Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эмоцияны зерттеу немесе эмоция сезімі
Study of emotion or feeling of emotion
Эмоция ғылымы – эмоцияны немесе әсерді ғылыми тұрғыдан зерттеу. Бұл эмоцияларды тудыру, эмоциялық тәжірибе және басқа адамдардың эмоцияларын тануды қамтиды. Ерекше маңызға ие болып табылатындары – сезімнің мәні, көңіл-күй, эмоцияға негізделген мінез-құлық, шешім қабылдау, назар және өзін-өзі бақылау, сондай-ақ эмоциялардың физиологиясы мен нейробиологиясы.
Affective science is the scientific study of emotion or affect. This includes the study of emotion elicitation, emotional experience and the recognition of emotions in others. Of particular relevance are the nature of feeling, mood, emotionally driven behaviour, decision making, attention and self regulation, as well as the underlying physiology and neuroscience of the emotions.
Талқылау
Сезімге деген қызығушылық мінез-құлық, биология және әлеуметтік ғылымдарда артып келеді. Соңғы екі онжылдықтағы зерттеулер жеке когнитивтік процестерден бастап әлеуметтік және ұжымдық мінез-құлыққа дейінгі көптеген құбылыстарды аффективті детерминанттарды (яғни мотивтерді, көзқарастарды, көңіл-күйлерді және эмоцияларды) ескермей түсіну мүмкін емес екенін көрсетеді. 1960-шы жылдардағы когнитивтік революция когнитивтік ғылымдарды тудырып, танымдық функцияларды әртүрлі көзқарастардан зерттейтін ғылымдарды байланыстырғандай, дамып келе жатқан аффективтік ғылым саласы әсердің биологиялық, психологиялық және әлеуметтік аспектілерін зерттейтін ғылымдарды біріктіруді мақсат етеді. Атап айтқанда, аффективтік ғылымға психология, аффективтік нейроғылым, социология, психиатрия, антропология, этология, археология, экономика, криминология, құқық, саяси ғылымдар, тарих, география, білім беру және лингвистика кіреді. Зерттеулер қазіргі заманғы философиялық талдаулармен және эмоциялардың көркемдік зерттеулерімен де толықтырылады. Адамзат тарихында дамыған эмоциялар организмдерді қоршаған ортаның стимулдары мен қиындықтарына бейімдейді. Бұл салааралық саланың басты міндеті – бір құбылысқа, эмоцияға және ұқсас аффективтік процестерге қатысты, әртүрлі көзқарас, теориялық негіздер мен талдау деңгейлерінен жүргізілген зерттеулерді интеграциялау болып табылады. Осының нәтижесінде, аффективтік ғылымның алғашқы міндеттерінің бірі – эмоциялардың анықтамасы бойынша консенсусқа келу. Эмоциялар негізінен денелік реакциялар ма, әлде когнитивтік процестер маңыздырақ деген пікірталас әлі де жалғасуда. Сонымен қатар, эмоцияларды өлшеудің ең тиімді жолдары туралы да пікір таласы бар. Мұндай мысалдарға Рассел және басқалардың өлшемдік модельдері, Плутчиктың эмоциялар шеңбері және негізгі және күрделі эмоциялар арасындағы айырмашылықтар жатады.
An increasing interest in emotion can be seen in the behavioral, biological and social sciences. Research over the last two decades suggests that many phenomena, ranging from individual cognitive processing to social and collective behavior, cannot be understood without taking into account affective determinants (i. e. motives, attitudes, moods, and emotions). Just as the cognitive revolution of the 1960s spawned the cognitive sciences and linked the disciplines studying cognitive functioning from different vantage points, the emerging field of affective science seeks to bring together the disciplines which study the biological, psychological, and social dimensions of affect. In particular affective science includes psychology, affective neuroscience, sociology, psychiatry, anthropology, ethology, archaeology, economics, criminology, law, political science, history, geography, education and linguistics. Research is also informed by contemporary philosophical analysis and artistic explorations of emotions. Emotions developed in human history make organisms to react to environmental stimuli and challenges. The major challenge for this interdisciplinary domain is to integrate research focusing on the same phenomenon, emotion and similar affective processes, starting from different perspectives, theoretical backgrounds, and levels of analysis. As a result, one of the first challenges of affective science is to reach consensus on the definition of emotions. Discussion is ongoing as to whether emotions are primarily bodily responses or whether cognitive processing is central. Controversy also concerns the most effective ways to measure emotions and conceptualise how one emotion differs from another. Examples of this include the dimensional models of Russell and others, Plutchik's wheel of emotions, and the general distinction between basic and complex emotions.
Сезімдерді өлшеу
Эмоция мен сезімнің субъективті аспектілерін зерттеу үшін ғылыми әдіс қаншалықты қолайлы, деген сұрақ ғылым философиясы мен эпистемологияның қарауына жатады. Іс жүзінде зерттеушілер өзіндік баяндаманы (яғни, сауалнамаларды) кеңінен қолданады. Сонымен қатар, интернет желісіндегі зерттеулер, мысалы, бақыттың құрауыштарын зерттеу үшін кең ауқымды зерттеулер жүргізуге пайдаланылады. (www.authentichappiness.com – бұл Пенсильвания университеті басқаратын сайт, онда бүкіл әлемнен мыңдаған адамдар Мартин Селигманның «Гүлдену» кітабында ұсынылған әл-ауқат критерийлеріне негізделген сауалнамаларды үнемі тапсырады.) Дегенмен, Селигман кітапта бұл әдістің сенімділігінің төмен екенін айтады, себебі ол көбінесе адамның сол сәттегі сезіміне байланысты болады, ал өмірдегі мағына сияқты әл-ауқатқа ұзақ мерзімдік үлес қосатын жеке ерекшеліктерді анықтайтын сауалнамаларға қарағанда бұл өзгеше. Осымен қатар, зерттеушілер функционалдық магниттік-резонанстық томографияны, электроэнцефалографияны, тері өткізгіштігін, бұлшықет кернеуін және гормон секрециясының физиологиялық өлшемдерін де қолданады. Бұл гибридтік тәсіл зерттеушілерге әсерлі құбылысты біртіндеп анықтауға көмектесуі керек. Сонымен қатар, эмоцияларды өлшеуді мақсат ететін бірнеше коммерциялық жүйелер де бар, мысалы, автоматтандырылған бейне талдауы немесе тері өткізгіштігі арқылы (Affectiva).
Whether scientific method is at all suited for the study of the subjective aspect of emotion, feelings, is a question for philosophy of science and epistemology. In practice, the use of self report (i. e. questionnaires) has been widely adopted by researchers. Additionally, web based research is being used to conduct large scale studies on the components of happiness for example. (www. authentichappiness. com is a website run by the University of Pennsylvania, where questionnaires are routinely taken by thousands of people all over the world based on a well being criteria devised in the book 'Flourish.' by Martin Seligman.) Nevertheless, Seligman mentions in the book the poor reliability of using this method as it is often entirely subjective to how the individual is feeling at the time, as opposed to questionnaires which test for more long standing personal features that contribute to well being such as meaning in life. Alongside this researchers also use functional magnetic resonance imaging, electroencephalography and physiological measures of skin conductance, muscle tension and hormone secretion. This hybrid approach should allow researchers to gradually pinpoint the affective phenomenon. There are also a few commercial systems available that claim to measure emotions, for instance using automated video analysis or skin conductance (affectiva).
Сезімталдық
Адамдардың эмоцияларын өлшеудің жиі қолданылатын тәсілі – олардың эмоциялық бітісі арқылы. Оған бет-әлпеті, дауыс ырғағы және дене күйі жатады. Сонымен қатар, адамның эмоцияларын дәл анықтауға мүмкіндік беретін экспрессивті мінез-құлықты компьютерлік бағдарламаларға кодтау бойынша көптеген зерттеулер жүргізілді. Бет-әлпетін кодтау үшін қолданылатын модель – Беттік Әрекеттерді Кодтау Жүйесі, немесе "FACS". Осы жүйенің дамуына зор үлес қосқан тұлға – Пол Экман. Сыни пікірлер үшін эмоцияның тұжырымдық акт моделіне жүгінуге болады. Бұл мінез-құлық көздерін эмоцияларды сипаттау үшін қолданылатын тілмен салыстыруға болады. Екі жағдайда да, эмоциялық бітіс мәдениеттен мәдениетке қарай өзгеретінін байқауға болады.
A common way to measure the emotions of others is via their emotional expressions. These include facial expression, vocal expression and bodily posture. Much work has also gone into coding expressive behaviour computer programmes that can be used to read the subject's emotion more reliably. The model used for facial expression is the Facial Action Coding System or 'FACS'. An influential figure in the development of this system was Paul Ekman. For criticism, see the conceptual act model of emotion. These behavioural sources can be contrasted with language descriptive of emotions. In both respects one may observe the way that affective display differs from culture to culture.
Стэнфорд
Стэнфорд университетінің психология факультетінде әсерлік ғылымдар саласы бар. Ол эмоция, мәдениет және психопатология бойынша негізгі зерттеулерге баса назар аударады, адам мінез-құлқының негізінде жатқан психологиялық механизмдер туралы теорияны тексеру үшін кең ауқымды эксперименталдық, психофизиологиялық, нейробиологиялық және генетикалық әдістерді қолданады. Зерттелетін тақырыптар: ұзақ өмір сүру, мәдениет және эмоциялар, сыйлықты қабылдау, депрессия, әлеуметтік үрей, психопатологияға бейімділік, сондай-ақ эмоцияларды білдіру, жасыру және бұзылу.
The Stanford University Psychology Department has an Affective Science area. It emphasizes basic research on emotion, culture, and psychopathology using a broad range of experimental, psychophysiological, neural, and genetic methods to test theory about psychological mechanisms underlying human behavior. Topics include longevity, culture and emotion, reward processing, depression, social anxiety, risk for psychopathology, and emotion expression, suppression, and dysregulation.