Кіріспе

II ғасырдағы преториан префекті және императорлық әскери кеңесші Квинт Марций Турбо II ғасырдың басында императорлық гвардияның префекті болды және император Траян мен Адрианның жақын досы әрі әскери кеңесшісі еді.

Ерте өмір

Турбоның ерте өмірі туралы көп мәлімет жоқ. Оның әскери қызметке кіріспей тұрыпғы өмірі туралы сенімді ақпараттар аз. Дегенмен, ол бірінші ғасырдың соңында дүниеге келгені белгілі. Ол Грекияның батысындағы Эпидавр қаласынан шыққан, ол діни ғибадатханаларымен және емдеу орталықтарымен әйгілі болған. Бір кезде ол primipilus шеніне ие болған деген болжам бар. Сол кезде ол императордың тікелей бағынысында болған Рим флотының ең ірі флоты – Classis Misenensis-тің қолбасшысы болған. Турбоның басшылығымен флот 113 және 116 жылдар аралығында Траянның Парфия империясына жасаған жорығына қатысу үшін шығысқа қарай сапар шекті. Шамамен сол уақытта Империядағы еврей халқының көп бөлігі көтеріліс көтерді, көтерілістер Яһудея, Мысыр, Ливия, Кипр және Месопотамияның бір бөлігінде дерлік бір уақытта болды. Мысырдан Римге астық жеткізілімі қауіпті жағдайға түсті, ал жергілікті билік көтерілісті басуға күш жеткізбеді, сондықтан Траян жағдайды реттеу үшін өзінің ең жақсы әскери қолбасшыларының бірі және ең жақын серігі Турбоны Мысырға жіберді. Турбо Мысырды, содан кейін Кипрді қайта бақылауға алды. Турбо бірнеше жыл бойы Мысырдың әскери префекті болды, ал провинция жаңару процесінен өтті. 117 жылы Траян қайтыс болды және оның орнын асырап алған ұлы Адриан иеленді. Адрианның билікке келген күнінен бастап Турбо Адрианның жақын досы, кеңесшісі және сенімді адамы болды. Еврей көтерілісі басылғаннан кейін Турбо Адрианмен бірге Солтүстік Африкадағы Мавританияға барды, онда олар бірлесіп жергілікті көтерілісшілерге қарсы әскери науқан жүргізді; кейін Адриан науқанды басқаруды Турбоға тапсырды. Адрианның Турбоға деген сеніміне бір мысал ретінде, ол Турбоны Солтүстік Африкадағы екі провинция – Мавритания Цезаренсис және Мавритания Тингитанаға басшылық етуге тағайындады. Губернаторлық қызметтен кейін, Адрианның өтініші бойынша Турбо Дунай командованиесін қабылдады, бұл Дунай өзені маңындағы Империяның шығыс аймағындағы Рим әскери күштерінің бір бөлігі болды. Турбо 123 жылға дейін Дунай командованиесін басқарды. Осы тағайындалғаннан кейін Римнің Дакия провинциясында тәртіпсіздіктер орын алды. Турбо Дакияға жіберілді және көтерілістің тууын тоқтата алды. Адриан, Турбомен бірлесіп, Дакияны екі аймаққа бөліп, провинцияны басқаруды жеңілдету және көтеріліс қаупін азайтуды көздеді. Бұл екі жаңа аймақ Дакия Жоғарғысы және Дакия Төменгісі деп аталды. Дунай командованиесінің басшысы қызметтен кейін Турбо Римге келді. Империя бойынша көп сапарлар жасаған Адриан Римде болғанда өзіне сенімді өкілдің қажеттігін түсінді. Сондықтан 125 жылы Адриан Турбоны преториандық префект етіп тағайындады, яғни преториандық гвардияның қолбасшысы. Ол бұл лауазымды 134 жылға дейін атқарды. Осыдан кейін оның жайлы ешқандай жазба қалмаған. Турбо, көптеген адамдар сияқты, Адрианның билігінің соңында оның ықыласынан шығып қалған болуы мүмкін; алайда, Турбо табиғи себептерден қайтыс болған болуы да мүмкін.

Маңыздылығы және қазіргі бағасы

Турбоның даңқты мансабы болғанына еш күмән жоқ, және ол Италия емес, Грециядан болғандықтан оның мансабы одан да ерекше болды. Осыған дейін Рим үкіметінің жоғары лауазымдары римдік текті ақсүйек және аристократ отбасыларының ер адамдарына ғана арналған. Дегенмен, Турбоның өмірі аристократия ішіндегі бағыт адамның білімі, шеберлігі және жетістіктері отбасы мен ата-бабаларымен бірдей маңызға ие болған, теңдікке ұмтылған жүйеге қарай бет бұрғанын көрсетеді. Рим тарихшысы Кассий Дио Турбоны "адал, жақсы қызмет ететін және сақ" деп сипаттады.