Кіріспе

Бейруттегі секталық емес және демократиялық солшыл саяси партия – Демократиялық солшыл қозғалысы (ДЛМ, حركة اليسار الديمقراطي Harakat Al Yassar Al Dimuqratiy, арабша аббревиатурасы HYD) – секталық емес және демократиялық солшыл саяси партия. Ол 2004 жылдың қыркүйегінде солшыл және орташыл солшыл зиялылар мен белсенділер құрды, олардың кейбіреулері бұрын Ливан коммунистік партиясынан (ЛКП) бөлініп шыққан, ал қалғандары "Тәуелсіз солшыл топтар" студенттік белсенділері болды. ДЛМ еуропалық үлгідегі әлеуметтік демократияны жақтаса да, солшылдықтың барлық түрлеріне ашық және шын секулярлық мемлекеттің қалыптасуын қолдайды. Партия либералды демократиялық ортадағы прогрессивті қоғам үшін ой-пікірлердің алуан түрлілігіне баса назар аударатын орталықсыздандырылған принцип бойынша жұмыс істейді. Ол 2005 жылғы Сидар революциясына – Ливанды Сирияның оккупациясына қарсы наразылық толқынына қатысты және Сириямен бұрыс қарым-қатынастарды түзетуді талап етеді. ДЛМ 2005 жылғы Ливан сайлауында Триполи округінен алғашқы парламенттік мандатын жеңіп алды. 2005 жылдың 2 маусымында сайлау өтетін кезеңде қозғалыстың негізін қалаушыларының бірі Самир Кассир автокөлікке қойылған бомбадан қаза тапты. Одан бір ай өткен соң, Бейрутте Ливан коммунистік партиясының бұрынғы бас хатшысы және ДЛМ-нің одақтасы Джордж Хави осыған ұқсас автокөлікке қойылған бомбадан қаза тапты. 2009 жылғы сайлауда партия тағы да бір мандатты жеңіп алды, бірақ бұл жолы Батыс Бекаа округін өкілдік етті. Ол 14 наурыздағы Альянс парламенттік коалициясының мүшесі болып табылады.

Негізгі деректер

1990 жылдардың аяғында Ливанда демократияны, жеке бостандықтарды, секуляризмді және орталық-солшыл экономикалық саясатты жақтаған зиялылар (Самир Кассир, Зиад Маджед, Элиас Хури) мен тәуелсіз студенттік топтардың желісі ("Тәуелсіз солшыл топтар") көбейді. Екінші жағынан, Ливан коммунистік партиясы (ЛКП) мүшелерінің саны артып, олар партиясының жағдайына наразы болды: ислам фундаментализмінің күшеюі, Кеңес Одағының тарауы және ЛКП-ның демократиялық социалистік платформаны қабылдамауы партияның саяси құлдырауына әкелді. Бұған қоса, Сирияның партия басшылығына ықпалының күшеюі, қатардағы коммунистердің партия жоғарғы эшелондарына наразылығын арттырды. 2000 жылдың 13 қыркүйегінде өзін "Ливан коммунистік партиясындағы реформа және демократия күштері" деп атаған топ партия басшылығының отставкасын талап етіп ашық хат жазды. Элиас Аталла басшылығымен диссиденттер ЛКП басшыларын Сирияға бағыныштылықта айыптады, партияны толық демократияландыруға және сталиндік бағыттан бас тартуға шақырды. Аталла сол жылдың 26 қыркүйегінде партиядан қуылды. Қозғалыстың алғашқы "уақытша дайындық комитеті" құрылды, ол Сирияның Ливан ішкі ісіне араласуын сынап, жаңа солшыл қозғалыстың тууына шақырды. 2004 жылдың қыркүйегінде Демократиялық солшыл қозғалысы ресми түрде құрылды. Конституция мен республиканы қорғауға ұмтылған бұл бейресми коалиция, әділ сайлау заңына негізделген еркін сайлауларды, сыбайлас жемқорлықпен күресті, тәуелсіз сот жүйесін құруды және мемлекеттік басқаруды реформалауды талап етті. Олар Сирияның елдегі әскери присутствиесі және Шеба фермалары дауының шешілуі үшін қару қолдану мәселесінде келіспеушіліктерге толы болды.

Тәуелсіздік интифадасы

DLM 2005 жылғы Тәуелсіздік интифадасына (Кедр революциясы) белсенді түрде қатысты, онда жүздеген мың адам Ливанның сириялық оккупациясына және Ливан үкіметіндегі оның жақтастарына қарсы митингке жиналды. Демонстрациялардың жалғыз солшыл, діни ағымға бөлінбеген элементі ретінде DLM оппозицияның ақпараттық жұмысы үшін маңызды рөл атқарды. Сирияға жақын премьер-министр Омар Карамидің демонстрациялар толқынында отставкаға кетуінен кейін, DLM жетекшісі Элиас Аталла: "Бүгін үкімет құлады. Ертең Анжарда тығылып отырғандардың кезектері келеді" деді, бұл осы қаладағы Сирияның бас барлау қызметінің басшысына сілтеме еді. "Нью-Йорк Таймс" газеті наразылық акцияларын ұйымдастырушы ретінде қозғалыстың негізін қалаушы Самир Кассирді атады. 2005 жылдың 14 наурызында Аталла наразылық білдірушілерге сөз сөйлеп, Ливанның еркін, тәуелсіз және біртұтас болуы қажеттігін жеткізді. DLM наразылықшыларды президент резиденциясы – Баабда сарайына баруға шақырды, осы әрекеттің арқасында Эмиль Лахудты отставкаға мәжбүр етуді үміттенеді. Алайда, маронит патриархы Насралла Сфейрдің қарсылығы осы жоспарға кедергі келтірді, нәтижесінде DLM мен оппозиция арасында уақытша шиеленіс туды. DLM белсенділері Бейрут маңындағы Баабдадағы президент сарайына барып, Кассирдің өліміне өкініш білдіретін гүл шоғын қойды. DLM басшысы Элиас Аталла бұл гүл шоғының "кінәні Ливан-Сирия қауіпсіздік режимінің басшыларына жүктеуі" тиіс екенін түсіндірді. Ол кездегі президент Эмиль Лахуд бұл кісі өлтіруді айыптап, журналистерге: "Менің санама наразылық жоқ" деді. Соңғы жылдары Сирияны ашық сынаған Хави, 2005 жылғы Ливан сайлауында DLM жетекшісі Элиас Аталланың кандидатурасын белсенді түрде қолдады. Аталла және Хавидің басқа да жақтастары бомбалауды Ливан қауіпсіздік құрылымындағы Сирияны қолдайтын күштерге байланыстырды. NOW Lebanon басылымына берген сұхбатында DLM-нің бұрынғы вице-президенті Зиад Маджед: "Георгес Хави коммунистік партияны, немесе оның бір бөлігін, бізбен [DLM-мен] біріктіруге тырысып бақты" деді.

Құрылымы мен құрамы

DLM орталықтандырылмаған жүйеде жұмыс істейді, онда ішкі қозғалыстар ұлттық деңгейде қолдауға ие болып, өкілдік етеді. Президенті – Надим Абдель Самад, мүшелері – Хикмат Ид, Анжу Рихан, Зиад Маджед және Зиад Сааб. Екі тізім бақталасты, біреуі Аталланың қолдауымен, басшылықтың риторикасын ұстанатын, ал екіншісі – «Солға қарай» атты жастар қозғалысы. Жастар қозғалыстың мүшелері қозғалыстың маңызды бөлігін құрайды; Элиас Аталла партия мүшелерінің жартысының 26 жасқа дейін екенін мәлімдеді. 2010 жылға жоспарланған Бас Ассамблея 2011 жылдың желтоқсанында өтті, нәтижесінде жаңа басшылық құрылды. Валид Фахреддин жаңа Бас хатшы болып сайланды және Атқару бюросы көбінесе жаңа буын басшыларынан құрылды. Дегенмен, бұл Бас Ассамблеяға көптеген мүшелер бойкот жариялады, олар тек сайлау өткізілетін жиналысқа қатысудан бас тартып, қозғалыстың бағытын талқылайтын Бас Ассамблея өткізуді талап етті. Бойкотқа қатысқан мүшелердің бір бөлігі қозғалыстың ішінде «Демократиялық солшыл қозғалыстағы Демократиялық ағым» деп аталатын ағым құрды. Демократиялық солшыл қозғалысының жарғысы ішкі ағымдар мен фракциялардың еркін қызмет етуіне мүмкіндік береді.

Идеология

DLM жеке бостандыққа немесе экономикалық өнімділікке кедергі келтірмей теңдікті қамтамасыз ету үшін Батыс Еуропа үлгісіндегі әлеуметтік демократияны қолдайды. Алайда, ол партия құрылған кезде түрлі көзқарастардың қатар өмір сүруін қамтамасыз ететін, ішкі қозғалыстарды ынталандыратын және барлық бағыттағы солшылдарға ашық орталықтандырылмаған модельді қабылдағанын айтты. Бұл плюрализмге берілген назар Ливанның басқа солшыл топтарынан DLM-ді ерекшелендіреді. "The Economist" журналы партияны "14 наурыз альянсының ең еркіндікпен мойындалған бөлігі" деп сипаттады. DLM орталықсыздандыру, жаңғырту және механикаландыру жоспары арқылы мемлекеттік сектордағы әкімшілік реформаны жақтады. Осы арқылы Ливан Парламентіне енген алғашқы солшыл партия болуға ұмтылды. Триполи округінен сайланған Елиас Аталла 14 наурыз альянсының атынан қатысып, 89 890 дауыс жинап, қарсыласы Фаиз Ваджих Карамды 14 482 дауыспен жеңді. 2009 жылғы сайлауда Аталла қайта сайлануға мүмкіндік алмады, себебі 14 наурыз альянсы Триполи округінде Катаеб партиясының үміткері Самер Саадеді тізімге қосты. Сонымен қатар, DLM-нің тағы бір үміткері Әмин Уаби 14 наурыз альянсының тізімі бойынша Батыс Бекаада шиит парламенттік мандатын жеңіп алды. 34 424 дауыс жинап, дауыс беруге қатысқандардың 53% құраған Уаби, 25 457 дауыс жинаған Амал қозғалысының бұрынғы өкілі Насер Насралланы жеңді. Алайда, DLM-нің ықпалы оның шектеулі сайлау жетістіктерінен емес, "солшыл көзқарас тұрғысынан Сирияға қарсы ұстанымдарды білдіруінен" туындайды.