Кіріспе

Кералда, Үндістанда жыл сайынғы жылан қайықтар жарысы

Аранмула қайық фестивалі – Үндістанның оңтүстік-батысындағы Кералдағы ең көне өзен қайық фестивалі. Ол Онам (тамыз-қыркүйек) айларында өткізіледі. Шара Керал штатының Патанамтитта ауданындағы Лорд Кришна мен Арджунаға арналған Шри Партхасаради ғибадатханасының жанындағы Аранмула қаласында өтеді. Жылан қайықтары ән мен дауыс көтеріп, жұп-жұп болып жүзеді, оны көрермендердің ынталы көпшілігі тамашалайды. 1972 жылы фестиваль бағдарламасына жылан қайықтар жарысы қосылды, содан бері ол Аранмула қайық жарысы деп аталады. Мыңдаған адамдар Пампа өзенінің жағасына жылан қайықтар жарысын көру үшін жиналады. 2019 жылы фестивальге 52 жылан қайық немесе паллиодам қатысты. Ескекшілер дәстүрлі қайық әндерін – Ванчипаттуды айтады және ақ мунду мен тюрбан киеді. Қайықтың алдыңғы бөлігіндегі алтын әшекей, ту және ортаңғы жердегі сәнді шатыр оны әсемдік пен салтанатқа толы шараға айналдырады.

Аранмула ғибадатханасы

Аранмула Керала штатының астанасы Тривендрум қаласынан шамамен 128 км қашықтықта орналасқан. Ол Керала штатының Патанамтитта ауданындағы Пампа өзенінің жағасында жатыр. Аранмуладағы танымал ғибадатхана құдай Кришнаның Арджунаның көлігін жүргізген құдайлық күймешісі Шри Партасаратхиге арналған. Бұл ғибадатхананың жасы шамамен 1700 жылға жетеді деген болжам бар.

Паллиодамдар (жылан қайықтары)

Паллиодамдар – Аранмуланың ерекше жылан қайықтары (Чундан Валлам), оларды жандар Шри Партасарати храмының бас құдайының қасиетті кемесі деп құрметтейді. Бұл паллиодамдар Пампа өзенінің жағасындағы әртүрлі караларға (ауылдық аймақтар) тиесілі. Алғашқы паллиодамды Аранмуланың жанындағы Недумпраяр кара жасаған. Әр паллиодамда әдетте 4 рульші, есуші және әнші болады. Ол алтынмен тігілген өрнектермен безендірілген. Онда ту және екі-үш сәндік қолшатыр болады.

Құрылыс

Бірінші қадам – қолайлы ағаш, әсіресе аңжили ағашын тауып, оны кесіп құрылыс орнына жеткізу. Жақсы күн мен уақытты таңдағаннан кейін жұмыс басталады. Бұлардың бәрі ежелгі трактат – Ведаға сәйкес, ол ағаш қайықтар салу туралы жазылған. Бұл қайықтардың ұзындығы шамамен 100-ден 138 футқа дейін жетеді, ал артқы бөлігі 20 футқа дейін биіктейді, алдыңғы бөлігі ұзын және біртіндеп тартылады. Аяқталғаннан кейін ол көтерілген басы бар жыланға ұқсайды. Оның корпусы ұзындығы дәл 83 фут, ал ені 6 дюйм болатын тақтайшалардан тұрады.

Жылан қайығын күту

Жыл сайын қайықтар негізінен балық майымен, кокос қабығымен және көмірмен майланады, ағашының беріктігін сақтап, суда жылдам сыға алуы үшін. Ауылдың шебері жыл сайын жөндеу жұмыстарын жасайды, ал адамдар өздерінің ауылының атын алып, сол ауылды бейнелейтін қайықтарымен мақтанады.

Жылан қайығына отыру

Тек ауылдың ер адамдарына ғана қайыққа мінуге рұқсат етіледі. Киім: ақ түсті белдемше (Мунду) және тюрбан. Көйлек пен аяқ киімге тыйым салынған. Әдетте, қайық Қарнаван / Қаранаадхан (ауыл басшысы) және бірінші Аданаямпу басшылығымен жүзеді, оның төменінде қайықтың 12 футтық негізгі руль-есуі (Аданаямпу) арқылы қозғалысын бақылайтын үш басты есуші болады. Есушілер қайықтың бойымен екі қатарға отырып, Vanchippattu (қайықшы әні) ырғағымен еседі. Қайықтың ортасындағы платформада тұрған басты әнші Vanchippattu-ға жетекшілік етеді. Кейбір әншілер басты жетекшімен бірге, ал қалғандары есушілердің арасында тұрады.

Фестивальдар

Аранмула ғибадатханасында жыл сайын дәстүрге толы, түрлі-түсті мерекелер өткізіледі. Ең маңызды мереке – дәстүрлі паллиодам регатасы (каяқтар фестивалі). Паллиодам қайықтары қатысатын үш маңызды шара болады. Бұлардың бәрі салтанатты діни ғұрыптар, және бәсекелестік жарыстар өткізілмеген.

Тирувонам

Тхрувонам күні Керала халқы оны тойлық дастарқанмен атап өтеді. Аранмула мерекесі Каттордан Тирувонатони (арнайы қайықтар) келуімен басталады. Аранмуладағы Құдайға дастарқан дайындау үшін қажетті азық-түлік пен мәңгі жанып тұратын шаммен қайық Каттор ғибадатханасынан кешкі сағат 6-да жолға шығады, содан кейін келесі күні, Тхрувонам күні таңғы 4-ке дейін Аранмула ғибадатханасына жетеді. Кешкі сағат 6-да Каттор ғибадатханасына ұзын басты ескек (Аданайампу) табыс етіледі, содан кейін ол басты ескекшіге беріледі. Мангатт-Илламнан Бхаттатири мырза 18 адаммен бірге қайыққа мініп, Аранмулаға қарай сапар бастайды. Қайықтың ағыс жылдамдығымен жүзуі күтіледі. Нагасуарамның (музыкалық сыбызғының) үні алыстан естіледі. Әр түрлі жастағы, дінге сенетін адамдар өзен жағасына жиналып, Тирувонатониді қарсы алу үшін өзенге шамдар жібереді. Паллиодамдар осы Тирувонатониді қорғау үшін салынған деп есептеледі. Сондықтан, Тхрувонам күні таңертең осы паллиодамдар Тирувонатониге ілесіп жүреді.

Утриттати

Утриттати күні – Пандалардың оңтүстікте орнатылған қасиетті мүсіннің мерейтойы деп есептеледі. Сондықтан сол күні Аранмула ғибадатханасының алдында үлкен қайықтар жарысы өтеді.

Аранмула Валласадья

Тағы бір маңызды оқиға – Аранмула Валласадья (мерекелік дастархан). Бұл Партасарти храмының аумағында және жақын жердегі асхана мен залдарда жылан қайықтарының ескекшілеріне ұсынылады. Ол шілде айының ортасынан (каркитакам) басталып, қыркүйек айына (канни) дейін жалғасады. 2008 жылы 254 валласадья өткізілді, соған қоса Аштамі Рохинидегі үлкен дастархан да ұйымдастырылды. Осы үлкен дастарханға мемлекеттің әртүрлі аймақтарынан келген 50 000-ға жуық адам қатысты. Садьяда 68 қосымша тағаммен бірге күріш банан жапырақтарында ұсынылды, олардың ішінде келесі тағамдар бар: Адапратхаман (пудинг); Аравана пайасам (күріш, пата және гхиден жасалған пудинг); Авал (жазылған күріш); Авиал (аралас көкөніс кәрі); Банан чипсі; Чамманти ұнтағы (бұрышпен жасалған соус); Чуку веллум (кептірілген имбирь суы); Қымыз; Элунда (күнжік шарлары); Қуырылған банан; Гхи; Имбирь кәрі; Пампа өзенінен алынған қасиетті су; Каалхен (қымыздан жасалған кәрі); Каалипажам пайасам (бананнан жасалған пудинг); Калкандум (қант қытықтары); Кадала Пратхаман (бүршік бұршақтан жасалған); Кичади (күріш пен бұршақтан жасалған кәрі); Манго кәрі; Мунтири пачади (ұсақталған жүзімнен жасалған кәрі); Олен (аралас кәрі); Паччади (көкөніс кәрі); Паал пайасам (сүттен жасалған пудинг); Пачамoru; Пулиссери (қою және қышқыл айраннан жасалған кәрі); Ресам; Қызыл Чира Торан (амаранттың әртүрлі түрінен жасалған); Самбар; Такара Торан (кассия торамен жасалған торан); Унниапам.