Кіріспе

Cis Sutlej мемлекеттері – 19 ғасырда Солтүстік Үндістанның қазіргі Пәнжаб және Харьяна штаттарында орналасқан мемлекеттер тобы. Олар солтүстікте Сатледж өзенімен, шығыста Гималай тауларымен, оңтүстікте Ямуна өзені мен Дели ауданымен, ал батыста Сирса ауданымен шектесетін аймақта жатқан. Кішкентай Пәнжаби патшалықтары 1803–1805 жылдардағы екінші англо-маратха соғысына дейін Маратхаларға салық төлеп келді, содан кейін Маратхалар бұл аумақты британдықтарға жоғалтты.

Тарих

1785 жылғы Маратха-сикх келісімі бойынша Кіші Сис-Сатледж мемлекеттері Маратха империясының Синдия әулетінің автономиялы протектораты болды. 1806 жылғы екінші англо-маратха соғысынан кейін, Артур Уэлсли, Веллингтонның 1-ші герцогы 1809 жылы келісім жасады, онда Сатледж өзенінің шығысындағы сикх руларына, генерал Джерард Лейкке адал болу шартымен тәуелсіздік берілді. Соғыс аяқталғаннан кейін Британдық Үндістанның шекарасы Ямунаға дейін кеңейтілді. Сис-Сатледж мемлекеттеріне Кайтал, Патиала, Джинд, Танесар, Малер Котла және Фаридкот кірді. 1846 жылға дейін осы аумақтың көп бөлігі салыстырмалы түрде тәуелсіз болды, басшылары Умбаллада орналасқан саяси өкілдің бақылауында болды және Сис-Сатледж мемлекеттері үшін Британдық Үндістанның генерал-губернаторының агенті деп аталды. Лапса доктринасы бойынша бірқатар мемлекеттер Британиямен тартылып алынды немесе сатып алынды. Бірінші англо-сикх соғысынан кейін аумақтың толық басқару құқығы осы өкілге берілді. 1849 жылы Пәнджаб Британдық Үндістанға қосылды, сонда Амбала, Фирозепур, Лудхиана, Танесар және Симла аудандарын қамтитын Сис-Сатледж мемлекеттерінің комиссариаты жаңа Пәнджаб провинциясына біріктірілді. Бұл атау 1862 жылға дейін сақталды, содан кейін Фирозепур Лахор бөліміне, ал Танесардың бір бөлігі Дели бөліміне ауыстырылды. Қалған аймақ Амбала бөлімі деп аталды. 1901 жылы Патиала, Джинд және Набха княздықтарына жеке саяси агенттік тағайындалды. Бахавалпур (саяси агенті болмаған) және Чамбадан басқа, қалған мемлекеттер Джуллундер мен Дели комиссарларының және Симла төбелік мемлекеттерінің бастығының басқаруына біріктірілді. Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін Кейталдан басқа барлық туған мемлекеттер PEPSU-ға қосылды.