Кіріспе

Ливандық философ және Дахешизмнің негізін қалаушы (1909–1984)

Доктор Дахеш (араб: الدكتور داهش) (1 маусым 1909 – 9 сәуір 1984) – Салим Муса Ачидің (араб: سليم موسى عشّي) атауы және псевдонімі, жазушы, ақын, философ және Дахешизм деп аталатын рухани доктринаның негізін қалаушы.

Ерте өмір

Салим Мұса Ачи 1909 жылдың 1 маусымында Иерусалимде дүниеге келді. Ол Сирия православиелік ата-анасы Мұса Ілияс Ачи мен Шмуне Ханна Канунның Тур Абдиндегі Эсфес және Азех ауылдарынан шыққан. Ол туылғаннан кейін көп ұзамай отбасы Ливанның Бейрут қаласына көшіп келді. Бейрутта Салимнің әкесі Бірінші дүниежүзілік соғысқа шақырылғанға дейін Америка университетінің баспаханасында жұмыс істеді. Ол 1918 жылы денсаулығы нашарлап қайтып келді және 1920 жылдың 25 қаңтарында қайтыс болды, Шмунехті бес баламен жалғыз қалдырды. Салимнің көптеген бауырлары басқа жерде тәрбиеленді, ал Салимнің өзі Газирдегі жетімдер үйіне жіберілді, онда ол мектепке де барды. Бірақ денсаулығының нашарлауына байланысты ол көп ұзамай Триполидегі анасына қосылды. 1921 жылы Салим 1924 жылы Бейрутқа оралғанға дейін Тур Абдинде туыстарымен бірге тұрды.

Кейінгі өмірі

Ол өнімді ливандық автор және кереметтер жасаған деген сенімдегі адам болды. 21 жасында ол "таң қалдырушы" немесе "әжірлендіруші" деген мағына беретін "Дахеш" есімін қабылдады. Доктор Дахеш 1942 жылғы 23 наурызда Дахешизмді жариялады. Дахешизмді рухтың болуы мен өлмейтініне сену; жаңа туу; барлық ірі діндер арасындағы ішкі байланыс; рухани себеп-салдар байланысы және әділ сыйақы (яғни карма) деп түйіндеуге болады. Оның баспагерлік жолында эсселер, өлеңдер, әңгімелер, романдар және автобиографиясы бар, ол 150-ден астам туындыдан асты. Дахеш 1944 жылғы 9 қыркүйекте тұтқындалды, кейіннен Ливан азаматтығынан айырылып, 1944 жылы Ливан президенті Бешара Эль-Хури билігінде Ливаннан қуылды. 1953 жылы Ливанның жаңа сайланған президенті Камиль Шамун оның азаматтығын қайта қалпына келтірді. 1975 жылы доктор Дахеш Америка Құрама Штаттарына көшті. Ол 1984 жылғы 9 сәуірде Коннектикут штатының Гринвич қаласында қайтыс болды.

Өнер мұрасы

Даеш 1930 жылдары өнер туындыларын жинауды бастады және өмірінің соңына дейін осыны жалғастырды. Бүгінде оның өнер жинағы Нью-Йорк қаласындағы Даеш өнер мұражайына тиесілі. Ол сонымен қатар әдеби, ғылыми және көркем туындыларымен, сондай-ақ мерзімді басылымдарымен әйгілі араб әлеміндегі ең ірі жеке кітапхана – Даеш кітапханасын құрды. Даеш мұра орталығында сонымен қатар Нью-Йорктің Бродвей көшесіндегі Дахешст баспа компаниясының кеңселері де орналасқан.