Ирландия астрологиясы: ерте кезеңдегі болжамдар, батыс астрологиясының ықпалы, Колиньи күнтізбесі, индус астрологиясымен байланыс, тарихы мен ерекшеліктері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирланд астрологиясы
Irish Astrology
Батыс астрологиясымен байланысқа дейін ерте ирланд астрологиясының қандай да бір түрі болған-жоқ белгісіз, себебі ең ерте ирланд тіліндегі дереккөздер стандартты батыс дереккөздерінен жасалған аудармалар ғана. Тарихшы Питер Берресфорд Эллис 7 ғасырдан бастап ирланд астрологиясының дамуына дәлелдер бар болғанымен, одан бұрынғы кезең Колиньи күнтізбесі сияқты континенттік кельт ескерткіштеріне және тарихи құжаттарды қайта құруға негізделген болжамдармен ғана түсіндіріледі дейді. Ирландиядағы кельттерге дейінгі мегалиттер көбінесе күн және ай құбылыстарымен үйлесімді, бірақ басқа мәдениеттердің астрология жүйелерінде кездесетін планеталық символдар жүйесіне қатысты ешқандай дәлел табылған жоқ.
It is unclear whether a form of Early Irish astrology existed prior to contact with Western astrology, as the earliest Irish language sources are simply translations from standard Western sources. Historian Peter Berresford Ellis argues that although there is evidence of the development of Irish astrology from the 7th Century AD onwards, anything earlier is left to conjecture based on continental Celtic artifacts like the Coligny calendar and reconstructions from historical documents. While the pre Celtic megaliths in Ireland are often aligned with solar and lunar phenomena, no evidence has been found for the type of planetary symbol system as seen in other cultures' systems of astrology.
Христиан дінінен бұрын
Питер Берресфорд Эллис христиандыққа дейінгі ирланд астрологиясы мен индуистік астрология арасындағы ықтимал үнді-еуропалық байланыстар туралы пікір білдірді. Екі астрологиялық жүйенің, олардың ұқсастықтарының және қазіргі батыс астрологиясының бастауы болған вавилондық астрологиядан айырмашылықтарын салыстырмалы зерттеу тек осы екі жүйемен ғана шектелмейді. Бұл үнді-еуропалықтардың өздеріне тән астрология жүйесі болғанын, ал ол өз кезегінде осы екі мәдениетте сақталған үнді-еуропалық космологияны білдіреді. Ол 7 ғасырлық ирланд астрологы Айбистиннің еңбектерін индуистік астрологиядағы накшатраларға ұқсас ай фазаларының (айлық сарайлар) жүйесіне алғашқы дәлел ретінде келтіреді. Эллис сондай-ақ Вюрцбургтегі белгісіз 9 ғасырлық ирланд қолжазбасында кездесетін "Будх" терминінің "оттың нүктесі" және Меркурий планетасы ретінде берілген анықтамасын, санскрит тіліндегі Меркурий атауы – "Будханың" туыс сөзі деп болжайды. "Будх" сөзі Кормак сөздігінде "Айннің оты" деп түсіндірілген.
Peter Berresford Ellis has speculated on possible Indo European connections between pre Christian Irish astrology and Hindu astrology. The comparative research between the two astrological systems and their similarities, as well as their differences from Babylonian astrology from which modern Western astrology derives does not only concern these two systems alone. It implies the Proto Indo Europeans had a native system of astrology, which in turn, implies a native Indo European cosmology which survived in these two cultures. He cites the works of Aibhistín, a 7th century Irish astrologer as tentative evidence of a native system of lunar mansions similar to the nakshatras in Hindu astrology. Ellis has also hypothesised that the term Budh listed in an unnamed 9th century Irish manuscript in Wurzburg, defined as both "a point of fire" and the planet Mercury, is a cognate of Budha, the Sanskrit name for Mercury. Budh is also defined in Cormac's glossary as being "Aine's fire".
Ерте орта ғасырлар
Ирландияға христиан дінінің енуі эллиндік астрологияның да таралуына әкелді. Осы кезеңде Ирландия астрология мен астрономияны зерттеу орталығы ретінде белгілі болды. Филилер, яғни сарай ақындары басқаратын колледждер зерттеудің басты орталықтары болды, алайда монастырлар да астрологиялық қызметтің орталықтары еді. 442-1133 жылдар аралығында жазылған ирланд жылнамалары сол дәуірдегі континенттік деректерге қарағанда астрономиялық тұрғыдан жоғары дәлдік көрсетеді. 1054 жылы Жүгіртке тұмандығының пайда болуы заманауи қытай және жапон жылнамаларында көрсетілген күнмен сәйкес келеді, ал итальяндық дереккөздер бұл супернованың Папа Лео I-нің қайтысымен бірге пайда болғанын 8 апта бұрын тіркеген. Айбистин Айдың физикалық және мистикалық қасиеттері туралы кеңінен жазды, Айдың толқындарға әсер ететінін алғаш айтқан еуропалық автор болды, сондай-ақ Исаның тууына куә болған үш патша астрологтар болғанын алғаш ұсынды. Әйгілі Әулие Колумбан Рим Папасы Грегорий I-мен Пасха туралы дау кезінде 84 жылды қамтитын астрономиялық кестеге сілтеме жасады. Ирландиядағы астрологиялық карталар 8 ғасырға дейін сақталып қалған, ал 814 жылы географ Дициул астрономия және астрология салаларын қамтитын «De astronomiam» атты еңбек жазды.
The introduction of Christianity into Ireland also resulted in the introduction of Hellenistic astrology to the island. During this period Ireland was known as a centre for the study of astrology and astronomy. Colleges run by the fili, or court poets were the main centres of study; however, monasteries were also centres of astrological activity. Irish chronicles written between 442 and 1133 show a high amount of accuracy regarding astronomical compared to continental sources from the same period. The appearance of the Crab Nebula in 1054 is listed on the same date as that which appear in contemporary Chinese and Japanese chronicles, while Italian sources list the supernova appearing 8 weeks earlier to coincide with the death of Pope Leo I. Aibhistín wrote extensively on the physical and supernatural properties of the Moon, being the first European writer to argue for an influence of the Moon on the tides, and as well as being the first to suggest that the Three Magi who celebrated the Nativity of Jesus were astrologers. An astronomical table spanning 84 years was cited by St. Columbanus during debates with Pope Gregory the Great over the Easter Controversy. Astrological charts in Ireland are recorded as going back to the 8th century, and in 814, the geographer Diciul wrote De astronomiam, a text covering both astronomy and astrology.
Жоғарғы және кейінгі орта ғасырлар
11 ғасырдан бастап Еуропаға университеттер арқылы келген араб астрологиясы ирланд астрологиясын континенттік үлгілермен үйлестіруге алып келді. 12-15 ғасырлар аралығында Ирландия астрономия және астрология туралы қолжазбалар мен кітаптарға бай болғанымен, осы кезге дейін христиандыққа дейінгі астрологиялық жүйелердің кез келген іздері жойылған еді.
Starting from the 11th century, Arabic astrology brought to Europe from universities led to a standardization of Irish astrology with Continental equivalents. Although Ireland between the 12th and 15th centuries was "a rich source of manuscript texts and books about astronomy and astrology", any trace of pre Christian astrological systems had been erased at this point.