтанес (1568–1649), «Ағаш құдайы» (el Dios de la Madera) деп аталатын, Севильялық мүсін мектебінің ең маңызды тұлғаларының бірі. 16 ғасырдың соңғы ширегінде Монтанес Севильяда тұрып қалды; ол оның ұзақ өмірі мен мансабының негізі болды. Севилья мектебінің ең ірі және ең ерекше мүсіншісі, ол Испания мен Американың көптеген жерлеріне көптеген маңызды құрбандық үстелдері мен мүсіндерін жасады. Оның туындыларына Севильядағы Санта-Кларадағы үлкен құрбандық үстелі, Севилья соборының сакристиясындағы Кристо де ла Клеменсиадағы Мәсіхтің айқышқа шегеленуі мен реалистік фигурасы; және Севилья университетінің шіркеуіндегі Игнатий Лойла мен Франциск Ксавьеридің өте реалистік полихромды ағаш басы мен қолдары, онда костюмді фигуралар мерекелерде пайдаланылды. Хуан де Меса (1583–1627) әлі күнге дейін Семана Санта процессияларында қолданылатын бірнеше бейнелердің авторы, соның ішінде Кристо дель Амор, Хесус дель Гран Подер және Кристо де ла Буэна Муэрте. Севильяның ең сәнді шіркеулері Барокко дәуірінде салынды, олардың көптегісінде шебер суретшілер жасаған ретаблолар (құрбандық алтарьлары) болды; Севильяда әлі күнге дейін сақталып келе жатқан қасиетті аптаның дәстүрлі ритуалдары мен әдет-ғұрыптары, соның ішінде қастерлі бейнелерді көрсету осы кезеңде пайда болды. Семана Санта (қасиетті апта) процессияларының төрінде діни бауырластықтар (Hermandades y Cofradías de Penitencia) тұрады, бұл Мәсіхтің құмарлық және өлімімен байланысты діни ритуалдарды орындау үшін ұйымдасқан католик миряндарының бірлестіктері, бұл олардың қоғамдық тәубесі ретінде қарастырылады. Бауырластықтар мен кофрадиялар (бауырластықтар мен конфратернистер) процессияларды ұйымдастырады, олардың мүшелері тәубелік киімдермен қадам басады, және көбінесе бас киімдермен жамылады. Әр процессияның ортасындағы пасолар – ағаштан жасалған жылжымалы платформаның үстіне орналасқан бейнелер немесе бейнелер жиынтығы. Егер бауырластықта үш пасо болса, біріншісі құмарлық көрінісі немесе мистирия (misterio) деп аталатын аллегориялық көрініс болар еді; екіншісі – Мәсіхтің бейнесі; және үшіншісі – Марияның бейнесі, долороса (dolorosa) деп белгілі. Навигаторлар университетінің семинария мектебі (Colegio Seminario de la Universidad de Mareantes) 1681 жылы Испан тажы Чарльз II билік кезінде «теңіз және Индия флотында қызмет ету үшін жетім және тастап кетілген ұлдарды орналастыру, тәрбиелеу және білім беру» мақсатымен құрылды. Таж Сан-Тельмо сарайының құрылысын тапсырды (Palacio de San Telmo), теңізшілердің әулиесі Сан-Тельмоның құрметіне аталды. Бұл жергілікті сәулетші Леонардо де Фигероа және оның ұлы мен немересі Матиас және Антонио Матиас есімдерімен Барокко стилінде жасалды. Бұл Севильяның азаматтық сәулетінің символы, ол содан бері әртүрлі мақсаттар үшін пайдаланылды. 19 ғасырда бұл Монпенсье герцогтарының резиденциясы болды. 20 ғасырдың көп бөлігінде бұл провинциялық семинария болды, содан кейін 1989 жылдан бері Андалусия Автономдық Үкіметінің (Junta de Andalucía) резиденциясы болып табылады. 1700 жылдың мамырында, ағарту мен ғылыми жаңалықтар ғасырының басында, Севильяда Корольдік философия және медицина қоғамы құрылды, бұл Испаниядағы алғашқы осындай қоғам. Севилья 1717 жылдан кейін экономикалық және саяси маңыздылығын жоғалтты, өйткені жаңа Бурбон әкімшілігі Каса де Контратационды Севильден Кадиске көшіруге бұйрық берді, оның порты Атлант мұхитымен сауда үшін жақсырақ жағдайға ие болды. Гуадалкивир өзені біртіндеп толып, 1755 жылғы Лиссабон жер сілкінісінің салдарынан нашарлап, қаланың ғимараттарына зиян келтірді, Жиральданы зақымдады және тоғыз адамның өмірін қиды. Корольдік Тамақ өнеркәсібі (Real Fábrica de Tabacos) 18 ғасырдың тас ғимараты. 1950 жылдан бері ол Севилья университетінің ректораты орналасқан жері. Бұрын, атауынша, ол тамақ өнеркәсібі болды – Еуропадағы ең көрнекті мекеме және тура сызықтық...

ХХ ғасыр

1910 жылы Севильяда 1929 жылдың 9 мамырынан 1930 жылдың 21 маусымына дейін өткен әлемдік көрме – 1929 жылғы Иберо-Американдық көрмеге дайындық және құрылыс жұмыстары басталды. Көрме ғимараттары Гуадалкивир өзенінің жағасындағы Мария Луиза саябағында салынды. Ғимараттардың көпшілігі көрме жабылғаннан кейін толыққанды қолданысқа ену үшін салынған. Көрме аяқталғаннан кейін АҚШ көрме ғимараты сияқты көптеген шетелдік ғимараттар консулдықтар ретінде пайдаланылуға тиіс болды. Көрме ашылған кезде барлық ғимараттар дайын болды, бірақ олардың көпшілігі енді жаңа емес еді. Ашылуға аз уақыт қалғанда, испан үкіметі де қаланың жаңғырту жұмыстарын бастады, күтілетін көпшілікке дайындалу үшін жаңа қонақүйлер салып, автомобильдердің жүріп-тұруына ыңғайлы болу үшін ортағасырлық көшелерді кеңейтті. Испания көрмеге арналған экспонаттарды дамытуға және оларды орналастыру үшін әсем ғимараттар салуға миллиондаған песета жұмсады. Экспонаттар Испанияның әлеуметтік және экономикалық прогресін көрсетумен қатар, оның мәдениетін де бейнелеуге арналған. Испандық сәулетші Анибал Гонсалес Испанияның өнеркәсібі мен технологиясын көрсету үшін Пласа-де-Эспанияны қоршап тұрған ең ірі және танымал ғимаратты жобалады. Гонсалес 1920-шы жылдардағы Ар-деко және 'нақты емес Мудехар' мен Нео-Мудехар стильдерін үйлестірді. Пласа-де-Испания кешені – үлкен жартылай шеңбер пішіндес, оның жиегінде үздіксіз ғимараттар орналасқан, оларға көптеген әдемі көпірлер арқылы ор қазбасынан өтуге болады. Ортасында үлкен фонтан орналасқан. Пласаның қабырғаларында Испанияның әр түрлі провинцияларын бейнелейтін көптеген ойысшалар бар. Сан-Телмо көпірі 1931 жылы ашылды.

Екінші республика және Азамат соғысы (1931-1939 жж.)

1931 жылғы 12 сәуірде өткен жалпыұлттық муниципалдық сайлауда Испанияның ірі қалаларында солшыл республикалық партиялар жеңіске жетті. Севильяда Республикалық Социалистер дауыстардың 57%-ын алды, ал Монархистік коалиция – 39%-ын. Осының нәтижесінде король Альфонсо XIII елден кетуге мәжбүр болды және Екінші Республика жарияланды. Испания Азамат соғысының салқындары Андалусия астанасында толық сезілді, онда 1936 жылдың ақпанынан бастап әскерилер төңкеріс жоспарлап жүрді. 18 шілдеде генерал Гонсало Квейпо де Льяно 2-ші Органикалық дивизияны жылдам басып алып, бірнеше офицерлерді тұтқындады. Триана және Ла Макарена сияқты кедей аудандарда профсоюздер мен солшыл партиялар жасақтарды ұйымдастырды, бірақ Квейпо оларды қару-жарақ артықшылығы, айлакерлік және қатал репрессия арқылы жеңді. Осылайша Севилья Кадис және Алхесираспен бірге көтерілісшілер тарапынан басылып алынды, бұл генерал Франсиско Франкоға, Бас штаб бастығына, Африка армиясын (Ejército de África) әуе арқылы Андалусияға қауіпсіз жеткізуге жеткілікті жағдай жасады. Содан кейін Севилья арьергардтық қалаға айналды, Африка армиясының пішенаралықтың қалған бөлігін басып алуы үшін плацдарм рөлін атқарды, бұл партизандық армия басып алған барлық қалалардың ішіндегі ең халқы көп қала болды. 1936 жылдың 18 шілдесінен 1937 жылдың қаңтарына дейінгі кезеңде қаладағы репрессиялар қала әкімі Хорасио Эрмосо Араухо, бұрынғы республикалық әкім Жозеф Гонсалес Фернандес де Лабандера және провинциялық кеңестің төрағасы Хосе Мануэль де лос Сантос Пуэльес қоса алғанда 3028 адамның өліміне әкелді. Соғыс барысында Севильяда Ұлтшылдар 8000-ге жуық бейбіт тұрғынды атып өлтірді.

Франконың Испаниясы (1939-1975)

1936 жылдың 1 қазанында Бургоста Франко ұлттық армияның Генералиссимосы және мемлекет басшысы деп жарияланды. Франколық Испанияда Севилья мен провинциядағы ең ықпалды лауазымды тұлғалар: екінші әскери аймақтың Бас капитандығын атқарушы адам бейнеленген әскери билік, Ұлттық қозғалыстың (Movimiento Nacional) провинциялық басшысы және Севилья архиепархиясының архиепископы болған азаматтық үкімет. Осы кезеңде қала әкімдерін тікелей Ішкі істер министрі тағайындады, көбінесе олар осы әскери, саяси және діни билік органдары ұсынғандар еді. Франсиско Франконың билігі тұсында Испания Екінші дүниежүзілік соғыста ресми түрде бейтарап болды (дегенмен Осі державаларымен ынтымақтастық жасады), және елдің қалған бөлігі сияқты Севилья да сыртқы әлемнен экономикалық және мәдени тұрғыдан оқшауланды. Осы кезеңдегі маңызды оқиғалардың бірі 1941 жылдың 13 наурызында Санта-Барбара қоймасында сақталған ұнтақ жарылысы болды, ол Cerro del Águila (Қыран төбесінде) орналасқан, айналасындағы он блокты қиратты және көптеген басқаларын зақымдады. Қойма орналасқан Хосе Арпа көшесі, сондай-ақ Уэска, Галисия, Лиссабон, Афан де Рибера және Героес де Толедо көшелері қирады. Қойма әскери нысан емес, «Испаниялық жарылғыш заттар қоғамына» (Sociedad Española de Explosivos) тиесілі болды. 1953 жылы, Франконың толық автоаркиясы кезінде Севилья кеме жасаушылығы ашылды, ол 1970 жылдары 2000-нан астам жұмыскерді жұмысқа алды, бірақ теңіз нарығының талабына сай келетін үлкен кемелерді құрастыру Гуадалкивир өзенінің шалшықтығына байланысты қиындықтарға тап болды. Гуадалкивир алқабында батқылық жерлерді реттеу жүйесі пайда болғанға дейін Севильяда су тасқыны жиі болып тұратын. Ең жаман жағдай 1961 жылдың қарашасында болды, онда Тамaргильо өзені қысқа мерзімде шаршы метрге үш жүз литр су жауған күшті жаңбырдың салдарынан тасып кетті. Ла Кальзада, Серро-дель-Агила, Сан-Бернардо, Эль-Фонтаналь, Тиро-де-Линеа және Ла-Пуэрта-де-Херес сияқты тұтас аудандар суға батты, су Ла-Кампанаға дейін жетті. Осының салдарынан Севилья апат аймағы деп жарияланды. Бір айдан кейін көптеген севильялықтар әлі де баспанасыз қалғандықтан, танымал радио жүргізушісі Бобби Деглане Мадридтен көмек көрсету үшін автокөлік шеруін ұйымдастырды, ол «Operación Clavel» (Гвоздик операциясы) деп аталды, бірақ оқиғаны жариялауға арналған жалға алынған ұшақтың апатқа ұшырауы трагедиямен аяқталды. 1955 жылы үлкен муниципалды тұрғын үй емдеу орталығы, Вирген-дель-Росио, бастапқыда Резиденсия Гарсия Морато деп аталды, ашылды. Келесі он бес жылда қаланың ең ірі қалалық кеңеюі болды, көптеген аудандар қайта құрылды, жоғарғы орта таптың Лос Ремедиос ауданы осы қалалық қайта құрудың мысалы болды; бұрын Прадо де Сан-Себастьянде өткен Севилья жәрмеңкесі 1973 жылы сол жерге көшірілді. Севильядағы кәсіподақ қозғалысы 1960 жылдары Жұмысшылар комиссиясының (Comisiones Obreras - CCOO) құпия ұйымдастыру қызметімен басталды, Hytasa, Astilleros кеме жасаушылығы, Hispano Aviación және т.б. сияқты зауыттарда. Қозғалыстың бірнеше жетекшілері 1973 жылдың қарашасында 1001 процесінде Tribunal de Orden Público сотымен тұтқындалды, олардың ішінде Фернандо Сото, Эдуардо Саборидо және Франсиско Акоста болды.

Демократиялық дәуір

1979 жылғы 3 сәуірде Испанияда Франколық Испания аяқталғаннан кейін алғашқы демократиялық муниципалдық сайлаулар өтті; Севильяда төрт түрлі саяси партияны білдіретін кеңесшілер сайланды: Демократиялық орталық одағы немесе Unión de Centro Democrático (UCD) тоғыз кеңесші алды, Андалусия партиясы немесе Partido Andalucista (PA) сегіз, Испан социалистік партиясы немесе Partido Socialista Obrero Español (PSOE) сегіз, ал Испания Коммунистік партиясы немесе Partido Comunista de España (PCE) алты мандат жеңіп алды. Ешбір партия үкімет құру үшін жеткілікті көпшілікке ие болмағандықтан, коалициялық үкімет құрылды, билік PSA, PSOE және PCE арасында бөлісті. Коалиция Андалусия партиясының кеңесшісі Луис Урунуэланы қала әкімі етіп сайлады. 1982-1996 жылдары Испания Үкіметінің Президенті қызметін севильялық саясаткер Фелипе Гонсалес атқарды. 1982 жылғы 5 қарашада Папа Иоанн Павел II Севильяға келіп, жарманке алаңында жарты миллионнан астам адамның алдында мисса өткізіп, Крест әпкелері қауымының негізін қалаушы, Сан-Анхела де ла Крус (испанша Sor Angela de la Cruz) қасиеттілікке ие болғанын тойлады. 1993 жылғы 13 маусымда ол Халықаралық Эвхаристиялық Конгреске қатысу үшін тағы да қалаға келді. 1992 жылы Севильяда алты ай бойы Дүниежүзілік көрме өтті, осы оқиғаға байланысты жергілікті байланыс желісінің инфрақұрылымы жақсартылды: SE-30 қалалық айналма жолы аяқталды, жаңа тас жолдар салынды, 1991 жылы жаңа Санта-Хуста теміржол вокзалы ашылды және Испанияның жоғары жылдамдықты теміржол жүйесі Alta Velocidad Española (AVE) Мадрид пен Севилья арасында жұмыс істей бастады. Севилья әуежайы, Aeropuerto de Sevilla, сәулетші Рафаэль Монео жобалаған жаңа терминал ғимаратымен кеңейтілді және басқа да жақсартулар жасалды. Гуадалкивир өзені үстіндегі монументалды Аламильо көпірі (Puente del Alamillo), сәулетші Сантьяго Калатрава жобалаған, ал Хуан Х. Аренас және Маркос Х. Пантелон жобалаған Баркета көпірі (Puente de la Barqueta) қазіргі уақытта Севильяның тарихи орталығын технологиялық саябақпен байланыстырады. Көрмеден кейін Ла Картуха аралындағы үлкен алаңда қалған бірқатар нысандар Андалусиядағы ең ірі технологиялық саябаққа айналдырылды: Картуха 93 ғылыми-техникалық саябағы. Аламильо саябағының жасыл кеңістіктері мен жасанды көлдері де көрменің мұрасы болып табылады; қазіргі ойын-сауық паркі, Isla Mágica, көрменің Испания көлі аймағын қайта құру болып табылады. Он жылдық ішінде Баск сепаратистік тобы ЭТА Севильяда бірнеше шабуылдар жасап, адам өліміне әкелді. 1998 жылғы 30 қаңтарда Севильяның вице-мэрі және Халық партиясының мүшесі Альберто Хименес Бесерил Баррио және оның әйелі Ассенсион Гарсия Ортис, Севилья соттарының адвокаты, өз үйінде қаныпешене өлтірілді, үш баласы жесір қалды; 2000 жылғы қазан айында әскери дәрігер полковник Антонио Муньос Кариньанос өз кабинетінде атып өлтірілді. Бұл құқықбұзушылықтар қалада үлкен алаңдаушылық тудырып, ЭТА зорлық-зомбылығына қарсы жаппай наразылық акцияларына әкелді.

ХХІ ғасыр

Севилья ғасырды социалистік мэр Альфредо Санчес Монтесейрин (PSOE) басшылығымен бастады, ол 1999 жылдың маусымынан бері ПА қолдауымен, ал ПП ең ірі партия бола тұра, қалалық кеңес мүшесі қызметін атқарып келді. 2003 жылы ол қайтадан мэр болып сайланды, бұл жолы ең көп дауыс жинаған, бірақ абсолютті көпшілікке ие емес үміткер ретінде жеңіске жетті, және осы ретте Біріккен солшылдар кеңесінің мүшелері қолдады. 2007 жылдың мамырындағы сайлау нәтижесі (PSOE IU) прогрессивті келісімді бекітті, Халық партиясы (PP) мен Андалусия партиясы (PA) жинаған дауыстардан асып түсті, соның салдарынан PA қалалық кеңесте өкілдіксіз қалды, ал PP консисториядағы барлық партиялардың арасында ең көп дауыс жинады. Осылайша Санчес Монтесейрин Севилья демократиясының тарихында үш рет қалалық кеңесте билікте болған алғашқы мэр атанды, оның үстіне ол бір ғана рет сайлаушылардың ең көп дауысын алған және жалған шот-фактуралар арқылы заңсыз қаржыландыру ісі бойынша жемқорлыққа қатысты айыптаулар түскен үміткер болды. 2002 жылдың маусымында Севильяда Еуропалық Одақтың президенті қызметін атқарушы және Испания президенті Хосе Мария Азнар төрағалық еткен Еуропалық Одақтың мемлекет және үкімет басшыларының саммиті өтті. Кездесуге наразылық білдіру мақсатында баламалы және антикапиталистік саяси топтар бірқатар акциялар мен бейбіт митингілер ұйымдастырды. 2003 жылы Севилья метрополитенінің 1-ші желісінің құрылысы қайта басталды, ол 1983 жылы жер асты қазбаларында туындаған техникалық қиындықтарға байланысты тоқтатылған еді, нәтижесінде қаладағы бірнеше тарихи ғимараттарда жарықтар пайда болды. Жоба 1999 жылы бастапқы жобадан өзгеше схемамен қайта басталды, қалалық аймақтарға емес, кеңірек метрополитен аймағына көбірек назар аударылды. Жұмыс Андалусиялық Александр Рохас Маркос және жергілікті билік тарапынан метро құрылысын аяқтау үшін Sociedad Metro de Sevilla (Севилья метрополитені қоғамы) арқылы қарқынды түрде жаңартылды. Оның төрт желісінің аяқталуы Севильяның қаныққан коммуникациялық жүйесінің тарихындағы маңызды кезең болады. 2004 жылы севильялық сыра қайнатушы Cruzcampo өзінің жүз жылдық мерейтойын атап өтті, осы мерейтойды тойлау үшін көптеген қоғамдық іс-шаралар мен жарнамалық кампаниялар ұйымдастырды. Сондай-ақ 2004 жылы консервативті газет ABC, 1929 жылы Торкуато Лука де Тена құрған, Севилья басылымында 75 жылдығын тойлады. 2005 жылы "Севилья" футбол клубының (Sevilla Football Club) және 2007 жылы "Реал Бетис Баломпие" клубының 100 жылдығы тойланды. 1-ші метро желісінің құрылысы 2006 жылдың маусымына дейін аяқталуы тиіс еді, бірақ жобаның схемасындағы өзгерістер, күтпеген археологиялық жағдайлар, туннельдер мен шахталардағы мәселелер және түрлі себептермен жұмыстың тоқтатылуы Андалусия Хунтасын оның ашылу күнін 2008 жылға дейін шегеріп, толыққанды іске қосылу күнін 2009 жылдың басына ауыстыруға мәжбүр етті. 2007 жылдың ақпан айында метро желісін аяқтау үшін қалған желілердің (2, 3 және 4) құрылысына арналған тендерлік процедуралар басталды. Андалусияның аймақтық үкіметі (Junta de Andalucía) және ұлттық үкімет метрополитеннің 2 және 3-ші желілерін қаржыландыруға жауапты болды, ал Севилья қаласы 4-ші желінің құрылысын қаржыландыруға жауапкершілік жүктеді. Метро желісіне трамвай желілері де кіреді – қала орталығындағы Metrocentro, Aljarafe трамвайы және Alcala de Guadaira трамвайы, олардың барлығы 1-ші желімен байланысты, бұл кешенді көлік жүйесін қамтамасыз етеді. Жергілікті желілерді дамытуға, қаланы айналатын теміржолға және Солтүстік Алжарафеге (Санлукар-ла-Майор және т.б.) жаңа байланыстарға баса назар аударылады. 2007 және 2008 жылдары БАҚ назарын аударған ірі жобалар: Севильяны Испаниядағы велосипед жолдарының ең ұзын желісіне ие қалаға айналдырған велосипед жолдары желісін салу; Плаза Нуэва және Конституция даңғылын жаяу жүргіншілерге арналған аймаққа айналдыру (Кафедральдық собордың жанында); Прадо де Сан-Себастьянды жоғарыда аталған Плаза Нуэвамен байланыстыратын Metrocentro трамвайын іске қосу; жаңа құрылған Cajasol банкінің бас кеңсесі ретінде Сезар Пелли жобалаған кеңсе мұнарасын салу (2013 жылы аяқталуы жоспарланған); халықаралық сыйлыққа ие болған "The setas" архитектуралық жобасы; Аламада де Геркулес аймағын қайта жаңғырту және Paseo de las Delicias бойындағы бақтар мен порты жаңарту жоспарлары, портты қайта жаңғырту арқылы қалаға келетін круиздік кемелердің санын арттыру; және жаңа Аквариум, Лас Муэль де Делисиас жаңа әлем аквариумы. Севилья кеме жасау зауыты Лос Астильерос 2011 жылдың соңында қаржылық және еңбек қиындықтарына байланысты жабылғанымен, Севилья экономикасы туризм, сауда, технология және өнеркәсіптің үйлесімі арқасында тұрақты түрде жақсарып келеді.