Кіріспе
Torreya taxifolia, көбінесе Флорида torreya немесе сасық иісті кедр деп аталады, бірақ кейде Флорида жаңғағы немесе гофер ағашы деп те айтылады, Taxaceae тұқымдасына жататын, құрып бара жатқан төменгі қабат ағашы. Ол АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы шағын мұздық панасының ғана өкілі, Флориданың солтүстігі мен Джорджияның оңтүстік-батысының шекаралық аймағында табиғи түрде өседі.
Torreya taxifolia, commonly known as Florida torreya or stinking cedar, but also sometimes as Florida nutmeg or gopher wood, is an endangered subcanopy tree of the yew family, Taxaceae. It is native to only a small glacial refugium in the southeastern United States, at the state border region of northern Florida and southwestern Georgia.
Түрлерді табу
1821 жылы Флорида территориясының отарлық билігі Испаниядан АҚШ-қа көшті. Плантация иелері мен олардың құлдары аумаққа көшіп келе бастады, бұл жергілікті халықтармен және қашқан құлдардың қазіргі халқымен қақтығыстарды күшейтті. Мұндай плантация иесінің бірі – 1826 жылы Таллахасси қаласының маңында жер сатып алған Крум отбасының басшысы болды. 1829 жылы қайтыс болғаннан кейін оның екі ұлы мұрагерлікке ие болып, аймаққа одан әрі инвестиция салды, басқа плантацияларды сатып алды немесе жалға алды. Олардың бірі Харди Брайан Крум еді. Крум заң білімін алған, отыздан ассан шағында Солтүстік Каролина штатының сенаторы болды, бірақ ғылымды зерттеуге де уақыт бөлді. 1834 жылы Крум ботаник Джон Торримен хаттасып, ғылыми қызығушылықтарын білдірді. Торри Крумның және оның әйелі мен балаларының теңізде трагикалық қазасынан кейін оның есімін алып жүретін түрлерді зерттеуді жалғастырды. Олардың кемесі 1837 жылы Солтүстік Каролина жағалауында болған дауыл кезінде сүңгіп кетті. Арнотт Торридің құрметіне түрге атау берді. Эпитеттің этимологиясы латын тілінен алынған: taxus – «сергіл» және folium – «жапырақ», яғни «сергіл жапырақты». Torreya-ның басқа түрлерінде жапырақтары ұзын, сергілге ұқсамайды, бірақ оған осы атау содан кейін сипатталған түрлерге қарағанда ертерек берілгендіктен осылай аталды. 1891 жылы Эдвард Ли Грин Константин Сэмюэл Рафинеск Шмальцтің Тумион туысының атауын растады және бұл түрді қателікпен Тумион таксифолиум деп жіберді. Torreya taxifolia – Torreya туысының типтік түрі, өйткені ол батыс ғылымында қолданылатын гербарийлерге енгізілген уақытына байланысты. Бұл туыс Флоридадағы қалдық ареалына қарағанда Шығыс Азияда және Калифорния тауларында (Torreya californica) көптеп кездеседі. Туыстың жіктемесі күрделі мәселе, бірақ генетикалық талдаулар нәтижесінде ол көбінесе сергіл тұқымдасына (Taxaceae) жатқызылады. Оның сергіл тұқымдасының ең жақын туысы – Amentotaxus туысы. Cephalotaxus туысы да бұрын жақын туыс деп есептелген, бірақ қазір ол мүлдем басқа тұқымдасқа, Cupressaceae-ге жатқызылады. Torreya түрлерінің вегетативтік құрылымы өте ұқсас, суретте көрсетілгендей. Барлық үлгілер Кокс Арборетумында (Джорджия штаты, АҚШ) алынып, суретке түсірілді. Олардың барлығы да жарық және топырақ жағдайлары бірдей болған жас көшеттер еді. Флорида сергілі (Taxus floridana) мен Флорида торейясын қолмен ұстағанда оңай ажыратуға болады: екі туыстың да жапырақтары сүйір болғанымен, сергілдің жапырақ ұшы жұмсақ, ал торейяның жапырақ ұшы соншалықты қатты, тілгендей болады.
Тарихи таралу
1986 жылы Torreya taxifolia-ның бастапқы қалпына келтіру жоспары жарық көрген кезде, бұл түрдің Флоридада ғана емес, сонымен қатар тарихи ареалынан тыс штаттарда да көптеген жылдар бойы бау-бақшаларда өсірілгені белгілі болды. Мұндай орындардың бірнешеуі жоспардың 7-бетінде тізілген. Флорида штатының Таллахасси қаласындағы Маклей мемлекеттік бағы патогендерден "ауыр зардап шеккен" деп көрсетілді. Бірақ Джорджиядағы екі бау-бақша (Колумбус және Форт-Гейнс) және Солтүстік Каролинадағы үш бау-бақша (Хайлендс, Эшвилл және Норлина) "жақсы күйде" көрінеді. (Оған Torreya taxifolia-ның негізгі тізім бетінен "Іске асыру барысын қарау" сілтемесі арқылы қол жеткізуге болады.) 2022 жылдың шілдесіне дейін жоғарыда аталған екі шара да тізімде бар. 51-шара "Ботаникалық бақтардағы егістіктерді инвентаризациялау" "басталмаған" деп көрсетілген. 52-шара "Қолданыстағы егістіктерді толықтыру" "белгісіз" деп көрсетілген. АҚШ-тағы 14 бау-бақшалық егістік үш санатқа бөлінген: табиғи түрде тараған тоғайлар (жергілікті жаңадан өскендер), тұқым беретін жетілген ағаштар және тұқым бермейтін жетілген ағаштар. Топ фотосуреттер мен бейнелер арқылы Солтүстік Каролинада 5 тоғай, Пенсильвания мен Огайода әрқайсысы 2 тоғай, ал Джорджия, Оңтүстік Каролина, Теннесси, Луизиана және Орегон штаттарында бір-бір тоғайды (немесе ағашты) құжаттады. — Оңтүстік Каролинада бір-біріне жақын отырғызылған тамырлы бұтақтар арқылы. Бұл ақпарат онлайн құжатқа жинақталды. 2022 жылға қарай құжат 27 беттен тұрады. Онда картада көрсетілгеннен гөрі көбірек орындар бар, себебі жазбалар халықаралық орындарды, осы түрді сатқан коммерциялық питомниктерді (1800 жылдардан бастап) және torreya егістіктері өлген немесе басқа мақсаттар үшін алынып тасталған орындарды да қамтиды. "Солтүстік штаттардағы тарихи тоғайлар" туралы мәліметтерді Torreya Guardians тобы 2019 жылдың қыркүйегінде Конни Барлоу жеке тұлға ретінде ұсынған "Torreya taxifolia-ның статусын қауіптіден қауіп төнуге төмендету туралы өтініште" "Бірінші жетістік" ретінде ұсынды. Бірақ шешімнің "Тарихи тоғайларды құжаттау" факторы (E) азаматтардың осы бағыттағы жетістіктерін мойындады: "Өтініште Флориданың жақында және тарихи түрде отырғызылған өсімдіктерінің түрдің табиғи ареалынан тыс жерлерде құжатталғанына сенімді ақпарат ұсынылады және сілтеме жасалады. Өтініште түрдің Оңтүстік Аппалачи тауларында тірі қалу және көбею қабілетін құжаттау түрді қалпына келтірудің 1986 жылғы жоспарының 5-шарасын орындау деп есептелуі мүмкін, онда «туреяның туған жерінен тыс жерде тәжірибелік жинақтар құру» қажеттілігі айтылған. Алайда, өтініште құжатталған егістіктердің көпшілігі «жаңа және кеңейіп жатқан популяцияларға әкелмейтін» жерлерде орналасқаны түсіндіріледі. Нәтижесінде, екпелі тоғайлардың салыстырмалы көбею табысы түрге қазіргі уақытта оның туған жерінде әсер ететін қауіптерді жеңілдетпейді (яғни, халықтың аздығы, мекендеу ортасының сирек кездесуі және аурулар, USFWS 2010)." Олар Солтүстік Каролинадағы бау-бақшалардың иелерінен тұқымдар алып, Аппалачи тауларында және солтүстікке қарай тәжірибелік егістіктер отырғызды. Бұл түрді қалпына келтірудің осы азаматтық формасының ерекше сипаты мен табыстарын бұқаралық ақпарат құралдары мен ғылыми басылымдар жариялады.
"The petition provides and cites credible information to corroborate the claim that recent and historical outplantings of Florida torreya have been documented at localities outside of the native range of the species. The petition claims that the documentation of the species’ ability to survive and reproduce in the Southern Appalachians could be considered the completion of Action Item 5 of the species 1986 Recovery Plan, which states the need to 'establish experimental collections of torreya outside of its native habitat.' However, the petition further explains that the majority of the documented outplantings are not in locations that would 'give rise to new and expanding populations'. Ultimately, the relative reproductive success of the outplanted groves do not ameliorate the threats currently affecting the species in its native range (i. e. low population number, rarity of habitat, and disease, USFWS 2010)." They began experimental plantings in the Appalachian Mountains and northward by obtaining donations of seeds from the owners of horticultural plantings in North Carolina. Media and academic publications have both reported on the unusual character and progress of this citizen form of species recovery.
Ex situ өндірілген тұқымдарды басқару
Қауіпке ұшыраған өсімдіктің жасанды қоныс аударуы тек жетілген ағаштар тұқымның мол мөлшерін беретін жағдайда ғана мүмкін. Сонымен қатар, жасанды қоныс аудару тек осы аймақтарды басқарушылар осындай мақсатта тұқымдарды таратуға рұқсат берсе ғана жүзеге асуы мүмкін. Torreya taxifolia тұқымын басқару туралы туындаған дау екі түрлі: 1. Солтүстік Грузиядағы жабайы генетиканы сақтап тұрған ресми экзитут бақшаларын екі ботаникалық бақ басқарып отырды, нәтижесінде көптеген тұқым жиналмай қалды. 2. Азаматтар заңмен қолжетімді тұқымдарды солтүстікке қарай егіс үшін пайдаланды, бұл кез келген қалыптасқан саясат шеңберінен тыс және ресми санкцияланған бақылаусыз болды. Төмендегі суреттерде олар Torreya taxifolia-ны 16 жылдан кейін, яғни бұтақшалар алынғалы бері сақтауда қандай жетістіктерге жеткендерін көрсетеді. 1991 жылы кесіліп, тамырланған түпнұсқа бұтақтар тұқым өндіруге болатын жасқа жеткенде, сақтау шешімдері қиын және күмәнді болды. Өйткені Torreya тұқымы – қасарысқан тұқым, оны әдеттегідей сақтау мүмкін емес. Оларды кептіруге, тоңазытуға, тоңазытқышпен кептіруге болмайды. Оларды бірнеше жыл бойы тоңазытқышта сақтауға болады, әсіресе бұл түрдің суыққа "қабатталуын" қажет етеді. Бірақ ұрықтар топыраққа және өсіп-өнуге ықпал ететін жылуға орналастырылмаса, өледі. 2011 жылдың қазан айында «бес аналық ағаштың 25 эмбриогендік өсірілімі сұйық азотқа ұзақ сақтау үшін орналастырылды және сұйық азоттан алынғаннан кейін тірі қалғаны расталды». 2010 жылғы қалпына келтіру жоспарының жаңартуында Смитгалл Вудстарындағы тұқым өндірісі туралы былай делінген: «Ағаштар өте үлкен болып өсті және қазір репродуктивті жасқа жетті, олар жыл сайын еркек және әйел конустарды шығарады». Torreya Guardians-тың негізін қалаушы Конни Барлоу ақпарат алу үшін АҚШ-тың Ақпарат ашықтығы туралы заңын пайдаланды. Өзінің FOIA өтінішінде Барлоу былай деп жазды: «Балық және жабайы табиғат қызметі әлі күнге дейін өздерінің тұрақты есептер базасында сол ағаштар тұқым шығара бастағаннан бері Smithgall Woods және Blairsville GA-дағы ex situ отырғызудан жыл сайын шығарылатын құрып кету қаупі төнген Torreya taxifolia тұқымдарының нақты мөлшеріне қатысты ештеңе жарияламады. Қоғам үшін тұқым өндірудің табыстылығын жыл сайынғы деңгейде, әсіресе осы құрып бара жатқан түрді қалпына келтіру жөніндегі ЕҚА жоспарының 2010 жылғы жаңартуы бойынша өндірілген осы бағалы тұқымдардың соңғы мақсаттарын білу маңызды. Менің уайымдауым, Смитгалл ормандарындағы тұқымдар жиналмаған болуы мүмкін, сондықтан жергілікті тілбірлердің азығы ретінде 'құрып' кетуі мүмкін». Кейіннен Барлоу агенттікке берген хабарламасында өзінің өтінішін қозғаған оқиғаларды түсіндірді: «Бұрын мен ESA атауын жүзеге асырудың осы аспектісімен «өмір сүруге және өмір сүруге рұқсат беруге» дайын едім және қосымша ақпарат іздемедім. Сондай-ақ, мен құртқа қауіп төнген ағаштың тұқымын ысырап етпеу керектігін де айтпадым. Бірақ Torreya Guardians-пен байланысы бар адамды жамандық жасады деп айыптағаннан кейін, оны 2016 жылға дейін ресми қызметкерлерге ресми жерде тұқым өндіріліп жатқанын хабарламайтынына Радклиф ханым айыптағаннан кейін, мен биліктің біздің азаматтар тобына деген жауыздығына төзімділік таныттым. Сондықтан мен FOIA туралы өтініш жасадым». Барлоу сондай-ақ 2016 жылдың мамыр айында қол қойылған ресми құжатқа сілтеме жасайды, ол туралы ол тек 2018 жылы ботаникалық бақ қызметкерлерімен электрондық пошта арқылы алмасу кезінде ғана білді. Құжат Грузия өсімдіктерді қорғау альянсының (GPCA) барлық институционалдық мүшелеріне жіберілді және оған алты мүше, соның ішінде АҚШ Балық және жануарлар дүниесі қызметінің және Грузияның табиғи ресурстар департаментінің қызметкерлері қол қойды. Азаматтар үшін бау-бақшада өсірілген жойылып бара жатқан өсімдіктер тұқымдарын жинау мен пайдалану АҚШ-тың жойылып бара жатқан түрлер туралы заңына сәйкес шектеулерден босатылады. Флориданың Ашвилл қаласына жақын орналасқан Билтмор бағындағы 65 жылдық тоғайдағы «Флорида торейя» егісі 2005 жылы жеткілікті тұқым шығарған, сондықтан менеджерлер жаңадан құрылған азаматтар тобына 110 тұқым берді. Torreya Guardians-қа 2009 жылы 300 Biltmore тұқымын алған кезде, бұл топқа арналған сыйлықтар аяқталды. 2008 жылы Audubon журналы журналист пен фотографты топтың Солтүстік Каролина штатының Уэйнсвилл қаласының маңында жеке орманды жерлерге 31 сабанда отырғызған тұқымдарын түсіруге жіберген кезде, дау күшейді. Orion (2008), Audubon (2010), Landscape Architecture (2014), Torreya taxifolia дауы туралы айтқан мысалдар: Conservation Biology (2007, 2010, 2020), Trends in Ecology and Evolution (2009), Nature Climate Change (2008), Nature (2011, 2017), Ecological Applications (2010), BioScience (2012), Yale Journal on Regulation (2010), Forestry Chronicle (2011), Conservation Letters (2010, 2013, 2017), The Conversation (2021). Мыңдаған тұқымдарға қол жеткізуге мүмкіндік берді, бұл топқа барлық ең оңай отырғызу стилімен эксперименттеуге мүмкіндік берді: тұқымдарды бірін-бірінен кейін тікелей соңғы орнына, жапырақты орманның жамылғысы астына салу. Бұл «еркін отырғызу» әдісі тілбірлерге төзімді әдістер табылар алдында көптеген сәтсіздіктермен басталды: әр тұқымды тасқа немесе кемінде 4 дюйм тереңдікке отырғызыңыз. Тұқымды жеудің алдын алғанның өзінде, жас өсімдіктер шөптесін жеуге бейім болды. Evergreen Polystichum папоротниктерінің қасына отырғызу жасыру арқылы қорғаныс деңгейін ұсынатыны анықталды. Ең жақсы техникалармен тіпті, көптеген жерлерде жоғалту көп болды. Бірақ мыңдаған тұқымдарды толығымен пайдаланудың басқа жолы болмады. Нәтижесі керемет болған бір сайт Флоридада орналасқан, сондықтан ол солтүстікке қарай жасанды қоныс аудару экспериментінің бөлігі болмады. Дегенмен, осы сайттағы ерікті отырғызушылардың қуанышы мен табысы бұқаралық ақпарат құралдарының назарын аударды. Mossy Head қаласының жанында орналасқан Shoal Sanctuary, Torreya-ның тарихи туған жерінен шамамен 80 миль батысқа орналасқан, бірақ бұл ресми экзитут тұқым өндіру орталарынан тұқымдарды алуға жеткіліксіз алыс болды. Сондықтан 2015 жылы Torreya Guardians иелерінің жаңа жобасы үшін тұқымдарды сыйлады, бұл ерекшелік, өйткені Крис және Роберт Ларсон жергілікті скауттар мен шіркеу балаларын отырғызуға шақырды. Torreya taxifolia тұқымдарын азаматтардың бақылаусыз солтүстікке қарай отырғызу туралы дау жылдар бойы жойылып бара жатқан өсімдіктерді қалай басқару керек екендігінің кең контекстінде, климатқа бейімделу жасанды қоныс аударуды ұсынылған стратегияға айналдыратын мәжбүрлеуші себеп бола ма, және нұсқаулардың мәні қандай болуы керек екендігі туралы байқалып, қадағаланды және пікір айтылды. Сонымен қатар, жеке антагонизмдер күшейді, 2020 жылғы қалпына келтіру жоспарының жаңартуында екі жолмен көрінді. 2010 жылғы жоспардың жаңартуында Torreya Guardians-тың екеуі «Қалпына келтіру жұмыс тобының» қатысушылары ретінде рахмет айтылды және жоспардың өзі топпен «жұмыс серіктестігін дамытуды» ұсынды.
1. The official ex situ groves in northern Georgia that were safeguarding wild genetics were being managed by two botanical gardens in ways that eventually resulted in large numbers of seeds remaining uncollected. 2. Citizens were using legally accessed seeds for northward plantings outside of any established policy framework and without officially sanctioned oversight. The sequence of photos below show their progress in safeguarding Torreya taxifolia 16 years after branchlets were harvested in the wild. When the original branchlets that had been cut and rooted in 1991 reached an age in which seed production ensued, safeguarding decisions became more problematic — and potentially controversial. This is because Torreya seeds are recalcitrant; they cannot be stored in the usual ways. They cannot be dried, they cannot be frozen, they cannot be freeze dried. They can be stored in a refrigerator for a few years, especially because the species requires cold "stratification." But the embryos will die if they are not eventually placed into soil and seasonal warmth that will induce germination. As of October 2011, "about 25 embryogenic cultures from five mother trees were placed into liquid nitrogen for long term storage and confirmed to survive after retrieval from liquid nitrogen." The 2010 recovery plan update reported seed production at Smithgall Woods in this way, "The trees have grown quite large and are now reproductively mature producing male and female cones annually." The founder of Torreya Guardians, Connie Barlow, utilized the U. S. Freedom of Information Act to seek information. In her FOIA submission, Barlow wrote:"The Fish & Wildlife Service has not yet posted anything in its ongoing reports database as to the actual quantities of endangered Torreya taxifolia seeds produced year by year from ex situ plantings in Smithgall Woods and Blairsville GA, since those trees began producing seeds. It is important for the public to know the success of seed production, year by year, and especially the final destinations of those precious seeds, as produced under the terms of the 2010 update of the ESA recovery plan for this endangered species. My concern is that the seeds at Smithgall Woods may have been unharvested, and therefore 'wasted' as food for local squirrels." A later communication by Barlow to the agency explained the events that motivated her request:"In the past I was willing to 'live and let live' with this aspect of the implementation of the ESA designation and not seek further information. Nor did I attempt to advocate that seeds of such an endangered tree should not be wasted on squirrels. But when it became clear that a person associated with Torreya Guardians was being accused of wrong doing, and that he was also being blamed by Ms. Radcliffe for not notifying official staff until 2016 that seeds were being produced at the official ex situ location, I realized that the hostility of officials toward our citizen group was no longer tolerable. Hence my FOIA request." Barlow also references a formal document signed in May 2016 that she learned about only during the 2018 email exchanges with botanical garden staff. The document had been sent to all institutional members of the Georgia Plant Conservation Alliance (GPCA), and it was signed by six members, including staff from the U. S. Fish and Wildlife Service and Georgia Department of Natural Resources.]] Citizen collection and use of endangered plant seeds produced in horticultural settings are exempt from restrictions in the U. S. Endangered Species Act. In the case of Florida torreya, the 65 year old grove at Biltmore Gardens near Asheville, North Carolina, produced enough seeds in 2005 such that the managers donated 110 seeds to a newly formed citizen group. Donations to Torreya Guardians culminated in 2009, when the group received 300 Biltmore seeds. The controversy accelerated in 2008 when Audubon Magazine sent a journalist and a photographer to document the group's planting of 31 potted seedlings into private forested lands near Waynesville, North Carolina. Orion (2008), Audubon (2010), Landscape Architecture (2014), Examples that included mention of the Torreya taxifolia controversy were: Conservation Biology (2007, 2010, 2020), Trends in Ecology and Evolution (2009), Nature Climate Change (2008), Nature (2011, 2017), Ecological Applications (2010), BioScience (2012), Yale Journal on Regulation (2010), Forestry Chronicle (2011), Conservation Letters (2010, 2013, 2017), The Conversation (2021). Access to seeds numbering in the thousands enabled the group to begin experimenting with the easiest planting style of all: putting seeds one by one directly into their ultimate destinations, beneath a deciduous forest canopy. This "free planting" technique began with many failures before squirrel proof approaches were discovered: plant each seed under a rock or no less than 4 inches deep. Even if seed predation was mostly deterred, young seedlings were vulnerable to herbivore browsing. Planting next to evergreen Polystichum ferns was found to offer a degree of safety by way of camouflage. Even with the best techniques, losses were large in most locations. But there was no way other than free planting to put batches of seeds numbering in the thousands fully to use. One site with remarkable results was located in Florida, so it was not part of poleward assisted migration experimentation. Nevertheless, the joy and success of the volunteer planters at this site attracted media attention. Shoal Sanctuary, located near Mossy Head, Florida, is about 80 miles west of the historically native range of torreya, but this was too far away to qualify for donation of seeds from any of the official ex situ seed production sites. So in 2015 Torreya Guardians donated seeds for the owners' new project, which was unusual in that Chris and Robert Larson recruited local scout and church children to do the planting. The controversy about the unregulated nature of northward plantings of Torreya taxifolia seeds by citizens had been noted, watched, and commented upon for years in the broad context of how endangered plants should be managed, whether climate adaptation might become a compelling reason to make assisted migration a recommended strategy, and what the nature of the guidelines should be. Meanwhile, the personal animosities festered, manifesting in official documentation in the 2020 recovery plan update in two ways. In the 2010 plan update, two Torreya Guardians were listed in the acknowledgments as participants in the "Recovery Working Group" and the plan itself suggested to "foster a working partnership" with the group.