Кіріспе

Америкалық суретші Альван Фишер (9 тамыз 1792 – 13 ақпан 1863) – АҚШ-тағы пейзаж және жанрлық сурет салудың алғашқы қадамдарын жасаушылардың бірі.

Алғашқы жылдар

Ол Массачусетс штатының Нидхэм қаласында Аарон мен Люси (Стедман) Фишердің алты ұлының төртіншісі болып дүниеге келді. 1805 жыл шамасында ол отбасымен бірге Массачусетс штатының Дедхэм қаласына көшіп келді, онда інісінің дүкенінде кызметкер болып жұмыс істеді. Содан кейін ол Дедхэмді өз үйі деп санады. Он сегіз жасқа келгенде, отбасының қолдауымен суретші болуға бекінді және Бостон қаласында Джон Ритто Пенниманмен бірге, басқа жас суретшілермен, мысалы Чарльз Кодманмен, оқушылыққа түсті. Ол Пенниманға көліктерді безендіруге және коммерциялық таңбаларды салуға көмектесе отырып, портрет салу өнерін меңгерді.

Мансап

1815 жылы жиырма екі жасында ол кәсіби мансабын Бостон қаласындағы Школь-стритте студия ашумен бастады. Суретші ретіндегі алғашқы он жылында ол өзінің бүкіл мансабының бағытын белгіледі. Ол көп саяхаттап, пейзаждар, ауылдық көріністер, жануарлар мен адамдардың портреттерін салды. Пейзаж және жанрлық сурет өнерінің танымалдылығының артуы АҚШ халқының өсуімен және экономикалық жағдайы жақсарған орта таптың қалыптасуымен бірге жүрді. Бұл демократия заманы еді және адамдар өздерінің заманауи өмірін бейнелейтін өнерді қалаған. Герман Уорнер Уильямс кіші, өзінің «Американың өткеніне айна: 1750-1900 жылдардағы американдық жанрлық суреттері» атты кітабында былай деп жазды: «Жанрлық тақырыптарға маманданған және оларға кең аудиторияны тартқан біздің алғашқы туған суретші ретінде Альван Фишерге көрсетілген назардан гөрі көбірек құрмет көрсету керек. Жаңа тақырыптардан пайда табуға қол жеткізгені үшін Альван Фишердің ептілігіне таң қалмаймыз». Фишер АҚШ-тың солтүстік-шығысын аралап, Спрингфилд, Хартфорд және Провиденс сияқты көрнекті жерлерді, сондай-ақ Нью-Гэмпширдің Ақ тауларының әсем пейзаждарын іздеді. Ол ашық ауада эскиздер жасап, Томас Коул, Томас Даути, Ашер Б. Дюран және Гудзон мектебінің басқа өкілдері табиғатқа назар аудара бастағанға дейін студиясында пасторальдық көріністерді құрастыра бастады. «The Watering Place», 1816 жылғы картинасы, қазір Гарвард, Массачусетс штатындағы Fruitlands мұражайының қорында сақталады және оның ең ертедегі таза пейзажы болып табылады. 1820 жылы Салем, Массачусетс штатының судьясы Дэниел Апплтон Уайттан алған тапсырыс бойынша Ниагара шарлауының суреттері сол жерге сапар жасағаннан кейін аяқталды. Гарвард колледжінің көріністерін салуға тапсырыс алғанда топографиялық тақырыптарды бейнелеуге деген қызығушылығы артып, жанданды. Бұл суреттер халыққа кеңінен тарату үшін гравюралар жасау мақсатымен салынды. Гарвард ауласының суреттері кейіннен американдық нарық үшін бірнеше ағылшын компаниялары шығарған Stafforshire трансферлік қыш ыдыстарына көшірілді. Нью-Йорктегі Харлем ат шаруашылығының иесі Чарльз Генри Холлдан сол кездегі әйгілі американдық жарыс жылқыларының портреттерін салуды тапсырды. Ол 1822-1823 жылдар аралығында танымал американдық «Eclipse» жылқысының кем дегенде алты портретін жасады. Бұл суреттерден жасалған литографиялық баспалар Америкадағы таза тұқымды жылқыларды өсіруді жақсартуға бағытталған алғашқы журнал «The American Turf Register» журналында пайдаланылды.

Үлкен тур

1825 жылы сәуірде Фишер Еуропаның көрнекті өнер орталықтарын аралау үшін сапарға шықты. Ол мұндай саяхат жасаған алғашқы маңызды американдық пейзаж суретшісі болды. Ол Англия, Франция, Италия және Швейцарияға барды, бұл елдер кез келген суретшінің кәсіби беделі мен көркемдік қалыптасуы үшін маңызды деп есептелді. Лондонда ол жеке коллекцияларды тамашалады және Клод Лорреннің композициясы мен пейзаждар тақырыбынан шабыттанды. Парижде ол сурет салуды оқып, Луврде ескі шеберлердің туындыларынан көшірмелер жасады. Парижде болғанда, оған Харвард медицина мектебін бітірген кіші інісі Джон Дикс Фишер қосылды, ол шешекке қарсы егудің әсерін зерттеу үшін келген еді. (Доктор Фишер шешек ауруы бойынша жұмыстарымен танымал және Массачусетс штатының Уотертаун қаласындағы Перкинс соқырлар мектебінің негізін қалаушылардың бірі болды.) Парижде болған кезде Альван Фишер Гарвард колледжінің бейнесіне ұқсас жобаны бастады. Ол 1824 жылы Лафайет генералдың Америка Құрама Штаттары бойынша саяхаты кезінде Дедхемде тоқтағанда онымен кездескен. Фишерге Лафайеттің Париждің сыртындағы шатосы – Шато-Ла-Гранж суреттерін салуға рұқсат берілді. Оның Ла Гранжқа арналған төрт суреті Францияда белгілі литограф Изадор Дероймен литографиялық тастарға түсіріліп, Америка Құрама Штаттарында қолданылған алғашқы литографиялық баспа машиналарының бірінде басып шығару үшін әкелінді. Бұл баспалар Лафайет генералдың танымалдылығының арқасында сувенир ретінде сатылды.

Кейінгі жылдар

1826 жылдың күзінде Еуропадан оралғаннан кейін Фишердің толыққанды карьерасы басталды. Ол Бостонның Вашингтон көшесінде студия ашты, ол Бостонда кәсіби табельісі бар алғашқы ландшафт суретшісі болды. Оның досы, пейзаж суретшісі Томас Даутидің студиясы бірнеше көше аралығында орналасқан. 1827 жылы ол Ұлттық дизайн академиясының құрметті академигі болып сайланды. 1828 жылы Бостон Афинеумі көрмелер үшін суреттер сатып ала бастады және оның «Нью-Йорк штатындағы пейзаждан композиция» туындысын 350 долларға сатып алды, ол кезде сурет үшін ең жоғары баға еді. 1834 жылдың басында ол Томас Даути, Честер Хардинг, Фрэнсис Александр және басқа да жергілікті суретшілермен бірге Хардинг галереясында Суретшілер көрмесін ашты, онда ол әртүрлі тақырыптардағы қырық үш картинаны көрсетті – ландшафттар, жанрлық сахналар, портреттер және теңіз көріністері. Бұл жұртшылыққа оның өнерінің кеңдігін тамашалауға мүмкіндік берді. 1837 жылы Массачусетс қайырымдылық механиктер қауымдастығы (MCMA) өнер және қолөнер жәрмеңкесін өткізді. (Пол Ревир қауымдастықтың алғашқы президенті болды.) Бостонның бұрынғы көрмелерінен өзгеше, бұл көрме көпшілікке қызығушылық тудырды, олар Фанюил және Куинси залдарының галереяларын көрмелермен толтырды. Boston Saturday Evening Gazette газетінің бір сыншысы былай деп жазды: «Фишер өзінің ең жақсы туындыларының бірнешеуін ұсынды, олар суреттер тобымен ландшафттар, мал шаруашылығы және малдар сахналары, балалардың портреттері. Біз мұндай туындыларға сын пікір жаза алмаймыз, бірақ стильдің алуан түрлілігі, дизайнның талғамдылығы, түстердің үйлесімділігі мен байлығы және тақырыптардың қызықты таңдауы үшін Фишер Атлантиканың осы жағында теңдесі жоқ». Оның туындылар жинағы MCMA-ның алтын медалін жеңіп алды. Осы кезеңде оның суреттерін сыйлық кітаптарда иллюстрация ретінде жиі жариялау оның танымалдығының артуына ықпал еткен маңызды фактор болды. Бұл «сыйлық кітаптар» әдемі безендіріліп, қолға ыңғайлы болу үшін кішкентай етіп жасалды. Оның түпнұсқа суреттерінің гравюралары The Token, The Garland, The Jewel, The Lily және The Magnolia сияқты кең таралған американдық жылдық жинақтарды суреттеу үшін пайдаланылды. Ол сыйлық кітаптар аудиториясын қызықтыратын суретшінің үлгісі болды. Бостондық белгілі гравёр Эдвард Галладетке көптеген гравюраларды жасау тапсырылды. 1840 жылы Фишер және оның әйелі Лидия (Эллис) Фишер Бостондағы Бикон Хиллдегі үйлерінен Дедхемдегі үйге көшіп барды, онда ол жастық шағында тұрған. Ол өнерінен және іскерлік қабілетінен айтарлықтай байлық жинады. Ол ағаларымен бірге Мэн штатындағы жерлерге инвестиция салды, сондай-ақ тоқыма фабрикаларында, мыс кен орындарында және теміржолдарда акция жинады. Ол бұл байлықты Дедхемдегі Школьный көшесіндегі меншігін кеңейту және онда студиясын құру үшін пайдаланды. Ол 1850 жылдардан бастап өмірінің соңына дейін көптеген суреттерін осы жерде жасады. Ол табыс табу үшін портреттер салуды жалғастырды, бірақ оның басты сүйіктісі ландшафттар мен теңіз көріністері болды. Өмірі бойы ол өзінің туындыларын әртүрлі жолдармен сатты: ол артық қорды сату үшін аукциондар ұйымдастырды, клиенттерді бөліп төлеу жоспарларымен сатып алуға ынталандырды және туындыларын Миссисипиге дейін сатуға жіберді. Мейбл Мунсон Сван өзінің «Альван Фишердің жарияланбаған жазбалары» мақаласында, Antiques журналы, 1955 жылдың тамызында былай деп жазды: «Оның үш жазбасының бірінде ол мыңнан астам суреттерінің тізімін жасаған, сатып алушылардың есімдері, сату күндері және төленген бағалары көрсетілген».

Мұра

Ол 1863 жылдың 13 ақпанында Массачусетс штатындағы Дедхэм қаласында қайтыс болды және Дедхэмнің Ескі Ауыл зиратында жерленген.