Кіріспе
Британдық Аден протекторатындағы бұрынғы мемлекет. Жоғарғы Яфа немесе Жоғарғы Яфаи (يافع العليا Yāfi‘ al ‘Ulyā), ресми түрде Жоғарғы Яфа мемлекеті (دولة يافع العليا Daulat Yāfiʿ al ʿUlyā) – Британдық Аден протектораты мен Оңтүстік Арабия протекторатындағы әскери одақ. Ол Хархара әулетімен басқарылды, ал астанасы – Хабилайннан солтүстік-шығысқа қарай шамамен 50 км қашықтықтағы төбеде орналасқан Махджаба қаласы. Жоғарғы Яфа сұлтаны Жоғарғы Яфа құрамына кіретін шейхтіктерге өте аз бақылау жасады. Олар британдықтармен жеке-жеке протектораттық шарттар жасасқан және Жоғарғы Яфа шейхінің саясатынан кетуге еркін болды. Оған Аль-Буси, Аль-Дхуби, Аль-Хадрами, Аль-Муфлихи, Аль-Маусата, На’ва және Рубейтен шейхтіктері кірді. 1895 жылы Сұлтан Қахтан бин Омар, Сұлтан Мұхаммед бин Әли қайтыс болғаннан кейін, титулдық басшылыққа ие болды. 1903 жылға дейін Жоғарғы Яфаимен тым аз байланыс болды, аталған жылы солтүстік-шығыс шекарасын белгілеу ұсынылды. Дуби, Маусатта және Муфлахи бөлімдерімен, сондай-ақ бүкіл тайпаның титулдық басшысы ретінде Сұлтан Қахтанмен, ал Хадрами және Шайби бөлімдерімен келісімдер жасалды. Тамыз айында Шайби шекарасы белгіленді. Алайда, Рубиатейн ауданына кірген зерттеу тобы Әуабиде орналасқан бекетке Сұлтан Қахтанның бауыры Сұлтан Салих бин Омардың шабуылына ұшырады. Шабуыл тойтарылды, бірақ түріктер Рада ауданына кез келген ілгерілеу екі ел арасындағы келіссөздерге кедері келтіретінін мәлімдегендіктен, солтүстік-шығыс шекарасын белгілеуге жасалған барлық әрекеттер тоқтатылды. 1955 және 1957 жылдар аралығында Жоғарғы Яфада британдық билікке қарсы көтерілістер болды, олар сәтті басылды. 1959 жылы Йеменнің Мутавакилиттік Корольдігінің көмегімен бірнеше тайпа басшылары Жоғарғы Яфа сұлтанына қарсы көтерілді. Көтеріліс 15, 16 және 18 маусымда Корольдік Әуе күштерінің бомбалауынан кейін басылды. Төменгі Яфадан айырмашылығы, 1960 жылдары Жоғарғы Яфа британдықтар демеушілік еткен Оңтүстік Арабия Федерациясына қосылмай, Оңтүстік Арабия протекторатының анклавын құрады. Жоғарғы Яфа сұлтанаты 1967 жылы Оңтүстік Йемен Халық Республикасы құрылғанда таратылды. 1990 жылы Оңтүстік Йемен Солтүстік Йеменмен бірігіп, Йемен Республикасын құрды.
Upper Yafa or Upper Yafa'i (يافع العليا Yāfi‘ al ‘Ulyā), officially the State of Upper Yafa (دولة يافع العليا Daulat Yāfiʿ al ʿUlyā), was a military alliance in the British Aden Protectorate and the Protectorate of South Arabia. It was ruled by the Harharah dynasty and its capital was Mahjaba, a small town on a hill located about 50 km northeast of Habilayn. The sultan of Upper Yafa had very little control over Upper Yafa's constituent sheikdoms, which had separate protectorate treaties with the British, and were free to disassociate from the policies of the Upper Yafa sheikh. It included the sheikhdoms of Al Busi, Al Dhubi, Al Hadrami, Al Muflihi, Al Mausata, Na'wah and Rubeitein. In 1895 Sultan Qahtan bin Umar succeeded to the titular chieftainship on the death of Sultan Muhammad bin Ali. Very few dealings were held with the Upper Yafai till 1903, when in that year it was proposed to demarcate the north eastern frontier. Treaties were concluded with the Dhubi, Mausatta and Muflahi sections, with Sultan Qahtan as titular chief of the whole tribe, and with the Hadrami and Shaibi sections. In August the Shaibi frontier was demarcated, but, on the survey party entering the Rubiatein district, a post which had been established at Awabil was attacked by Sultan Salih bin Umar, Sultan Qahtan's brother. The attack was repelled; but, as the Turks declared that any advance into the Rada district would imperil the negotiations then proceeding between the two countries, all attempts to demarcate the north eastern frontier were abandoned. Between 1955 and 1957 there were uprisings against the British authorities in Upper Yafa that were successfully suppressed. In 1959, several tribal leaders with assistance of the Mutawakkilite Kingdom of Yemen rose up against the Upper Yafa sultan. The rebellion was suppressed following bombardment by the Royal Air Force on 15, 16, and 18 June. Unlike Lower Yafa, in the 1960s Upper Yafa did not join the British sponsored Federation of South Arabia, forming instead an exclave part of the Protectorate of South Arabia. The Upper Yafa Sultanate was abolished in 1967 upon the founding of the People's Republic of South Yemen. South Yemen united with North Yemen in 1990 to form the Republic of Yemen.
Жоғарғы Яфаның шейхтері
ш. 1730 – 1735: Әли ибн Ахмад Әл Хархара
ш. 1735 – 1750: Ахмад ибн Әли Әл Хархара
ш. 1750 – 1780: Салих I ибн Ахмад Әл Хархара
ш. 1780 – 1800: Ұмар I ибн Салих Әл Хархара
c.1735 – 1750: Ahmad ibn `Ali Al Harhara
c.1750 – 1780: Salih I ibn Ahmad Al Harhara
c.1780 – 1800: `Umar I ibn Salih Al Harhara