Кіріспе

"Сары өзен фортепиано концерті" – қытай композиторлары, оның ішінде Инь Чэнцзонг және Чу Ванхуаның бірлескен еңбегімен құрастырылған фортепиано концерті. Ол композитор Сянь Синхайдың "Сары өзен кантатасы" негізінде жазылған. Концерттің алғашқы тұсаукесерін Мао төрағасының әйелі Цзян Цинь жүргізген. 1970 жылы Мәдени революция кезінде жоғары бағаланғаннан бері Концерт Қытайда және бүкіл әлемде кең танымал болды. Ол, классикалық пост-романтикалық музыкалық құрылымды құштарлық, сұлулық және күш-қуатпен үйлестіретін, сондай-ақ шеберлікпен орындалатын соло бөлімдерімен ерекшеленетін революциялық тақырыбымен көзге түседі. Пианино концертінің мақсаты – Қытай халқының ерлік рухын және жаңадан туған ұлттың нығайып келе жатқан бейнесін, Сары өзеннің ұзақ және қиын күреске толы тарихының аясында бейнелеу.

Алдын ала: Сары өзендегі қайықшының әні

"Сары өзен қайықшыларының әні" Сары өзеннің құрсаулы толқындарының күшін бейнелейді және сегіз үлгілік операларға тән жылдам хроматикалық өрлеу мен тимпани және цимбалдардың ұзақ соқпаларын пайдаланады.

Сары өзенге арнаған ән

"Сары өзенге арналған ода"ның бастапқы ерлік тенорлық соло әуені Сары өзеннің тарихы мен қазіргі күйін жырлайды, бұл – қытай халқының мәдени мақтанышын көрсетеді. Бұл кең қытайлық речитатив виолончельдің терең әрі бай үнімен сүйемелделеді және ұлттық стильдің үлгісі саналады. Кодаға дейін тромбон партиясында қытай ұлттық әнұранының бастапқы мотиві енгізілген.

Сары өзеннің қаһары

"Сары өзеннің қаһары" әні бастапқыда сопрано соломен орындалған, дизи солосымен және фортепианомен басталады. Бұл, әрине, "Көңілді жандардың скрипкалық концерті" Жяннань әуенінен шабыттанған, бірақ солтүстік-батыс Шанбей халықтық стильде жаңадан жазылған. Үшінші бөлімде фортепиано әйелдер хоры орындаған "Сары өзендер жырларынан" алынған әуенді еске түсіреді. Одан кейін осы бөлімде "Сары өзенге айтылған зар" естіледі.

Сары өзенді қорғаңыз

Бұл фортепиано концертінің финалында тақырып полифониялық канон ретінде берілген. Бүкіл шығарма бойында "Шығыс қызыл" әуенінің үнемі естіліп тұратыны да анық; қазіргі кезде қолданыста жүрген "Сары өзен" концертінің әртүрлі нұсқаларында, оның ішінде Инь Чэнцзонның фильмге түсірген жазбасында, "Шығыс қызыл" биік нүктесіндегі (тутти) келе жатқан "Сары өзенді қорғау" тақырыбының струналық аспаптарға қарсы канондық түрде қайталануын естуге болады. Содан кейін "Шығыс қызыл" әуенінің бірінші фразасы трубамен орындалады, ал одан кейін "Интернационал" әуенінің соңғы фразасы тартылады, бұл дәстүрлі қытай музыкасында жиі кездесетін тақырыптық өңдеудің – хуан вей (換尾; сөзбе-сөз "соңын ауыстыру") мысалы.

Аспаптар

Концерт жеке пианино мен оркестр үшін жазылған, құрамында: пикколо, дізі (қытай флейтасы), 2 флейта, 2 гобой, 2 кларнет (B♭-де), 2 фагот, 4 валторна (F-де), 2 труба (B♭-де), 3 тромбон, литавра, үшбұрыш, ілгіш сымбалдар, арфа, пипа (ноталардың барлық басылымдарында көрсетілмегенімен) және скрипкалар тобы бар.

Тарихи орындары

Австриялық тайваньдық пианист Руй Бин Чен 2010 жылғы ЭКСПО-да Ван Фуцзянь дирижерлік еткен Шанхай қытай оркестрімен бірге "Сары өзен концертін" орындады. Қытай пианисті Ланг Ланг 2008 жылғы Жазғы Олимпиадаға кері санау шарасында Тяньаньмэнь алаңында "Сары өзен концертінің" төртінші бөлімін орындады.