Кіріспе

Мальта рыцарларының соңғы бас шебері (1744 – 1805)

Фердинанд фон Хомпеш цу Болгейм, О. С. И. (9 қараша 1744 – 12 мамыр 1805) – Госпитальдік рыцарлар орденінің 71-ші бас шебері, ресми түрде Иерусалимнің Иоанн ордені, сол кезде Мальта рыцарлары деп белгілі болған. Ол осы лауазымға сайланған алғашқы неміс болды. Оның басшылығымен орден 1530 жылдан бері билеген Мальта аралын Францияға жоғалтты. Бұл крест жорықтары кезінен бастап тәуелсіз мемлекетке билік етуінің соңына жеткенін көрсетті.

Ерте мансап

Хомпеш Эйфель аймағындағы Зюльпих қаласының құрамына кіретін Больхайм ауылында дүниеге келген. Ол Фердинанд Жозеф Антуан Герман Луи деген атпен крещениеден өтті. 1761 жылдың 10 шілдесінде 14 жасында Госпитальдік орденге қабылданды. Ол үшін, Киелі Тақтың рұқсатын алу қажет болды, және Ұлы Мастер Мануэль Пинто да Фонсеканың жанында паж ретінде қызмет етті. 1768 жылы кастелян шеніне көтерілді. 1770 жылы лейтенант шеніне жетіп, орденнің кемелері мен бекіністерін тексеруге жауапкер болды. 1774 жылы оған аралдың қару-жарақтарын басқару тапсырылды. 1775 жылдың соңында Хомпеш Венадағы Киелі Рим императоры сарайында орденнің елшісі болып тағайындалды, және келесі 25 жыл бойы осы лауазымды иеленді. 1776 жылы Ұлы крест иегері атағына ие болды, осымен орденнің тұрақты кеңесінің мүшесі атанды. Осы кезеңде, Бранденбургтің протестанттық баилигін орденмен қайта біріктіруге күш салды. Алайда, бұл әрекеттер неміс рыцарьларының қарсылығына байланысты сәтсіз аяқталды. 1796 жылы Бранденбургте орналасқан неміс тілінің бас баилигіне тағайындалды. 1798 жылдың 6 маусымында француз флотының алдыңғы эскадрильясы Мальтаға жетті. Бір кемеге жөндеу үшін портына кіруге рұқсат берілді. 9 маусымда негізгі флот келді. Француз қолбасшысы Наполеон Хомпештің 7000 әскеріне қарсы 29000 әскерге ие болды. Бонапарт флоттың барлығына портына еркін кіруді талап етті, себебі сумен қамтамасыз ету қажеттігі болды. Хомпеш бір уақытта тек екі кеме кіре алатынын мәлімдеді. Наполеон мұны қастық деп есептеп, Мальта аралдарын басып алуға бұйрық берді. 10 маусымда француз флоты десант түсіре бастады. Француз күштеріне жергілікті мальталықтардың көтерілісі де қолдау көрсетті, олардың көпшілігі рыцарьлардан құтылуды қалады. Орденнің ережелері өз діндестеріне қарсы күресуге тыйым салды, және орденнің көптеген француз мүшелері француз күштеріне қарсы күресуге құштар емес еді. Хомпеш 11 маусымда капитуляциялады. Келесі күні келісімге қол қойылды, осы арқылы Мальта аралдарының егемендігі француз директориясының үкіметіне берілді. Қарсылығында, Франция Республикасы "Раштатт конгресінде Ұлы Мастер бас тарқан княздығына тең княздық алу үшін барлық ықпалын жұмсауға" келісті. Хомпешке сонымен қатар жылдық зейнетақы да уәде етілді.

Соңғы жылдар

1798 жылғы 18 маусымда Хомпеш Мальтадан Триестке кетті, онда Орденнің жаңа бас штабын құрды. 12 қазанда ол шетел үкіметтеріне хат жолдады, онда Мальтаны француздардың басып алуына қарсылық білдірді. Ол 23 қазанда Триесттен екінші манифест жариялады. 1799 жылғы 6 шілдеде ол екі хат жіберді, біреуі Киелі Рим императоры Франциск II-ге, екіншісі Ресей императоры Павел I-ге, онда ол Ұлы магистр лауазымынан бас тартты. Ол канондық құқық талап еткендей, Папаға бас тарту туралы хат жібермеді, сондай-ақ Папа оның бас тартуын қабылдамады. Ол Люблянаға қоныстанды. 1801 жылғы 7 мамырда және 1801 жылғы 20 қыркүйекте Хомпеш өзінің 1799 жылғы бас тарту хаттарын Киелі Рим императорының үкіметі оған жазғанын, оған қол қоюға мәжбүр болғанын және демек, оның бас тартуы жарамсыз екенін мәлімдеді. 1804 жылы ол Францияның Монпелье қаласына көшті, бір жылдан кейін тыныс алу ауруынан мүсіркеусіз қайтыс болды. Ол Монпельедегі Сент-Эулали шіркеуіне жерленген.