Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гхаре Бейре – 1984 жылы түсірілген үндістандық бенгал тіліндегі романтикалық драмалық фильм. Фильмнің сценарийін жазып, режиссерлік жұмысын Сатьяжит Рэй жүзеге асырған. Бұл фильм Рабиндранат Тагордың осы аттас романы негізінде түсірілді, басты рөлдерді Сомитра Чаттерджи, Виктор Банерджи, Дженнифер Кендал және Сватилеха Чаттерджи сомдады. Фильмде ұлтшылдық, әйелдердің эмансипациясы, рухани және материалистік көзқарас, дәстүр мен жаңашылдық сияқты бірнеше күрделі тақырыптар бейнеленген. Рэй осы фильмнің сценарийін 1940 жылдары, алғашқы фильмі "Патхер Панчали" түсірілгенге дейін дайындаған. Фильм 1984 жылғы Канн кинофестивалінде "Алтын пальма" сыйлығы үшін күресті. 32-ші Ұлттық кино марапатында фильм бенгал тіліндегі үздік көркем фильм номинациясында Ұлттық кино сыйлығын жеңіп алды.
Ghare Baire is a 1984 Indian Bengali language romantic drama film directed and written by Satyajit Ray. Based on Rabindranath Tagore's novel of the same name, starring Soumitra Chatterjee, Victor Banerjee, Jennifer Kendal and Swatilekha Chatterjee. The film has a complex portrayal of several themes including nationalism, women emancipation, spiritual and materialistic take on life, tradition versus modernism, and others. Ray prepared a script for it in the 1940s, long before he made his first film Pather Panchali. The film was in competition for the Palme d'Or at the 1984 Cannes Film Festival. At the 32nd National Film Awards, it won the National Film Award for Best Feature Film in Bengali.
Сюжет
Бұл оқиға 1907 жылы бай және ықпалды бенгалдық дворян Никилештің (Виктор Банерджи) Сүксайардағы поместьесінде орын алады. Лорд Керзонның Бенгалияны мұсылман және индус штаттарына бөлуінен кейін, Свадеши қозғалысы шетелдік тауарларға бойкот жариялауға тырысып, импорттың Үндістанның кедейлігінің себебі екенін мәлімдейді. Никилеш отбасында батыс білімін алған алғашқы адам және ол прогрессивті көзқарастас. Ол Бималаға (Сватилекха Сенгупта) үйленді. Әйелі Бималаға фортепиано мен ағылшын әндерін үйрету үшін Мисс Гилбиді тағайындады. Ол әйелі Бималамен және жесір қалған қарындасымен бақытты өмір сүреді. Бірақ оның досы, революционер және Свадеши қозғалысының жақтаушысы Сандип (Соумитра Чаттерджи) келгенге дейін. Сандип Никилешті және ауыл тұрғындарын шетелдік тауарлардан бас тартып, Свадеши тауарларын қолдануға көндіру үшін Сүксайарға келеді. Сандип - құштар және белсенді адам, ол бейбітшілікті жақсы көретін, біршама пассивті Никилештен өзгеше. Никилеш оны әйелі Бималамен таныстырады. Алайда Сандип Бималаға қызығушылық танытады. Ол оны күнделікті кездесуге шақырып, Никилештің үйінде тұруға шешім қабылдайды. Ол қарапайым және күдіксіз Бималаның назарын оңай аударады. Содан кейін Мисс Гилби шіркеуден қайтып келе жатқанда Свадеши қозғалысына қатысқан студенттің шабуылына ұшырайды. Осыдан кейін ол Сүксайардан кетуге шешім қабылдайды. Никилеш Сандип пен Бимала арасындағы жағдайды қарындасы мен жақын достары арқылы білгенімен, ол ересек адам ретінде Бималаға өмірде не қалағанын іздеуге еркіндік береді, өйткені олардың некесі оның жас кезінде жасалған. Сонымен қатар, Никилеш Бималаға үй ішінде ғана емес, одан тыс өмір сүруін қалайтынын айтады – бұл роман жазылған 1916 жылы даулы пікір еді. Сандип Бималаны Свадеши қозғалысын қолдауға көндіреді және оны Никилешті де осы қозғалысқа қарсы болғандықтан, ол кедейлерге қолжетімді емес деп сендіруге шақырады. Никилештің пікірінше, кедейлер бұл қозғалыстың шығындарын көтере алмайды, себебі шетелдік тауарлар арзан және Свадеши тауарларынан сапалырақ, ал шетелдік тауарларға тыйым салынса, олар қиын жағдайға түседі. Сондықтан ол Сүксайарда шетелдік тауарларға тыйым салмайды. Бірақ Сандип жеңіліске мойын бұрмайды және жергілікті мұсылман шаруалар шетелдік тауарларды сатып алуды тоқтатқаннан кейін, жамандыққа толы жоспар құра бастайды. Ол жергілікті мұсылман саудагерлерінен шетелдік тауарларды ұрлап, жергілікті әкімшіге пара беріп, Сүксайарға шетелдік тауарлар тасымалдайтын кемелерді батырады. Бұл индустар мен мұсылмандар арасындағы ашушалықты күшейтеді. Басқа аймақтардан келген мұсылман дінтастары Сүксайардағы индустар мен мұсылмандар арасындағы осы проблеманы пайдаланып, мұсылман шаруаларына индустарға қарсы жеккөрушілікке үгіт айта бастайды. Сандип Бималадан Свадеши ісіне ақша талап етеді. Күдіксіз Бимала оған қажетті ақшаны береді, бірақ кейіннен ол талап етілгеннен көп ақша сұрағанын біледі. Ол сондай-ақ, оның Сүксайарда проблема тудырып жатқанын анықтайды. Бимала соңында оны Сандип емес, күйеуі Никилеш жақсы көретінін түсінеді. Ол Никилеш алдында жасаған әрекеттеріне өкінеді, ол оны кешіреді. Сүксайарда мұсылмандар мен индустар арасында дүрбелең шығады. Никилеш екі топ арасындағы қақтығысты тоқтату үшін өзі барып, оны тоқтатуға шешім қабылдайды. Осы уақытта Сандип дүрбелең туралы естіген соң пойызбен Сүксайардан қашып кетеді. Таңертең Бимала мен Никилешке жақын адамдардың қорқынышына орай, Никилештің денесі табылады және Бимала жесір болады.
The story is set in 1907 on the estate of the rich and influential Bengali noble Nikhilesh (Victor Banerjee) in Sukhsayar. In the chaotic aftermath of Lord Curzon's partition of Bengal into Muslim and Hindu states, the Swadeshi movement is trying to impose a boycott of foreign goods by claiming that imports are at the root of Indian poverty. Nikhilesh was the first in his family to receive a Western education and he has modern views. He married Bimala (Swatilekha Sengupta). He appointed Miss Gilby to teach his wife Bimala Piano and English songs. He lives happily with his wife Bimala and his widowed sister in law until the appearance of his friend, a revolutionist and a strong supporter of the Swadeshi movement, Sandip (Soumitra Chatterjee). Sandip comes to Sukhsayar to convince Nikhilesh and the villagers to renounce foreign goods in exchange for the Swadeshi ones. Sandip, a passionate and active man, is a contradiction to the peace loving and somewhat passive Nikhilesh. Nikhilesh introduces him to his wife Bimala. However, Sandip feels infatuated with Bimala. He insists she meets him daily and decided to stay in Nikhilesh's bungalow. He easily attracts innocent and unsuspecting Bimala. Meanwhile, Miss Gilby is hit by a student who was associated with the Swadeshi movement when she was returning from the Church. Because of this, she decides to leave Sukhsayar. Although Nikhilesh figures out what is happening between Sandip and Bimala through his sister in law and close associates, he is mature and grants Bimala the freedom to grow and explore what she wants in life, as their marriage was arranged when she was a girl. Further, Nikhilesh tells Bimala that he would like her to have a life not only inside the home but outside of it as well — a controversial stance in 1916 when the novel was written. Sandip convinces Bimala to support the Swadeshi movement and urges her to convince Nikhilesh too about the movement who is against the Swadeshi movement because it is not affordable for the poor. According to Nikhilesh, poor people can't afford the movement because foreign goods are cheap and have better quality than the Swadeshi ones and they would suffer if foreign goods are banned. Thus, he doesn't ban foreign goods in Sukhsayar. Although Sandip doesn't concede defeat and starts to make some sinister plan when local poor Muslim tenants also refused to stop buying and selling foreign goods. He creates groups that would often snatch foreign items from the local Muslim traders and bribe the local administrator to sink the boats carrying the foreign goods in Sukhsayar. This results in the growing hatred between Hindus and Muslims. Muslim preachers from other areas started to take benefit of these problems between Hindus and Muslims of Sukhsayar and started to preach hatred to poor Muslim peasants against Hindus. Sandip demands money from Bimala for the Swadeshi cause. Unsuspecting Bimala gives her the required money but found later that he had demanded more money than required. She also found that he is creating problems in Sukhsayar. Bimala ultimately realizes that it is indeed her husband Nikhilesh who actually loves her rather than Sandip. She regrets her actions in front of Nikhilesh who forgives her. In Sukhsayar, riots broke out between Muslims and Hindus. Nikhilesh decides to go himself and stop the riots between the two groups. Meanwhile, Sandip leaves Sukhsayar by train as soon as he hears about the riots. In the morning, to the horror of Bimala and all the people close to Nikhilesh, Nikhilesh is found dead and Bimala becomes a widow.
Өндіріс
Сатьяжит Рэй 1940 жылдары «Гаре Байре» үшін сценарий жазды, бірақ фильмді Харисдан Дасгупта режиссерлік етіп түсіруі тиіс болған, алайда ол ешқашан түсірілмеді. Көп жылдар өткен соң, Рэй өзінің сценарийіне қайта оралып, оны қайта жұмыстады, ал бастапқы нұсқаны «жас тағылымды» деп сипаттады. Сумитра Чаттерджи Рэйдің тұрақты актерлерінің бірі болды, өйткені ол «Апур Сансар» фильмімен мансабын бастаған. Виктор Банерджи де Рэймен «Шатранж ке Хилари» фильмінде жұмыс істеген. Дегенмен, Сватилекха Чаттерджи – «Нандикар» театр тобының сахна актрисасы болды, ол бұрын фильмдерде түскен емес. Рэй оны сахналық қойылымда көріп, Бимала рөліне оны дұрыс таңдау деп шешті. 1983 жылы фильм түсірілімі кезінде Рэй екі рет ауыр жүрек ұстамасына шалдықты. Оның ұлы Сандип Рэй әкесінің егжей-тегжейлі нұсқаулары бойынша жобаны аяқтады.
Satyajit Ray wrote a script for Ghare Baire in the 1940s, but the film, which was to have been directed by Harisadhan Dasgupta, was never made. Years later, Ray returned to his script and reworked it, describing the original version as "amateurish". Soumitra Chatterjee was a Ray regular, having started his career with Apur Sansar. Victor Banerjee had also worked with Ray in Shatranj ke Khilari. Swatilekha Chatterjee, however, was a stage actress with the theatre group Nandikar, with no experience of acting in films. Ray saw her in a stage production and decided that she was the right choice to play the role of Bimala. In 1983, during the shooting of the film, Ray suffered two massive heart attacks. His son, Sandip Ray, completed the project from his detailed instructions.
Қабылдау
Фильм алғашқы көрсетілімінде коммерциялық жағынан сәтті болды. Рейдің жүрек талмасы осыған әсер еткен болуы мүмкін. Үнді көрермендері үшін фильмге қызығушылық арта түсті, себебі ол Рей фильмдеріндегі алғашқы толыққанды сүйіспеншілік сахнасын көрсетті. Үндістандағы сын-пікірлер қарама-қайшы болды. Сумит Митра "India Today" журналындағы ұзақ рецензиясында фильм "қасақана сәтсіздікке ұшырағандай" екенін айтты. Кейбір сыншылар (Митра да соның ішінде) Сватилеха Чаттерджидің Бимала рөліне дұрыс таңдалмағанын ойлады, ол өзі фильм шыққаннан кейін отыз жылдан астам уақыт өткен соң берген сұхбатында осы туралы айтты. Ол былай деді: "Бір сыншы: "Ол рөлге ешқашан кіріп, оған ұқсаған да емес" деп жазды". Ол рецензияларды оқығаннан кейін өзін-өзі өлтіру туралы ойларға келіпті. Винсент Канби "New York Times" газетінде былай деп жазды: "Көптеген ұлы режиссерлердің туындылары сияқты, "Үй мен әлем" оңай жіктеуге келмейді. Бұл махаббат тарихы, бірақ ол соншалықты толыққанды бейнеленгендіктен, алыстан көрінетін оқиғаларды, соның ішінде ұлтшыл қозғалысты жетектеген Ганди мен Нихиль сияқты өркениетті келісімді жақтаған Тагор арасындағы саяси дауларды да көрсетеді". Ол актерлік шеберлігі туралы былай деп жазды: "Фильмдегі үш басты рөлді сомдаған актерлер өте әдемі ойын көрсетті". Роджер Эберт фильмнің нағыз оқиғасы Бималаның жүрегі мен санасында өрбитінін атап өтті. Ол былай қосты: "Бұл ойға дастарқан жазатын, тыныш, баяу әңгімелерден тұратын, кейде кенеттен оқиғаларға толы фильм".
The film did well commercially when initially released. Ray's heart attack may have played a role in this. For the Indian audience, there was an additional interest, since it featured the first full fledged kiss in Ray's films. Critical response in India was mixed. Sumit Mitra in his long review in India Today said the film "looks like an intended failure". Some critics (including Mitra) thought Swatilekha Chatterjee was miscast as Bimala, as she herself recounts in a recent interview, more than thirty years after the release of the film. She says: "One critic wrote a line, `She never lived nor looked the role'." She goes on to add that, after reading the reviews, she had felt like killing herself. Vincent Canby wrote in the New York Times: "As with the works of any great director, The Home and the World defies easy categorization. In close up, it's a love story, but it's one so fully defined that, as in a long shot, it also succeeds in dramatizing the events seen on the far horizon including the political differences between Gandhi, who led the nationalist movement, and Tagore, who, like Nikhil, stood for civilized compromise." About the performances, he wrote: "The film is acted with immense grace by its three leading actors." Roger Ebert noted that the real story of the film takes place within Bimala's heart and mind. He added: "It is a contemplative movie quiet, slow, a series of conversations punctuated by sudden bursts of activity."
Марапаттар
Жыл Сыйлық санаты Номинанттар Нәтиже Ref. 1984 Канн кинофестивалі Алтын пальма Сатьяжит Рэй 1985 Ұлттық киносын тексеру кеңесінің сыйлығы Ең үздік шетелдік фильмдер Гхаре Бейре 1985 Ұлттық кино сыйлығы Бенгал тіліндегі үздік толық метражды фильм НФДК және Сатьяжит Рэй Ең үздік қосалқы актер Виктор Банерджи Ең үздік костюм дизайны Харудас және Бапулдас
Year Award Category Nominee(s) Result Ref. 1984 Cannes Film Festival Palme d'Or Satyajit Ray 1985 National Board of Review Awards Top Foreign Films Ghare Baire 1985National Film Awards Best Feature Film in Bengali NFDC and Satyajit Ray Best Supporting Actor Victor Banerjee Best Costume Design Harudas and Bapuldas