Сапфо поэзиясындағы Анактория: ежегіт грек ақыны Сапфоның сүйіктісі, өлеңдердегі махаббат нышаны. Анакторияның өмірі мен Сапфоға қатысы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сапфо есімді әйел туралы айтылған
Woman mentioned by Sappho
Сапфоның сүйіктісі
the lover of Sappho
Анактория (немесе Анактория) (Ἀνακτορία) – б.з.б. жетінші ғасырдың соңы мен алтыншы ғасырдың басында өмір сүрген ежелгі грек ақыны Сапфоның есімдерін атаған әйел. Сапфо «16-шы фрагмент» деп белгілі өлеңінде Анакторияны өзінің құштарлығының нысаны деп атайды. Сапфоның тағы бір өлеңі, «31-ші фрагмент» дәстүр бойынша «Анакторияға арналған ода» деп аталады, бірақ онда есім аталмайды. Сапфоның шығармаларында бейнеленгендей, ол Сапфоның жас, некеге жарайтын аристократ ізбасары болған болуы мүмкін. «16-шы фрагмент» оның белгісіз ер адамға үйлену тойына орай жазылған болуы мүмкін. «Анактория» есімі Милеттен Анагора есімді әйелдің псевдонимі немесе Сапфоның қиялынан туған архетиптік образ болуы мүмкін деген болжам бар. Ағылшын ақыны Алгернон Чарльз Суинберннің «Анактория» өлеңі 1866 жылы «Poems and Ballads» жинағында жарияланды. «Анактория» өлеңінде Сапфо тақырыптағы кейіпкерге иамбикалық пентаметрдің жұптасқан ұйқаспен жазылған ұзақ монолог арқылы сөйлейді. Монологта Сапфоның Анакторияға деген құштарлығы ашық түрде, жыныстық мәліметтермен сипатталған. Ақын Анакторияға деген махаббаты үшін өнерді де, құдайларды да теріске шығарып, кейіннен пікірін өзгерткенде, поэзияның пайдасына Анакторияны теріске шығарады. Суинберннің өлеңі замандас оқырмандар арасында лесбияндық және дистеизм сияқты тақырыптарға ашық көзқарас білдіргендігі үшін сенсация тудырды. Анактория сондай-ақ Х.В. Сазерлендтің 1896 жылғы пьесасында және американдық ақын Роберт Лоуэллдің 1961 жылғы «Анакторияға үш хат» поэтикалық сериясында кездеседі, онда белгісіз ер адам оған ғашық болып, бірақ Сапфоға деген сезімі құр жеңіліске ұшырайды.
Anactoria (or Anaktoria) (Ἀνακτορία) is a woman mentioned by the Ancient Greek poet Sappho, who wrote in the late seventh and early sixth centuries BCE. Sappho names Anactoria as the object of her desire in a poem known as Fragment 16. Another poem by Sappho, Fragment 31, is traditionally called the "Ode to Anactoria", though no name appears in it. As portrayed in Sappho's work, she is likely to have been a young, aristocratic follower of Sappho's, of marriageable age. It is possible that Fragment 16 was written in connection with her wedding to an unknown man. The name "Anactoria" has also been argued to have been a pseudonym, perhaps of a woman named Anagora from Miletus, or an archetypal creation of Sappho's imagination. The English poet Algernon Charles Swinburne's "Anactoria" was published in his 1866 collection, Poems and Ballads. In "Anactoria", Sappho addresses the title character in a long monologue written in rhyming couplets of iambic pentameter. The monologue expresses Sappho's lust for Anactoria in sexually explicit terms, and has the poet first reject art and the gods for Anactoria's love before reversing her stance and claiming to reject Anactoria in favour of poetry. Swinburne's poem created a sensation amongst contemporary readers by openly approaching topics such as lesbianism and dystheism. Anactoria also features in an 1896 play by H. V. Sutherland and in the 1961 poetic series "Three Letters to Anaktoria", by the American poet Robert Lowell, in which an unnamed man loves her before transferring, unrequitedly, his affections to Sappho.
Сапфо қаласында
Анакторияны Сапфо атаған, ол б.з.д. VII ғасырдың соңы мен VI ғасырдың басында жазған. 16-шы фрагментте Сапфо өзінің Анакторияға деген құштарлығын, ол қатысушы емес деп сипатталған, Троялық Еленаның Париске деген құштарлығымен салыстырады. Анактория 141-ші фрагментте де кездеседі, онда Сапфо өзінің басқа әйел серігі Аттиске хат жазып, Анактория Сардис қаласында тұрса да, оны әлі де «үнемі ойлайтынын» айтады. Үшінші өлең, 31-ші фрагмент, аты аталмаса да, дәстүр бойынша «Анакторияға арналған ән» деп аталады. Гарри Уиллстің сөздерімен Сапфоның поэмасы Анакторияны «қорқынышты түрде тартымды» деп бейнелейді. 16-шы фрагментте ол оның қадамдауының тартымды екенін сипаттап, бетінің амарихма екенін айтады – бұл сөз тікелей «жарықтандыратын» немесе «жыпылықтайтын» дегенді білдіреді және қозғалыстағы сұлулықты да білдіруі мүмкін. Басқа әдеби шығармаларға, әсіресе Гесиодтың шығармаларына жасалған сілтемелерге сүйене отырып, бұл термин Анакторияның жас, некеге шығуға дайын бойжеткен қыз екенін көрсетеді. Сапфоның шығармаларында бейнеленген Анактория, әдетте, Сапфоның ізбасары саналған, ол аристократ қыздарды некеге дайындау мақсатымен білім берген. Оныншы ғасырлық Византия энциклопедиясы Судада «Анагора» деп аталатын сілтеме, әдетте Анакторияға сілтеме деп есептеледі; «Анагора» есімі қолжазбалардағы қате деп түсіндірілді, немесе Денис Пейдж бұл Анакторияның жеке басын және беделін қорғау үшін қолданылған псевдоним деп санайды. Суда «Анагораны» Ионияның ірі грек қаласы Милеттің тумасы ретінде көрсетеді. Кристофер Браунның пікірінше, Анакторияның 16-шы фрагментте болмауы Сапфоның серіктестігін тастап, Милетке оралып үйленуімен байланысты болуы мүмкін; Эрик Додсон Робинсон 16-шы фрагмент Анакторияның үйлену тойында немесе одан кейін болған симпозиум үшін жазылған болуы мүмкін деп болжайды. Алайда, Джордж Кониарис Анактория Сапфоның серіктестігін отбасымен болу үшін немесе музыкант ретінде жұмыс істеу үшін тастаған болуы мүмкін деп санайды, ал Гленн Мост поэма Анакторияның неше уақыт жоқ болғанын көрсетпейді: ол бұл бірнеше күн ғана болуы мүмкін деп айтады. Мартин Вест Сапфо әдетте өзінің құштарлығының нысандарының аттарын, мысалы Анакторияны, олармен қарым-қатынасы аяқталғанын немесе оған деген көзқарасы жауыздықпен байланысты болғанда қолданатынын айтады. Сапфоның Анакторияға деген махаббатын білдіруі – заманауи әдебиеттен бұрынғы әйелдердің бір жынысты құштарлығын білдіретін сирек мысалдардың бірі. Эндрю Форд Сапфоның Анакторияны бейнелеуі нақты тұлғаны бейнелеуден гөрі архетиптік болуы мүмкін деп санайды, ал Джудит Хэллетт пен Андре Лардуиус баяндамашының Сапфоның өзінің автобиографиялық бейнесі ретінде қарастырылмауы мүмкін деп болжайды. Классицист және археолог Дэвид Мур Робинсон 16-шы фрагменттегі Анакторияның сипаттамасын «Сапфоның поэзиясындағы ең әдемі жолдар» деп атады.
Anactoria is named by Sappho, who wrote in the late seventh and early sixth centuries BCE, in Fragment 16: Sappho compares her desire for Anactoria, who is described as being absent, with that of Helen of Troy for Paris. Anactoria also appears in Fragment 141, where Sappho writes to another of her female companions, Atthis, saying that Anactoria still "thinks of [Sappho] constantly" despite living away in the city of Sardis. A third poem, Fragment 31, is traditionally called the "Ode to Anactoria", though no name appears in it. In the phrasing of Garry Wills, Sappho's poem portrays Anactoria as "menacingly desirable". In Fragment 16, she describes her manner of walking as attractive, and her face as having amarychma, a word literally meaning 'flashing' or 'sparkling' and likely also to indicate beauty in movement. Based on its allusions to other literary works, particularly those of Hesiod, the term may also indicate that Anactoria was a young, virgin girl of marriageable age. The Anactoria portrayed in Sappho's work is generally considered to have been a follower of Sappho, who educated aristocratic girls with the partial aim of preparing them for marriage. A reference in the tenth century Byzantine encyclopaedia known as the Suda to "Anagora" is generally considered to refer to Anactoria; the name "Anagora" has been interpreted as an error in the manuscripts, or alternatively by Denys Page as a pseudonym intended to protect Anactoria's identity and reputation. The Suda names "Anagora" as a native of Miletus, a major Greek city of Ionia. Christopher Brown suggests that Anactoria's absence in Fragment 16 was because she had left Sappho's company to return to Miletus and marry; Eric Dodson Robinson suggests that Fragment 16 may have been written for performance at Anactoria's wedding, or for a sympotic event shortly after it. However, George Koniaris suggests that Anactoria may equally have left Sappho's company to be with her family or to work as a musician, and Glenn Most points out that the poem gives no indication of the length of Anactoria's absence: he argues that it may only have been a matter of a few days. Martin West has argued that Sappho generally uses the name of the objects of her desire, such as Anactoria, when portraying their relationship with her as finished or her own attitude towards it as hostile. Sappho's expressed love for Anactoria is one of few examples of a woman expressing same sex desire to survive from pre modern literature. Andrew Ford has argued that Sappho's presentation of Anactoria may be archetypal rather than a representation of any specific individual, while Judith Hallett and André Lardinois have suggested that the speaker may not have been intended as an autobiographical portrayal of Sappho herself. The classicist and archaeologist David Moore Robinson called the description of Anactoria in Fragment 16 "the finest lines in all Sappho's poetry".
Басқа классикалық әдебиеттерде
Сапфоның шығармаларынан басқа көне дереккөздерде Анактория туралы ақпарат көбінесе кездеспейді. Ол, Сапфоның басқа шәкірттерінің қатарында, Самфилиялық Дамофиланың фрагменттерінде есімдері аталады, ол өзі Сапфоның ізбасары болған және әйел серіктерінен тұратын топты ұстаған. Анакторияны б.з.д. бірінші ғасырдағы римдік ақын Овидий өзінің "Heroides" атты шығармасының он бесінші өлеңінде де еске алады. Өлең Сапфоның өзінің сүйіктісі Фаонға жазған хаты түрінде бейнеленген, онда Сапфо Фаонға деген махаббатының өзіне бұрынғы әйел сүйіктілерін, соның ішінде Анакторияны да құндысыз еткенін айтады. Біздің заманымыздың екінші ғасырында Тирлік Максим риторигі Сапфо мен Анактория арасындағы қарым-қатынасты философ Сократ пен оның Алькибиад сияқты шәкірттерімен салыстырды. Максим де, "Суда" да Анакторияны Сапфоның сүйікті шәкірті ретінде көрсетеді.
Anactoria is almost unattested in ancient sources outside Sappho's works. She is mentioned, among other pupils of Sappho's, in fragmentary works by Damophyla of Pamphylia, herself a follower of Sappho's who maintained a circle of female companions. Anactoria is also mentioned by the first century BCE Roman poet Ovid, in the fifteenth poem of his Heroides. The poem is imagined as a letter from Sappho to her male lover Phaon, in which Sappho claims that her love for Phaon has made her former, female lovers, including Anactoria, seem worthless to her. In the second century CE, the rhetorician Maximus of Tyre compared the relationship between Sappho and Anactoria with that of the philosopher Socrates and his male acolytes such as Alcibiades. Both Maximus and the Suda list Anactoria as a favourite pupil of Sappho's.
Қазіргі мәдениетте
XIX ғасырдағы ағылшын ақыны Алжернон Чарльз Суинберн 1866 жылғы «Өлеңдер мен балладалар» жинағында жарияланған «Анактория» атты ұзын өлең жазды. Өлеңде Сапфо Анакторияға иамбикалық пентаметрдің жұпталған ұйқаспен жазылған ұзақ монолог арқылы сөйлейді, онда Сапфо поэзиясының фрагменттері кездеседі: өлеңнің бірінші жолы – «Менің өмірім сенің махаббатыңмен ащы», ол 130-шы фрагменттен аударылған. «Анактория» Сапфоның Анакторияға деген махаббаты мен құштарлығын оның поэзиялық шабытының көзі ретінде көрсетеді. Өлеңнің сюжетінде Анактория Сапфоны тастап кетуге айналды, ал Сапфо бастапқыда Анакторияны қайтару үшін Афродита қадағасына жүгінеді. Алайда, соңында Сапфо Анактория мен құдайларды қабылдамай, поэзияны жоғары қояды, оған бұрын Анакторияның махаббаты үшін құрбандыққа баруға дайын екенін жариялаған болатын. Кэтрин Максвелл Анактория мен Сапфо екеуін де Суинберннің өзінің поэтикалық бейнесі ретінде сипаттады. Бұл өлең лесбияндық және дистеизм сияқты бұрынғыда талқыланбаған тақырыптарды қамтығандықтан сенсация тудырып, көп дауға себеп болды. Оның мазмұны жыныстық және садомазохистік сипатта; Дэвид Кук 1971 жылғы мақаласында оны «ашық порнографиялық» деп атады. Суинберннің «Анактория» және «Сапфикс» еңбектерін жариялауы Лоренс Липкингтің «остракизм» деп атауына әкелді. Кэтрин Максвелл мен Стефано Евангелиста «Анакторияны» Суинберннің ең танымал және бірқатар «жаман атқа ие» өлеңдерінің бірі деп сипаттады. Гарвард университетінде оқып жүрген кезінде Г. В. Сазерленд 1896 жылғы қаңтарда Гарвард және Уэлсли студенттері сахналаған «Сафо» немесе «Архилох пен Гиппонакс» атты пьеса жазды. Пьесада Анакторияға алғашқыда ақын Алкей ғашық болады, бірақ ол оны Сапфоға тастап кетеді. 1961 жылғы «Имитациялар» жинағында американдық ақын Роберт Лоуэлл «Анакторияға үш хат» атты өлеңдер сериясын жазды, оның біріншісі Сапфоның 31-ші фрагментінің бейімделуі болды. Лоуэллдің өлеңдерінде 31-ші фрагментте аталмаған, гипотетикалық ер адам серияның басты тақырыбына айналады: ол Анакторияға ғашық болады, сезімдерін Сапфоға ауыстырады, ал кейін, Лоуэллтің сөзімен айтқанда, «қайтарып алады немесе қайтыс болады». Суретте Анакторияның есімі 1881 жылғы Лоуренс Альма-Тадеманың «Сапфо және Алкей» картинасында бейнеленген театрдың бір орындығына жазылған.
The nineteenth century English poet Algernon Charles Swinburne wrote a long poem, "Anactoria", published in his 1866 collection Poems and Ballads. In the poem, Sappho addresses Anactoria in a long monologue written in rhyming couplets of iambic pentameter, which incorporates fragments from Sappho's poetry: the poem's first line is "My life is bitter with thy love", translated from Fragment 130. "Anactoria" presents Sappho's love and lust for Anactoria as the source of her poetic inspiration. In the conceit of the poem, Anactoria is about to leave Sappho, and Sappho initially longs for the goddess Aphrodite to return Anactoria to her. By the end, however, Sappho rejects Anactoria and the gods in favour of poetry, which she had initially proclaimed herself willing to sacrifice for Anactoria's love. Catherine Maxwell has described both Anactoria and Sappho as poetic representations of Swinburne himself. The poem was both sensational and controversial for its treatment of hitherto taboo topics such as lesbianism and dystheism. Its content is sexually explicit and sadomasochistic; it was termed "frankly pornographic" in a 1971 article by David Cook. Swinburne's publication of "Anactoria", along with that of his "Sapphics", led to what Lawrence Lipking has termed his "ostracism". Catherine Maxwell and Stefano Evangelista have described "Anactoria" as both among Swinburne's most famous poems and as being "infamous". While a student at Harvard University, H. V. Sutherland wrote a verse drama, Sappho, or Archilochus and Hipponax, which was performed by Harvard and Wellesley students in January 1896. In the play, Anactoria is initially loved by the poet Alcaeus, who leaves her for Sappho. In his 1961 collection Imitations, the American poet Robert Lowell wrote "Three Letters to Anaktoria", a series of poems including an adaptation of Sappho's Fragment 31 as its first. In Lowell's poems, the unnamed, hypothetical man alluded to in Fragment 31 becomes the main subject of the series: he loves Anaktoria, transfers his affections to Sappho, and later, in Lowell's words, "withdraws or dies". In painting, Anactoria's name is inscribed on one of the seats of the theatre depicted in the 1881 work Sappho and Alcaeus by Lawrence Alma Tadema.