Кіріспе

Батыс Иорданиядағы аңғар, Иорданиядағы аңғар. Вади әл-Хаса (وادي الحسا), Еврей Киелі кітаптарында Зеред аңғары және арнасы ретінде белгілі, Иорданияның батысында орналасқан. Қарақ және Тафила облыстарының арасында жатыр.

География

Уади өте кең және ұзын, Әл-Сафиде Өлі теңізге құяды. Оның ұзындығы шамамен және онда көптеген тарихи және заманауи нысандар мен шаруашылықтар бар. Жыл бойы су ағысы тоқтамайды. Оны көптеген бұлақтар мен басқа да су көздері қоректендіреді, әсіресе Тафила облысы арқылы өтетін бөлігінде. Бұл уади солтүстікке қарай орналасқан Вади әл-Муджибтен ұзын және кең. Уади Өлі теңіздің шығыс алабының бір бөлігі. Уади әл-Хасаның сулары Өлі теңізге құйылады; қыста олар Өлі теңіздің оңтүстік бөлігінде жиналады. Уадидің су жиналатын алабының ауданы шамамен . Уади шөлді уадилер мен ағындардан су жинайды, олардың алаптары шығысқа қарай әл-Жафр аймағына жетеді, содан кейін Иордан рифті аңғарына және Өлі теңізге құяды.

Суды пайдалану

Уади аймағын фермерлер суару үшін қарқынды пайдаланады, көбінесе қызанақ және қарбыз сияқты көкөністерді өсіру үшін. 1999 жылы Иордания уадидің үстіне Ал-Таннур бөгетін салды. Оның су қоймасының сыйымдылығы шамамен ... құрайды. Уади жаяу серуендеу және тауға шығу үшін ерекше маңызға ие. Бұл бағыт шамамен ... км-ге созылады және Иорданиядағы жаяу саяхатшылар мен тауға шығуды ұнататындар үшін танымал орын. Жайау серуендеу клубтарының көптеген тобы ұйымдастырылған, олардың көпшілігі Иордан аңғарында аяқталады, онда көптеген минералдық ыстық сулар бар, олардың денсаулыққа пайдалы екені айтылады. Уади бойында көптеген шаруашылықтар орналасқан, олардың көпшілігі Ал-Таннур бөгетінен жоғары орналасқан көкөніс шаруашылықтары. Сондай-ақ, зәйтүн ағаштары мен кондық шөптер де бар. Жергілікті тұрғындар ішуге жарамды бұлақтар мен ағыстарды пайдаланады. Табиғи көріністері әдемі, уақыт өте келе тастар сумен ойылып, алты метрден астам тереңдікке жеткен су қоймалары қалыптасқан. Уади балыққа бай, оны жергілікті тұрғындар мен қонақтар ұстайды.

Еврей Киелі кітап

Заред (немесе Зеред) – Торада өзен және оның аңғарына берілген атау. Ол қысқаша түрде еске тілгісіліп, сондай-ақ Моавқа соңғы жақындағанда израильдіктердің орналасқан жері ретінде кеңінен сипатталған. Мәтіннен оның Едомда, Моаб шекарасының оңтүстігінде, Арнон өзенімен – қазіргі Уди-Муджибпен белгіленгенін түсінеміз. Питер Крейгидің сөзіне қарағанда, Зередтің "нақты орналасқан жері анық емес".

Палеолит дәуірі

Уди-аль-Хасадағы археологиялық қазбалар археологияда сүйек немесе сүйек сияқты материалдардан жасалған құралдардың қолданылуын қайта қарастыруға септігін тигізді. Айн ел Бухира орнында, уадидің шығыс жағында табылған бірқатар дәлелдер бар. Бұл орын көлмен, шөгінділермен және мәрген мен туф сияқты тас құрылымдармен сипатталады, олар Жоғарғы плейстоцен кезеңінде, шамамен 24 000 мен 19 000 жыл бұрын уадиде салынған дренаж жүйесі туралы мәлімет береді. Койнман 1996 жылы сүйек және жапырақ тәрізді технологиялар осы кезеңде бұрынғыдан гөрі кеңінен таралғанын болжады (Леванттың Жоғарғы және Эпипалеолиттік кезеңдерін қараңыз).

Набатейлік жерлер

Набатейлердің Хирбет-ет-Таннурдағы ғибадатханасы тау басында, Уади Ла'банның саласы мен Уади Хасаның қосылған жерінде орналасқан. Уади Ла'банның жоғары жағында Кирбет-эд-Дхарих деген ежелгі ауыл және оның өзіндік Набатей қасиетті орны бар. Екі қасиетті орын да Набатей құдайы Душараға арналған.