Қытай Коммунистік партиясының ерте лидері: Сян Чжунфа өмірі мен қызметі

Кіріспе

Қытай Коммунистік партиясының ертедегі жоғары деңгейдегі басшысы (1879–1931)

Сян Чжунфа (1879 – 24 маусым 1931) – қытай социалисі, Қытай Коммунистік партиясының (ҚКП) ертедегі жоғары деңгейдегі басшыларының бірі болған.

Ерте өмір

Сян 1879 жылы Хубэй провинциясының Ханчуань қаласында кедей отбасында дүниеге келді. Ол бастауыш мектепті тастап, ата-анасымен бірге Хубэйдегі ата-бабаларының үйіне көшті. 14 жасында ол Ухань қаласының Ханьяң ауданындағы қару-жарақ фабрикасында шәкірт болып жұмыс істеді. Фабрика жабылғаннан кейін Сян Цзянсиде қызметші болып жұмыс тапты. Үш жыл өткен соң, жұмыс берушісі оны Ухань қаласындағы кеме компаниясына жұмысқа ұсынды. Төрт айдан кейін екінші офицер болып, екі жылдан кейін бас офицер болып тағайындалды. Бірнеше жылдан кейін Сян ірі кеме компаниясы Хан Жипинге қарасты кемеге ауысты. Ол жерде сауаттылығы мен жұмысшылар қозғалысындағы белсенділігі үшін кәсіподақ жетекшісі болып сайланды. 1921 жылы Сян Хан Жипиннің кәсіподағының вице-төрағасы болып, ҚКП-ге қосылды.

Билікке көтерілу

Солтүстік экспедиция кезінде Гоминьдан (КМТ) әскері Хубэйдің бір бөлігін басып алып, Уханға қарай жорық жасады. Сян және Сюй Байхао жергілікті соғыс әміршілеріне қарсы жұмысшыларды ұйымдастырып, ереуілдерге шығарды және Хубэй провинциясының кәсіби одағын құрды, бұл КМТ әскеріне зор көмек болды. ҚКП штаб-пәтері Уханға көшкеннен кейін, Сян өзінің еңбегі үшін ҚКП Орталық Комитетінің мүшесі болып сайланды. Сян сол кезде Су Чжаоцзэн, Ван Хебо және Дэн Пеймен бірге ең белгілі жұмысшы белсенділерінің бірі болды. ККП-КМТ альянсы (Бірінші Біріккен майдан) бұл екі партия арасындағы кейде туындайтын қақтығыстармен қатар, белгісіздікке тап болды. Сян өзінің наразылығын тікелей білдірді, ал сол кездегі партия хатшысы Чэнь Дуксю жұмысшы басшыларына көп мән бермеді. Сянның қатаң ұстанымы Коминтернге күшті әсер етті, ол 1927 жылдың 14 шілдесінде ККП орталық органдарын айыптаған жеделхат жіберді, оның КМТ-ға қатысты келісім саясатында оппортунизм белгілері бар екенін айтып, ККП-ның барлық мүшелері осы оппортунизмге қарсы күресуі керек деп мәлімдеді. Коминтерн пікірінше, реформаның негізгі міндеті – «жұмысшылар мен шаруалардың басшылары ККП-да шешуші ықпалға ие болуы керек». Бұл көзқарас Сянның қатал ұстанымымен сәйкес келді. Нәтижесінде 1927 жылдың 7 тамызында өткен конференцияда Чэнь Дуксюу қызметтен босатылып, Су мен Сян партияның саяси бюросының уақытша мүшелері болып сайланды. Дегенмен, ЦКК-ның Ку Цюбай мен Ли Вэйхан басқаратын жаңа басшылығы Коминтерн идеалдарына қайшы келетін зиялылармен құрылды. 1927 жылдың қазан айында Коминтерн Октябрь революциясының 10 жылдығын мерекелеу үшін Мәскеуге делегация жіберуді сұрады. Көптеген ҚКП басшылары Нанчан көтерілісінің сәтсіз аяқталуынан кейін Гуандун мен Гонконгқа қашқан және сол жерде болды. Су мен Ли Вэйхан Уханнан Шанхайға жолда болды. Бұл ҚКП орталық ұйымын дағдарысқа жеткізді, және Сян Кеңес Одағына делегацияны басқаруға сайланды. 1927 жылдың 15 қазанында Сян және тағы сегіз делегат Кеңес Одағына аттанды. Олар қараша айында Мәскеуге жетіп, ресейлік әріптестерімен жылы қабылданды. Сян мерекелік шараларға және Коминтерн мен кеңестік коммунистердің бірлескен іс-шараларына арналған бірнеше маңызды конференцияларға қатысты, сондай-ақ кеңестік радиода сөз сөйледі. Қытайдағы жұмысшы қозғалыстарындағы тәжірибесі мен түсінігі оған Коминтернде беделділік әкелді. Коминтерннің Шығыс бөлімі Сянның Қытай мәселелерін шешуге көмектесуіне риза болды, мысалы, Мәскеудің Шығыс университетіндегі қытай студенттерінің наразылығын тоқтату. Сонымен қатар, ҚКП-ның уақытша саяси бюросы Шанхайда кеңейтілген отырыс өткізді, онда жаңадан сайланған Чжоу Энлай мен Луо Иньонг та зиялы адамдар еді, ал Ван Хебо бұрыннан-ақ КМТ-да өлімге кесілген, ал Су Коминтернге делегат ретінде Мәскеуге келгендіктен, бұл орталық органда жұмысшы өкілі болмады, бұл Коминтерн саясатын тікелей бұзу болды. 1928 жылдың қаңтарында Сян Иосиф Сталин мен Николай Бухаринге хат жазып, ҚКП-ны айыптады. Бұл хаттар Сталин мен Бухариннің назарын аударды, олар Сян көрсеткен мәселелерге алаңдады. 1928 жылдың наурыз айында Коминтерн ҚКП-ны 6-шы Ұлттық съезді Мәскеуде өткізуге шақырды, бұл ҚКП басшылығын қайта құруға тиіс болды. 18 маусымда съез ашылғанда, Сян ашылу және жабылу сессияларының төрағасы болып тағайындалды, бұл оның жоғарылауға жақын екенін білдірді. Съезде Сян Цюбайдың солшылдығына да, Чжан Гуотаоның оңшылдығына да шабуыл жасады, өзін Қытай революциясының жалғыз ортодоксалды өкілі деп мәлімдеді. Съездің жабылу сессиясына бір күн қалғанда, Коминтерннің Шығыс бөлімінің министрі, сондай-ақ Мәскеу Сунь Ятсен университетінің президенті және 28 большевикке кеңес берген Павел Миф Коминтерн атынан ҚКП Орталық Комитетінің кандидаттарының тізімін ұсынды. Сол кездегі Орталық Комитет 36 мүшеден тұрды, оның ішінде 22 жұмысшы болды, және Коминтерн саясатына бағынуды қатаң талап етті. Сян саяси бюроның мүшесі болып сайланды және ҚКП Бас хатшысы болды, бұл көпке күтпеген нәрсе болған жоқ. Бұл оқиғаның соңы басынан-ақ белгілі болды, өйткені бұл съезге қатысқан 84 делегаттың 50-сі пролетариаттан, ал 1926 жылғы бұрынғы съезде 82 делегаттың 71-і зиялы адамдар болған. Сондықтан Жоу Энлайдың 6-шы Ұлттық съезде «көптеген қарапайым адамдар» бар екенін айтқан наразылығына таң қалмау керек.

During the Northern Expedition, the army of Kuomintang (KMT) took over some parts of Hubei and marched towards Wuhan. Xiang and Xu Baihao mobilized workers for strikes against local warlords and set up the labor union of the Hubei province, greatly assisting the KMT army. After the CCP headquarters moved to Wuhan, Xiang was elected a member of the CCP Central Committee for his contributions. Xiang was then among the most prominent worker activists, along with Su Zhaozheng, Wang Hebo and Deng Pei. The CCP KMT alliance (First United Front) was facing uncertainty with occasional conflicts arising between these two parties. Xiang expressed his discontent directly, as compared to the more compromising attitude of then party secretary Chen Duxiu, who did not attach much importance to worker leaders. The resolute standpoint of Xiang made a great impression on the Comintern, which issued a telegram on July 14, 1927, to denounce the central organs of the CCP, saying there were signs of opportunism in its compromise policy in relation to the KMT, and decreeing that all CCP members should fight against this opportunism. The basic task of reform "should make leaders of workers and peasants have decisive influence in the CCP", according to the Comintern. This view was more in line with Xiang's hard stance. As a result, at the conference of the CCP on August 7, 1927, the CCP fired Chen Duxiu and selected Su and Xiang as interim members of the politburo of the CCP. Even so, the CCC's new leadership of Qu Qiubai and Li Weihan was still dominated by intellectuals, contrary to the Comintern's ideals. In October 1927, the Comintern asked the CCP to organize a delegation to Moscow to attend the celebration ceremony of 10th anniversary of the October Revolution. Many CCP leaders had taken refuge in Guangdong and Hong Kong after the failure of the Nanchang Uprising, and were still there. Su and Li Weihan were still on their way from Wuhan to Shanghai. This left the CCP central organization in disarray, and Xiang was elected to be the director of the delegation to the Soviet Union. On October 15, 1927, Xiang and eight other delegates left for the Soviet Union. They reached Moscow in November, and were warmly welcomed by their Russian counterparts. Xiang attended a celebration ceremony and several major conferences for joint Comintern and Soviet communist activities, and gave talks on Soviet radio. His experience and understanding of workers' movements in China earned him prestige in the Comintern. The Eastern Department of the Comintern was happy to have Xiang help them handle Chinese affairs, such as stopping a Chinese student protest in Moscow Eastern University. At the same time, the interim politburo of the CCP had an extended meeting in Shanghai with the new elected Zhou Enlai and Luo Yinong being intellectuals too, and with Wang Hebo being executed by the KMT early before and Su coming to Moscow as delegate to Comintern, there was no representative of worker in this central organ of CCP, which should be a direct violation of Comintern policy. In January 1928 Xiang wrote letters to Joseph Stalin and Nikolai Bukharin, denouncing the CCP. These letters won attention of Stalin and Bukharin, who became concerned at what Xiang pointed out. Then in March 1928, the Comintern asked the CCP to hold its 6th National Congress in Moscow, which should have reshuffled the leadership of the CCP. With the opening of this congress on June 18, Xiang was appointed as the chairman of the opening and closing sessions, which implied that a promotion was at hand. In this congress, Xiang attacked both the leftism of Qu Qiubai and the rightism of Zhang Guotao, essentially claiming himself to be the only orthodox representative of Chinese revolution. The day before the closing session of this congress, Pavel Mif, the minister of the Eastern Department of the Comintern, also known as the president of Moscow Sun Yat sen University and mentor of 28 Bolsheviks, on behalf of the Comintern brought forward a list of candidates for the Central Committee of the CCP. The Central Committee at that time consisted of 36 members, with 22 workers among them, and stressed obedience to Comintern policy. Xiang was elected as member of the Politburo and made General Secretary of the CCP, which was no great surprise. This ending was a certainty from the beginning, for of the 84 delegates attending this congress, 50 of them were proletariat, compared with the previous congress in 1926, when 71 of the 82 delegates were intellectuals. So it was no wonder that Zhou Enlai would express his discontent by saying there were "a lot of mobs" in this 6th National Congress.

Шанхайдағы құлдырау және құлдырау

Сян ҚКП-нің басты жетекшісі болып сайланғаннан кейін, оның Мәскеуде қалуы орынсыз болды. Сондықтан Сян Шанхайға оралып, ҚКП штаб-пәтерінің күнделікті жұмысын бақылауға кірісті, оған политбюроның жаңа мүшелері Цай Хесен және Ли Лисан көмектесті. 1928 жылдың қыркүйегінен бастап Сян ресми түрде ҚКП штаб-пәтерін басқарды. Оның басшылығымен бірнеше маңызды оқиғалар орын алды. Біріншіден, ол Цайдың Сунцзи дивизиясына қатысты экстремизм танытқаны үшін политбюро мүшелігінен шеттетуге мәжбүр болды, бұл ҚКП орталығында үлкен наразылық тудырды. Екіншіден, Сян ҚКП Орталық Комитетінің хатын барлық ҚКП мүшелеріне таратты, онда революциядағы дұрыс емес идеяларды түзету қажеттігін және ҚКП буржуазиялық ойлар мен іс-әрекеттердің қауіп-қатеріне қарсы күресуі керектігін атап өтті. Үшіншіден, Сян ҚКП органдарында бірқатар реформалар ұсынды, мысалы, еңбек одағы мен жұмысшы комитетін, үгіт-насихат бөлімін шаруалар комитетімен біріктіру және политбюрода әскери комитет құру. Ең батыл реформалық ұсыныс – ҚКП штаб-пәтерінің Шанхайға жақын орналасқан Цзянсу дивизиясының жұмысын өз қолына алу болды. Бірақ бұл ұсынысқа Чжоу Энлай қарсылық көрсетіп, басқа басшылардың қолдауын алды. Нәтижесінде Сян бұл ұсыныстан бас тартуға мәжбүр болды. Сян билікке келген кезде Ли Лисанның рөлі бірте-бірте артып, маңыздырақ бола бастады. Сян Цайды жұмыстан шығарғанда, оның орнына Лиді таңдады, ол политбюроның төрт тұрақты мүшесінің бірі болды және 1928 жылдың қазан айында үгіт-насихат департаментінің министрі болып тағайындалды. 1929 жылы Коминтерннің Қиыр Шығыс бюросы оңшылдыққа қарсы бұйрық шығарғанда, онда ҚКП-ны осы мәселеде жеткілікті белсенділік танытпағаны үшін кінәлады, Сян бұл шешімге қарсылық білдірді. Ол Лиді үгіт-насихат бөліміне тағайындады, өйткені ол шешен және белсенді адам еді. Осылайша Ли Коминтернмен туындаған қайшылықтарды шешуге кірісті. Сян Чжоу Энлайды Мәскеуге қосымша түсініктемелер беру үшін жібергенде, Ли Чжоудың бұрынғы қызметін де ұйымдастырды, бұл Лиге өз қабілетін көрсетуге мүмкіндік берді. Сян Коминтерннің оңшылдыққа қарсы шешімін білгенде, Қытай революциясының өрбу кезеңінде екенін мәлімдеді. Ли бұл соқырлықты экстремизмге айналдырды, ол кейін Ли Лисан желісі деп аталды, қалаларда қарулы көтеріліске шақырды және революцияны бүкіл елге таратуды көздеді. 1930 жылдың маусымынан бастап, Сянның қолдауымен Ли Лисан желісі қалыптасты. ҚКП штаб-пәтерінен күнделікті басқаруды тоқтатып, оны барлық провинциялардағы дивизияларға тапсырды. Барлық провинцияларда іс-қимыл комитеттерін құрып, қазан айында толыққанды көтеріліске дайындала бастады. Бірақ Коминтерн оған наразылық білдіріп, Қытай революциясы үшін жүйелі саясатты әзірлеп жатқанын және ҚКП-ның бір немесе бірнеше провинциядағы көтеріліске назар аударуы керектігін мәлімдеді. Сян Лиді қолдады, екеуі де Қытай революциясының шешуші сәті келгенін жоққа шығарды. Бірнеше дөңгелек талқылаулар барысында Сян, Ли және Коминтерн арасындағы шиеленіс күрт өсті. ҚКП-ның Коминтернге деген күмәндануы мен сыны Коминтерн үшін сатқындықпен теңестірілді. Ли Лисан желісінің экстремизм мен соқырлығының салдарынан ҚКП ауыр шығынға ұшырады. Коминтерн өзінің саясатын жүзеге асыру үшін Цюйбая мен Чжоу Энлайды Қытайға жіберді. Қытай революциясын басқаруға ұстаздары жіберген 28 большевик Лидің беделін түсіру үшін осы мүмкіндікті пайдаланды. Сян мен Ли әлі де қауіптің жақын екенін түсінбеді және осы жас, жетілмеген студенттерді қатты сынға алды. Содан кейін Коминтерн Лиді Мәскеуге шақырып, оның саясаты үшін есеп беруге талап етті. Павел Миф те Коминтерннің өкілі ретінде Шанхайға келді. Мифтің басшылығымен ҚКП-ның 6-шы съезінің 4-ші пленарлық отырысы өтті, Лидің орнына Мифтің шәкірті Ван Мин келді, ал оның жақтастары большевиктер басқа да маңызды лауазымдарға тағайындалды. Сян отставкаға кетейін деп ниет білдіргенімен, Коминтерн мен ҚКП-ның жоғары басшылары, мысалы, Цюй және Чжоу, Сянның ҚКП басшылығындағы жұмысшы ретіндегі символдық құндылығы революцияға әлі де пайдалы болуы мүмкін деп ойлады, сондықтан оның отставкасын қабылдамады. Бірақ Сянның басты жетекші рөлі ККП-ның негізгі жұмысы қалалардан ауылдағы кеңестік аумақтарға ауысуымен аяқталды, бұл Сянға беймәлім және тәжірибесі жоқ сала еді. Ван Мин, сол кездегі ҚКП басшысы, ККП-ның ескі мүшелерін жек көріп, еңбек белсенділері Хе Менгсионг және Ло Чжанлонг қарсы партия орталығын құруға тырысты. Бұл әрекет сәтсіз аяқталғанымен, Хе мен оның тобының басқа 24 мүшесі кейіннен Гоминьдан әскерлерімен тұтқындалып, атылды, соның салдарынан ҚКП-ның Шанхай қаласындағы билігі әлсіреп қалды. Өзінің қуыршақ екенін сезінген Сян революция мен коммунизмге деген сенімін жоғалтты. Ол әйелдерге қызығушылық танытып, сәнді өмір салғанға көшті. Партияның қаражатын пайдаланып, Сян әйелімен бірге виллада тұрды, бұл ҚКП мүшелерінен қатты сынға ұшырады және Чжоу Энлайды алаңдатты, өйткені басшылардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету оған бұрыннан қиын болған еді. Сянның шалаңдық өмірі ұзаққа соқпады. 1931 жылы Чжоу Энлайдың сенімді серігі Гу Шунчжан тұтқындалып, сатқындық жасады, ол сол кезде ҚКП-ның қауіпсіздік басшысы болған. Гу Сянды сатып берді. Сян 1931 жылдың 21 маусымында Шанхай қаласындағы француз концессиясындағы зергерлік дүкенінде тұтқындалды. Сян әйелі Ян Сючжэньмен бірге ұсталды, ол жергілікті Шанхай түнгі клубтарында би билеуші қыз еді. Ұсталғаннан кейін Сян ҚКП және оның құпия қызметтері туралы барлығын Гоминьдан тұтқындаушыларына айтты, бірақ Чианг Кайшидің оны кешіру туралы бұйрығы жеткенге дейін атылып қалды.

Once Xiang was elected paramount leader of the CCP, it was inappropriate for him to stay in Moscow any longer. So Xiang came back to Shanghai to oversee the daily work of the CCP headquarters, assisted by new members of politburo Cai Hesen and alternate member Li Lisan. Xiang officially ran the headquarters of the CCP after September 1928. There were several notable events under his direction. First, he sacked Cai's membership in the politburo for Cai's extremism towards the Sunzi Division of the CCP, which resulted in severe discontent at the CCP center. Second, Xiang issued the Paper of the Central Committee of the CCP to all CCP members, in which he emphasized that incorrect ideas in the revolution should be corrected, and that the CCP should fight against dangers of bourgeois thoughts and actions. Third, Xiang proposed a series reforms of CCP organs, such as a merger of the labor union with the worker committee, of the propaganda department with the peasant committee, and the establishment of a military committee in the politburo. The boldest proposed reform involved the CCP headquarters taking over the work of the Jiangsu Division of the CCP, which was very near Shanghai. But this last proposal was objected to by Zhou Enlai, who won support from other leaders. In the end, Xiang had to give up this proposal. During the reign of Xiang, Li Lisan gradually began to play an important role. When Xiang sacked Cai, he chose Li to replace Cai, who became one of only four standing members of the politburo, and was named Minister of the Propaganda Department in October 1928. When in 1929 the Far East Bureau of the Comintern issued an order regarding anti rightism, in which it blamed the CCP for not being active enough in this area, Xiang protested against this decision. He chose Li as an appropriate candidate for the Propaganda Department because he was eloquent and energetic. Thus, Li took the job of handling conflicts with the Comintern. When Xiang sent Zhou Enlai to Moscow to provide further explanations, Li took over Zhou's former role in the organization too, which gave Li a larger stage to prove his talent. When Xiang learned of the Comintern's decision on anti rightism, he claimed that the Chinese revolution was in its peak period. Li turned this blindness into extremism, which was later known as the Li Lisan line, calling for armed uprising in the cities and extension of revolution to whole country. From June 1930, the Li Lisan line matured under the support from Xiang. The CCP gave up the daily operation from its headquarters, turning it over to divisions in all provinces. It set up action committees in all provinces, and began preparing for a full scale uprising in October. But the Comintern expressed its discontent by stating that it was working out systemic policies for Chinese revolution, and that the CCP should concentrate instead on the uprising in one or several provinces instead. Xiang stood by Li, both refuting that it was zero hour of Chinese revolution. In several rounds of discussion, the tension between Xiang, Li, and the Comintern rose greatly. The suspicion and criticism by the CCP towards the Comintern was the same as betrayal in the eyes of the Comintern. As a result of the extremism and blindness of the Li Lisan line, the CCP suffered great losses. The Comintern sent Qu Qiubai and Zhou Enlai back to China to enforce its policies. The 28 Bolsheviks sent back by their mentors to take charge of the Chinese revolution took advantage of this opportunity to denounce Li. Xiang and Li still did not realize the clear and present danger and criticized these young, immature students heavily. Then the Comintern sent a telegram recalling Li to Moscow to account for his policies. Pavel Mif went to Shanghai as an envoy of the Comintern too. Under Mif's direction, the 4th Plenary Meeting of 6th National Congress of the CCP was held, Li was replaced by Mif's protégé Wang Ming, and his associates Bolsheviks took other important jobs. Although Xiang sought to tender his resignation, the Comintern and senior leaders of the CCP, such as Qu and Zhou, thought Xiang's symbolic value as a worker among the CCP leadership might still be helpful to the revolution, so they blocked his resignation. But Xiang's role as paramount leader was put to an end with the key work of the CCP changing from cities to Soviet territories in the countryside, with which Xiang was unfamiliar and had no experience at all. Wang Ming, then serving as the leader of the CCP, despised the old CCP members, leading labor activists He Mengxiong (Chinese: 何孟雄) and Luo Zhanglong (Chinese: 罗章龙) to attempt to set up a rival Party center. Although this effort failed, He and the other 24 members of this group were arrested and executed by the KMT later, and the CCP's power in Shanghai was thereby greatly weakened. Aware of being a puppet, Xiang lost confidence in both the revolution and communism. He changed his interest to women and living a luxurious life. Using the party's expense account, Xiang lived in villa with his mistress, which brought about great criticisms from CCP members and made Zhou Enlai nervous, for it was already tough enough for Zhou to ensure the security of senior leaders. Xiang's extravagant life lasted only a short time. With the arrest and defection in 1931 of one of Zhou's senior subordinate, Gu Shunzhang, who was the security guard boss of the CCP at that time, Gu sold Xiang out. Xiang was arrested on June 21, 1931, in the jewelry store he used as a front in the French Concession in the city of Shanghai. Xiang was captured in the company of his mistress, Yang Xiuzhen, a cabaret dancer at local Shanghai nightclubs. In short order, Xiang revealed all he knew about the CCP and its secret services to his KMT captors but was shot before a counterorder signed by Chiang Kai shek to pardon him ever reached his jailers.

Сянның рөлі

ККП-дан бас тартқан және Гоминьдан тарапынан атылған жалғыз Бас хатшы ретінде Сян ҚКП тарихында қара даққа айналды. ҚКП оның есімін жоюға тырысты. Ол тірі кезінде-ақ өлгендей болған, жаза талған кезде оның денесі ғана тірі қалған деседі. Бұрын ол амбициялы және белсенді революционер болған, бірақ билік күресі оны әрекетсіздікке түсірді. ҚКП-ның алғашқы жылдарында Сян пролетариат өкілі ретінде жалғыз болған жоқ. 6-шы Ұлттық съезде Орталық комитет жұмысшылардан 22 мүшені сайлады, олардың 14-і кейін КМТ-ға кетіп қалды. Сондықтан Сянның тұтқындалуы мен атылуынан кейін, жұмысшы табынан шыққан политбюроның тағы бір мүшесі Лу Футан (қытайша: 卢福坦) Бас хатшылыққа үмітттенгенін білдіруі таңқаларлық емес. Коминтерн бұл ұсынысты қабылдамады және Кеңес Одағында оқыған Ван Мин және Бо Гу сияқты студенттерді таңдады. Олар жұмысшы белсенділерінен гөрі тәжірибесі аз болғанымен, ҚКП басшылығына лайықты деп саналды.