Кіріспе

Яков I Бурбон (1319 – 6 сәуір 1362), француз патша әулетінен шыққан ханзада, Людовик I Бурбон герцогы мен Мария Авеснес қызының ұлы. Ол 1351 жылдан 1360 жылға дейін Понтье графы, ал 1341 жылдан өліміне дейін Ла-Марш графы болды.

Жүз жылдық соғыс

Ол жүз жылдық соғыстың бірнеше науқандарына қатысты. 1347 жылдың маусым айында ол Фландрия шекарасында әскерге қолбасшылық етті. Олар Фландриялықтар ауылды басып алғанмен, солтүстік-шығыс Артуаның басты қаласы Бетунға қарай жорық жасады. Бетун қаласы әлі де француздың қолында болған еді. Онда олар француз шекаралық күштерінің көпшілігін жинады, соның ішінде Бетун гарнизоны, Лилль аймағынан Шарль де Монморенси (1325-1381), Шарль де ла Серда және Айр мен Сент-Омерден келген көптеген сарбаздар. 13 маусымда олар Фландриялықтардың лагеріне түнгі шабуыл жасады. Бірақ Фландриялықтар қайта жиналып, шекарадан өтетін кезде қарсы шабуылға шықты. 1349 жылы ол Лангедоктың Бас капитаны болып тағайындалды. 1347 жылы Кале түскеннен кейін бітім шарты жасалған еді, бірақ 1349 жылы ашық соғыс қайта басталды. Сол жылдың ең маңызды оқиғасы – Генрих Гросмонт, Ланкастердің 1-ші герцогінің Лангедокқа, Тулуза қаласына дейін жасаған шабуылы болды. 1350 жылдың басында Яковқа Аженэ шекарасындағы Мойсак қаласында жиналатын әскерге басшылық ету тапсырылды. Ол бұл жұмысты 22 ақпанда бастады. Ол сол жерде екі Папалық легаттарының аралығымен Ланкастермен келіссөздер жүргізді. Келіссөздердің нәтижесінде бітімге келісім жасалды, алдымен Лангедок және Яков лейтенант болған басқа провинциялармен шектелген, бірақ сәуір айында ол Францияның барлық аймақтарына таратылды.

Наварра соғысқа қосылады

1354 жылы Франция констеблі болып тағайындалды. 1355 жылдың қаңтар және ақпан айларында констебль ретінде Англиямен соғысты қайта бастауды жоспарлауға қатысты. Бірақ соғыс көп ұзамай екінші дәрежелі мәселеге айналды, себебі француз үкіметі Наварра королі Карл II-нің саясатына тартылды. 1355 жылдың мамыр айында Франция патшасы мен Англиямен одақтас Наварра патшасы арасында ашық соғыс басталуы мүмкін екені анық болды. Джеймс жесір патшайымдар Жанна мен Бланш д'Эврэ басқаратын топқа жатты, олар Джоннан Карлдің мәселесін шешуді сұрады. Соңында Джон мойынсұнып, 31 мамырда Карлға кешірім беруге келісті. Алайда, Иоанн II-нің хаттары Наварра астанасы Памплонаға жеткен кезде Карл мен оның әскері Нормандиядағы Котентин түбегіне қарай аттанып кеткен еді. 4 маусымда бұл жаңалық Парижге жеткен соң, Нормандияны қорғауға дайындалу қажет болды. Екі әскер құрылды. Ең ірі әскерге констебль басшылық етті. Ол сондай-ақ, Карл Наварра жерге қонғаннан кейін корольдің жаңа ұстанымын түсіндіру үшін онымен кездесетін үш келісушінің бірі болып тағайындалды. Карл Наварра 5 шілдеде Шербургке келді, ал келіссөздер көп ұзамай басталды. Нәтижесінде 10 қыркүйекте Валонь келісімі жасалды. Келісім шарттарының бірінде Карлдың Нормандиядағы жеті қамал-қаласы мен бекінісі констебльге номиналды түрде берілуі тиіс еді.

Тулузадағы соғыс

1355 жылдың күзінде констебль оңтүстікте болды, онда ол жергілікті әскерлерге басшылық еткен Арманьяк графы I Иоанн және маршал Жан де Клермонмен бірге Уэльс принці Эдуардтың күтілетін шабуылына қарсы қорғанысқа дайындалды. Уэльс принці қазан айында шабуыл жасағанда, күткеннен оңтүстікке қарай, Гаронна аңғары емес, Арманьяк графтығында болды. Үш француз командирі Тулузаға асығып, қоршауға дайындалды. 28 қазанда ханзада Гаронна және Ариеж өзендерін, бұрын атты әскерлер өтпеген жерлерден кешіп, Тулузадан бірнеше шақырым солтүстікке қарай жылжыды. Ағылшындар қалаға екі жақтан шабуылдауға тырысуы мүмкін деп ойлап, констебль Тарн мен Гаронна өзендеріндегі өткелдерді ұстау үшін Монтобанға кетті. Бірақ ханзада соғысқа қатыспаған және нашар қорғалған аймақтарға қарай шығысқа бет алды. 8 қарашада ол Нарбон қаласын алды, бірақ енді туған жерінен алыс кетті. Констебль мен Арманьяк оны шығысқа қарай қуа жете, Оуд өзенінің жағасындағы Хомпс қаласында лагерь құрды. Олардың мақсаты, оның шегінуін кесіп, өзінің шарттарымен шайқасқа мәжбүр ету болған сияқты. Ақырында, шайқас болған жоқ, себебі француз командирлері Тулузаға қарай батысқа шегінуге шешім қабылдады. Ағылшындар батысқа қайтып келе жатқанда Тулузада стратегиялық келіспеушіліктер туды. Наурыз бойында Арманьяк кез келген жағдайда шайқастан аулақ болуға, маңызды қалалар мен өзендердегі өткелдерді қорғауға талап етіп, ауылды ағылшындарға тастап кетті. Бұл Лангедок халқының наразылығын тудырды, сондай-ақ әрекетке асыққан Джеймстің де ызасын келтірді. Ағылшындарды тоқтатудың соңғы мүмкіндігі Саве өзенінде болды, бірақ бірнеше күн жауды бақылағаннан кейін Арманьяк 21 қарашада өзендегі көпірлерді қиратып, солтүстікке шегінді. Уэльс принці келесі күні өзеннен өтіп, 28 қарашада ағылшын бақылауындағы аймаққа оралды. Француздардың қорғаныс жүргізуі оңтүстікте кеңінен сынға ұшырады. Констебль Арманьяк стратегиясымен келіспесе де және корольге куәгерлік есебін берсе де, үш командирге таңылған кінәдан қашып құтыла алмады. 1355 жылдың 12 қарашасында, Англия королі III Эдуардтың Пикардияға жасаған тиімсіз шабуылдан кейін Калеға оралған күні, Джеймс және маршал Арнуль д'Одреем екі корольдің арасында жекпе-жек арқылы соғысты аяқтау туралы сәтсіз ұсынысты қолдады.

Пуатье шайқасы

Саяси интригалардан шаршаған ол 1356 жылдың мамыр айында констебльдік лауазымынан қанағаттанды, бірақ сол жылы Пуатье шайқасында шайқасып, ағылшындарға тұтқынға түсті. Оның құны Жан III де Грейли, капитан де Бух және оның бес серігімен 25 000 экуға Уэльс ханзадасына сатылды. Джеймс Бретиньи шарты бойынша босатылды. Сол шарт бойынша Понтье ағылшындарға берілді, бірақ ол ағасы, Ла Марш герцогы Петрдің Пуатьеде қаза болғаннан кейін оның орнын иеленді.

Өлім

Келісімде уәде етілген бейбітшілік іллюзия болып шықты. Ағылшындар Франциямен бейбітшілікте болған кезде, босатылған жалдамалы әскерлер елді тонап, қалаларды кепілге алып, жаңа жұмыс таба бастады. Тұтқындықтан оралғаннан кейін көп ұзамай король Иоанн II Джеймс пен Жан де Танкарвиллге Пети Месшиннің бейресми басшылығымен "Еркін компанияларды" Бургундияны басып алуларына дейін тарату үшін әскер жинауды тапсырды. Бурбон мен Танкарвилл Бригнайда әскер жинады. Компаниялар ашық жерде оларға қарсы тұрудың қаупі бар екеніне еш ойланбағандықтан, лагерьді қорғауға көп көңіл бөлген жоқ. 1362 жылғы 6 сәуірде таңертең шабуыл жасағанда, олар толығымен дайынсыз болды. Соңынан болған шайқаста үкіметтік әскер жеңіліске ұшырады, ал Джеймс пен оның үлкен ұлы қаза тапты.