Кіріспе

Анадан балаға жұғатын патогендермен тудырылған инфекция, құндылықтар мен дәстүрлердің тікелей берілуі.

Тікелей берілетін инфекция – патогенді бактериялар немесе вирустар арқылы анадан балаға, яғни жүктілік немесе босанған кезде анадан ұрыққа, жатырдағы балаға немесе нәрестеге тікелей жұғу арқылы туындайтын инфекция. Бұл инфекция ананың бұрыннан бар ауруының салдарынан немесе жүктілік кезінде жұқтыруынан пайда болуы мүмкін. Қоректік заттардың жетіспеуі перинатальдық инфекциялардың қаупін күшейтеді. Тікелей жұқтыру инфекциялық аурулардың математикалық модельдеуі үшін маңызды, әсіресе көп балалы жануарлардың аурулары үшін, себебі ол жаңа жұққан адамдардың толқынына әкеледі.

Белгілері мен симптомдары

Вертикальды жұқпалы инфекцияның белгілері мен симптомдары жеке патогенге байланысты. Анада бұл тұмауға ұқсас аурудың әлсіз белгілерін көрсетуі мүмкін, немесе мүлдем белгілер болмауы да мүмкін. Мұндай жағдайларда әсерлері туған кезде бірінші рет көрінуі мүмкін. Вертикальды жұққан инфекцияның симптомдарына қызба мен тұмауға ұқсас белгілер жатады. Жаңа туған нәресте көбінесе жүктілік мерзіміне сәйкес келмейтіндей кішкентай болады. Теріде капиллярлардың қан кетуінен пайда болатын ұсақ қызғылт немесе күлгілт дақтармен петехиалды бөртпе болуы мүмкін. Бауыр мен көкбауырдың үлғаюы (гепатоспленомегалия) және сарқырама жиі кездеседі. Дегенмен, гепатит B кезінде сарқырама сирек кездеседі, себебі жаңа туған нәрестенің иммундық жүйесі бауыр жасушаларына қарсы тиісті жауап беруге жеткілікті дамымаған, бұл үлкен балалар мен ересектерде сарқыраманың себебі болар еді. Вертикальды жұққан инфекциялар есіту қабілетінің нашарлауына, көз проблемаларына, ақыл-ойының жетілмеуіне, аутизмге және өлімге әкелуі мүмкін. Айкарди-Гутьерес синдромының генетикалық жағдайлары да осылайша пайда болуы мүмкін.

Себептік бағыттар

Тік жолмен берілетін инфекциялардың негізгі жолдары - плацента арқылы (трансплаценталық) және босану кезінде әйелдің репродуктивтік жолдары арқылы берілуі болып табылады. Бұзушылықтар нәтижесінде ана-бала тосқауылының зақымдануы арқылы, мысалы, амниоцентез кезінде де берілу мүмкін.

АИТВ кейде перинаталдық жолмен берілсе де, оның вируленттілігі оның негізгі берілу жолы тік емес екендігімен түсіндіріледі. Сонымен қатар, медицина АИТВ-нің тік берілу жиілігін азайтып келеді. АҚШ-та перинаталдық АИТВ жағдайларының саны АИТВ бойынша кеңес беру және ерікті тестілеу практикасы бойынша ұсыныстарды енгізу және дәрігерлердің перинаталдық АИТВ берілуін азайту үшін зидовудин терапиясын қолдануы нәтижесінде төмендеді. Дегенмен, симбиоздың эволюциясы үшін төленетін құн жоғары: көптеген буын бойында тік берілудің барлық жағдайлары патологиялық болып қала береді, әсіресе басқа берілу жолдары болған жағдайда. Симбиоздың дамуы үшін көптеген буын кездейсоқ мутациялар мен таңдау процесінен өтуі қажет. Осы кезеңде тік берілу жағдайларының көп бөлігі бастапқы вируленттілікті көрсетеді. Екілік мұрагерлік теориясында тік берілу ата-анадан балаға мәдени ерекшеліктердің берілуін білдіреді.

Диагностика

Жаңа туған сәбинің денесін тексеру кезінде тік берілетін инфекцияның белгілері анықталса, емдеуші дәрігер жоғарыда аталған инфекциялардың болуын анықтау үшін қан, зәр және жұлын сұйықтығын тексеруі мүмкін. Диагнозды нақты патогенді өсіру арқылы немесе патогенге қарсы IgM антиденелерінің деңгейінің артуы арқылы растауға болады.

Жіктеу

Тік берілетін инфекция перинаталдық инфекция деп аталады, егер ол 22 мен 28 апта аралығындағы жүктілік кезеңінде (аумақтық ерекшеліктерге байланысты) басталып, туылғаннан кейін толық жеті күн өткенге дейін аяқталса. Егер анада белсенді герпес симплексі болса (мысалы, Папа-тест нәтижесінде анықталғандай), нәресте кесарево кесу арқылы дүниеге келсе, бұл вируспен тікелей қарым-қатынастан және одан туындайтын инфекциядан сақтайды. IgG2 антиденелері жатыр ішіндегі инфекциялардың алдын алуда маңызды рөл атқарады және осы антиденелерге негізделген емдеу және вакцина әзірлеу бойынша кең ауқымды зерттеулер жүргізілуде.

Болжам

Вертикальді берілетін инфекцияның әр түрі әртүрлі болжамға ие. Жұқтыру кезінде жүктіліктің қанаты да нәрестенің денсаулығына тигізетін әсерді өзгерте алады.