Кіріспе

Құс түрі

Қызыл мүңкөзді қанатқақ (Buphagus erythrorynchus) – қанатқақтар тұқымдасына (Buphagidae) жататын, өзара пайдалы қанатты. Ол Сахара алды Африкасының шығыс саваннасында, Орталық Африка Республикасынан шығысқа қарай Оңтүстік Суданға және оңтүстікке қарай Оңтүстік Африканың солтүстік және шығыс бөліктерінде таралған. Оңтүстік Африкада сары мүңкөзді қанатқақтан кеңірек таралған, олардың ареалдары үлестіріледі.

Тарату

Қызыл мандыбуслы тоқылдақ сахаралық Африканың саваннасында туған. Ол Эфиопия мен Сомалиден бастап Кения, Танзания, Малави және Замбия арқылы Оңтүстік Африкаға, Ботсванаға, Зимбабвеге, Мозамбиктің оңтүстігіне және Оңтүстік Африканың солтүстік-шығысына дейін таралған.

Сипаттама

Жас өгіз шаянның түсі ата-аналарына қарағанда қоңырғырақ болады. Оның мүсіні бастапқыда қара жасыл түсті, бірақ төрт айдан кейін біртіндеп ересек шаянға тән түске енеді. Оның ұшуы күшті әрі тікелей, ал олардың дауысы – сыңғырлаған, кескіш трик-квисс.

Мінез-құлық

Қызылқанат қанатқақ малдың түктерімен қапталған ағаш қуыстарында ұялайды. Ол екі-бес жұмыртқа салады, орташасы үш. Көбейту маусымынан тыс уақытта ол үлкен, шулы топтарды құрайды. Оның табиғи ортасы – ашық кеңістіктер, ал қызылқанат қанатқақ жәндіктермен қоректенеді. Ағылшын және ғылыми атаулары осы түрдің ірі жабайы және үй жануарларына, мысалы, мал мен құйрықжегіштерге жабысып, олардан құйрықтарды жеу әдетінен туындаған. Бұл түрдің қарақұйрықтармен байланысы суахили тілінде "Аскари ва кифару" деген атқа ие, ол "қарақұйрықтың күзетшісі" деген мағынаны білдіреді. Ересек құс бір күніне қанға толы 100 аналық Rhipicephalus (Boophilus) decoloratus құйрығын немесе 12000-нан астам дернәсілін жей алады. Дегенмен, олардың басты тағамы – қан. Олар қанға толы құйрықтарды жесе де, оны тікелей сорып алады және сүтқоректілердің жараларын ашық ұстау үшін оларды шабады. Далалық байқаулар көрсеткендей, қанатқақтар нашар көретін қарақұйрықтарды қауіп туралы ескертеді.