Кіріспе

Төменгі Яфа (Lower Yafa), Төменгі Яфаи (يافع السفلى) немесе Төменгі Яфа сұлтанаты (سلطنة يافع السفلى) – британдық Аден протекторатының мемлекеті. Төменгі Яфаны Әл-Афифи әулеті биледі және оның астанасы Жаар қаласы болды. Бұл бұрынғы сұлтанат қазір Йемен Республикасының құрамында.

Яфа және химьяриттік империя

Яфа ежелгі Химияриттік династияның орталығы болды, ол б.з.д. 110 жылдан б.з. 632 жылға дейін, Рашид халифалығына толыққандай қосылған кезде өмір сүрді. Яфаи тайпасы дәстүрлі түрде 10 тармаққа немесе шейхтықтарға бөлінген, олардың 5-і Төменгі Яфада, ал қалған 5-і Жоғарғы Яфада орналасқан. Бұл шейхтықтар көптеген кішігірім тармақтар мен кеңейтілген отбасыларға бөлінеді.

Қазіргі заман

Аденді британдықтар басып алғаннан кейін көп ұзамай 1839 жылы Төменгі Яфаи сұлтаны Әли бин Ғалибпен, Абдали және Фадли сұлтандарымен жасалған сияқты келісім шарт жасалды. Оған адалдық сақталады деп уәде берілді. Әли бин Ғалиб 1841 жылы қарттықтан қайтыс болды, оның орнына ұлы Әли бин Ахмет келді. Ол 1873 жылдың қыркүйегінде қайтыс болды, ал оның орнына 1885 жылдың мамыр айында оның інісі Мұхсин бин Ахмет билікке келді. Мұхсин бин Ахмет 1891 жылдың шілдесінде қайтыс болды, ал оның сіңілі баласы, Сұлтан Ахмет бин Әли, оның орнына сайланды. Үндістан үкіметі 1891 жылдың 20 шілдесінен бастап, қайтыс болған сұлтанның жыл сайынғы 250 долларлық жәрдемақысын оған беруге рұқсат берді. 1899 жылы Сұлтан Бубакар бин Сейф қайтыс болды. Оның орнына Сұлтан Абдулла бин Мухсин келді.

География

Оның астанасы Бану Афиф сұлтандарының бұрынғы тұрғын үйі болды. Ал Қарада суреттей келіп тұратын сарай, сұлтанның таулық сарайы орналасқан еді.

Билеушілер

Афиф, 1681–1700. Қахтан ибн Афиф, 1700–1720. Сейф ибн Қахтан әл-Афифи, 1720–1740. Мауда ибн Сейф әл-Афифи, 1740–1760. Ғалиб ибн Мауда әл-Афифи, 1760–1780.

Абдул Карим ибн Ғалиб әл-Афифи, 1780–1800. Әли I ибн Ғалиб әл-Афифи, 1800–1841. Ахмад ибн Әли әл-Афифи, 1841–1873 (бірінші рет). Әли II ибн Ахмад әл-Афифи, 1873–1885. Мұхсин I ибн Ахмад әл-Афифи, 1885–1891. Ахмад ибн Әли әл-Афифи, 1891–1893 (екінші рет). Әбу Бәкір ибн Шәиф әл-Афифи, 1893–1899. Абдулла ибн Мұхсин әл-Афифи, 1899–1916. Мұхсин II ибн Әли әл-Афифи, 1916–1925. Айдар ибн Мұхсин әл-Афифи, 1925–1958. Регент, 1947–1949. Махмуд ибн Айдар әл-Афифи, 1958–1967.