Кіріспе

Наср I (نصر یکم; 892 жылы тамыз айында қайтыс болды) – 865 жылдан 892 жылға дейін Саманидтер әмірі. Ол Ахмад ибн Асадтың ұлы және мұрагері болды. Саффар әмірі Яқуб ибн Лейстің Хурасанның Тахирид әкімдерін әлсіретуінің нәтижесінде Наср дербес монархтай билік ете алды. 874 жылы Наср өзінің бауыры Исмаил Саманиді Хорезм әскерлері бұрын қиратқан Бухара қаласын жаулап алуға жіберді. Қала оған есіктерін ашты, ал Наср Исмаилды губернатор етіп тағайындады. Бірақ салық ақшасын қалай бөлу керек дегендегі келіспеушілік 885 жылы бауырлар арасында жанжалға ұласты. Исмаил соңында жеңіске жетіп, Саманид мемлекетін басқаруға ие болды. Дегенмен, Насрға Трансоксиана берілген еді, және халифалар оны заңды билеуші деп мойындады. Сондықтан Исмаил да бауырын мойындады, бірақ Наср толығымен әлсіз болды, және осы жағдай 892 жылы қайтыс болғанға дейін өзгермеді.

Өмірбаян

Наср – Аббасид халифатының билігінде болған Трансоксиананың маңызды бөлігін басқарған Ахмад ибн Асадтың ұлы еді. Әкесі қайтыс болған соң, Наср Трансоксиананың көп бөлігін, оның ішінде Самарқанды алды, ал оның бауыры Яқуб Шашты иеленді. Саффар әмірі Яқуб ибн Лейстің Хурасанның Тахирид билеушілерін әлсіретуі Насрға дербес тәуелсіз билеуші ретінде билік жүргізуге мүмкіндік берді. Насрдың Трансоксианадағы мемлекетінің алыстығы оған Ирандағы күрт билік күресіне қатыспауға көмектесті. Алайда, Хурасанның Герат қаласындағы Саманид әулеті Яқубтың 867 жылы Ибраһим ибн Илиясты жеңіп, тұтқынға алғаннан кейін құлап қалды. 870/1 жылы Наср Яқубтың Балх қаласын қысқа мерзімге басып алғаннан кейін өз иелігінен қашқан Банижурид әмірі Дауд ибн Аббасқа пана берді. 874 жылы Аббасид халифасы әл-Му'тамид Яқубтың талаптарына қарсы тұру мақсатымен Насрға Трансоксиана мен Балхқа билік ету құқығын берді. Дауд ибн Аббастың ұлы Әбу Дауд Мұхаммед ибн Ахмад, Балхты басқарды және, болжам бойынша, Насрдың қарауында болды. Сол жылы көршілес Бұхара қаласынан Ханафи ғалымдары Насрдан көмек сұрады. Тахиридтердің құлауынан кейін қала билік вакуумына түсіп, Хорезмнің Афригид әмірлерінің жиі шабуылдарына ұшырады. Наср Бұхараны басып алу үшін кіші бауыры Исмаил Саманиді жіберді, қала оны құшақ жайып қарсы алды. Дегенмен, Бұхар Худа ресми түрде қаланың бақылауында қалды. 885 жылы салық ақшасын қалай бөлісу керек деген дау Наср мен Исмаилдің арасында келіспеушілікке әкелді. Үш жылдық күрес болды, онда Исмаил жеңіске жетті. Ол мемлекеттің билігін дерлік толығымен өз қолына алғанмен, ағасын құлатпады, керісінше Бұхарада қалды. Ол мұны Насрдың халифадан Трансоксиана билігін ресми түрде алғанын еске алып жасады, себебі халифаның пікірінше, Наср аймақтың жалғыз заңды билеушісі еді. Сондықтан Исмаил 892 жылдың тамызында Насрдың қайтысына дейін оны билеуші ретінде ресми түрде мойындады, содан кейін ол билікті толығымен өз қолына алды.