Кіріспе

Ливандық француз жазушысы (1949 жылы туған)

Әмин Маалуф (maluf; أمين معلوف; 25 ақпан 1949 жылы туған) – Ливанда туған француз жазушысы, 1976 жылдан бері Францияда тұрады. Оның ана тілі араб тілі болғанымен, ол француз тілінде жазады және оның шығармалары 40-тан астам тілге аударылған. Оның көптеген ғылыми-танымдық еңбектерінің ішінде «Араб көздерімен крест жорықтары» ең белгілісі болып саналады. 2023 жылдың 28 қыркүйегінде ол мәңгілік хатшы болып сайланды.

Өмірбаян

Маалуф Ливанның Бейрут қаласында дүниеге келді және төрт баланың екіншісі ретінде Бадароның көпұлтты ауданында өсті. Оның ата-анасының мәдениеттері әртүрлі болған. Әкесі Айн ел-Кабудағы Баскинтаға жақын орналасқан Махра ауылының мелкиттік католик қауымынан шыққан грек еді. Анасы, Одетта Госсейн, ливандық, Метн ауылының Айн ел-Кабуынан және түрік тегінен шыққан. Ол Мысырда дүниеге келді және Ливанға оралғанға дейін көп жылдар бойы сол жерде тұрды; ол 2021 жылы 100 жасында қайтыс болғанға дейін Францияда өмір сүрді. Маалуфтың анасы беделді марронист католик болды және оны француз иезуит мектебі – Колледж Нотр-Дам де Джамурға жіберуді қатысты талап етті. Бейрут қаласындағы франкофондық Сент-Жозеф университетінде әлеуметтануды оқыды. Ол – трубашы Ибрагим Маалуфтың сіңілісі.

Мансап

Маалуф 1975 жылы Ливан азаматтық соғысы басталғанға дейін Бейрут қаласындағы "Ан Нахар" күнделікті газетінің директоры болып жұмыс істеді. Содан кейін ол Парижге көшіп барды, ол оның тұрақты мекені болды. Маалуфтың "Араб көздерімен крест жорықтары" (1983) атты алғашқы кітабы, осы кезеңді замандас араб деректеріне сүйене отырып зерттейді. 2004 жылы оның "Түпнұсқа: Өмірбаян" (Origines, 2004) атты француз тіліндегі басылымы Prix Méditerranée сыйлығын жеңіп алды. 2010 жылы ол өзінің шығармашылығы үшін Испанияның Астурия принці сыйлығын алды, бұл – тілдердің, мәдениеттердің және діндердің Жерорта теңізі мозаикасындағы тарихи оқиғалардың, толеранттылық пен келісімнің күшті үйлесімі. 2011 жылғы 23 маусымда ол антрополог Клод Леви-Стросс қайтыс болғаннан кейін бос қалған Франция академиясының 29-орындығына мүше болып сайланды. Маалуф – ливандық тегі бар осы құрметке ие болған алғашқы адам. 2016 жылы ол "Жылдың мәдени тұлғасы" номинациясы бойынша Шейх Зайд кітап сыйлығын жеңіп алды, бұл 1 миллион дирхам (шамамен 272 000 АҚШ доллары) көлеміндегі жүлдемен марапатталды. Сол жылы Венеция университеті Ка' Фоскари оған өркениеттер арасындағы мәдени диалогты дамытуға қосқан үлесі үшін Bauer Incroci di civiltà сыйлығын табыс етті. 2020 жылы Франция үкіметі оған Ұлттық Еңбек орденімен марапаттады. Бұл құрметті президент Эммануэль Макрон тапсырды. 2021 жылы Маалуф Корольдік әдеби қоғамның халықаралық жазушысы болып сайланды.

Көркем әдебиет

Маалуфтың романдары азаматтық соғыс және көші-қон тәжірибесімен ерекшеленеді. Олардың кейіпкерлері – жерлер, тілдер мен діндер арасында көшпенді саяхатшылар, ал ол "біздің өткенімізді" жазуды ұнатады. Түпнұсқа ағылшын тілінде: 1986 жылғы «Леон Африка», 1992 жылғы «Лео Африкан», Петер Слюглеттің аудармасы. 1988 жылғы «Самарканд», 1994 жылғы «Самарканд», Рассел Харрис аударған. 1991 жылғы «Жарық бақтары», 1996 жылғы «Жарық бақтары», Дороти С. Блэр аударған. 1992 жылғы «Беатрисадан кейінгі бірінші ғасыр», 1993 жылғы «Беатрисадан кейінгі бірінші ғасыр», Дороти С. Блэр аударған. 1993 жылғы «Таниос жартасы», 1994 жылғы «Таниос жартасы», Дороти С. Блэр аударған. 1996 жылғы «Лес Эшельс дю Левант», 1996 жылғы «Портс оф Салл», Альберто Мангуэль аударған. 2000 жылғы «Le Périple de Baldassare», 2002 жылғы «Балтасардың Одиссеясы», Барбара Брей аударған. 2012 жылғы «Les Désorientés», 2020 жылғы «Бағдарсызданушылар», Фрэнк Уинн аударған. 2020 жылғы «Nos frères inattendus», 2023 жылғы «Антиохия аралында», Наташа Лерер аударған.

Шығармашылық емес

ОригиналАғылшынша аударма1983Les Croisades vues par les Arabes1986Арабтардың көзімен крест жорықтары. 1998Жазықсыз өлімдер2000Сәйкестік атынан: Зорлық-зомбылық және жатақтыққа деген қажеттілік, Барбара Брейдің аудармасы. 2004Origines2008Түпнұсқа: Өмірбаян, Кэтрин Теммерсонның аудармасы. 2009Le Dérèglement du monde2011Дүрбелеңдеген әлем: ХХІ ғасырға жаңа бағыт беру, Джордж Миллер аударған. 2019Le Naufrage des civilisations2020Жолдан тайысқан: Әлем қалай дұрыс жолдан адасты, Фрэнк Уинн аударған. 2023Le Labyrinthe des égarés. L’Occident et ses adversairesАдасқандар лабиринты. Батыс және оның қарсыластары.

Либреттолар

Маалуфтың барлық либреттолары фин композиторы Кая Саарияхо үшін жазылған. 2000 жыл. L'Amour de loin («Алыстан келген махаббат»), опера. 2003 жыл. Adriana Mater, опера. 2006 жыл. La Passion de Simone, оратория. 2010 жыл. Émilie, монодрама.