"Мона Лиза" операсы: Мақс фон Шиллингстің шығармасы
Mona Lisa (opera)
Макс фон Шиллингстің 1915 ж. "Мона Лиза" операсы: сюжет, либретто авторы, жазылу тарихы. Гейдельберг университетіне арналған шығарма. Опера туралы толық ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мона Лиза, Op. 31 – неміс композиторы Макс фон Шиллингстің 1915 жылғы операсы, либретто авторы – Беатрис фон Довский. Ол Хайдельберг университетінің философия факультетіне арналған, және композиторға сол университеттің профессоры атағы берілді.
Mona Lisa, Op. 31, is a 1915 opera by the German composer Max von Schillings on a libretto by Beatrice von Dovsky. It was dedicated to the Philosophy Faculty of the University of Heidelberg, where the composer was awarded the title of professor.
Құрастыру тарихы
1913 жылдың көктемінде Беатрис фон Довский композиторға либреттосын ұсынды, ол келесі жазда фортепианолық эскиз дайындады. Ол операны Франция мен Бельгиядағы әскери қызметінде, сегіз ай бойы медициналық солдат болып қызмет еткен кезде аяқтады. Бұл тақырып сол кезде өте өзекті болды, себебі Леонардо да Винчидің картинасы 1911 жылы Луврден ұрланып, 1913 жылы Флоренцияда қайта табылды. Солтүстік Америкадағы тұңғыш көрсетілісі 1923 жылдың 1 наурызында Нью-Йорктегі Метрополитен опера театрында өтті, дирижерлік еткен – Артур Боданцкий, ал басты рөлдерде Барбара Кемп, Майкл Бонен (екеуі де Метрополитенде тұңғыш рет сахнаға шықты) және Курт Таучер болды. Соғыстан кейінгі қайта қойылымдар 1953 жылы Берлин қалалық операсында және 1983 жылы Карлсруэдегі Баден штаттық театрында қысқартылған нұсқада болды. Толық нұсқада опера 1994 жылдың қараша айында Киль опера театрында қайта қойылды, содан кейін 1996 жылы Вена халық операсында орындалды.
In the spring of 1913, Beatrice von Dovsky presented the libretto to the composer, who prepared a piano sketch during the following summer. He completed the opera during his eight month military duty as a medical soldier in France and Belgium. The subject was very topical at the time, because the painting by Leonardo da Vinci had been stolen from the Louvre in 1911, and rediscovered in Florence in 1913. The North American premiere took place at the Metropolitan Opera in New York on 1 March 1923, Artur Bodanzky conducting, with Barbara Kemp, Michael Bohnen (both making their Met debut) and Curt Taucher in the principal roles. Post war revivals at the Städtische Oper Berlin in 1953 and at the Badischen Staatstheater in Karlsruhe in 1983 were cut in length. It was revived complete at the Kiel Opera House in November 1994 and subsequently performed at the Wiener Volksoper in 1996.
Рөлдер
Рольді дауыс түрі
Премьералық актерлік құрам, 26 қыркүйек 1915 (дирижер: Макс фон Шиллингс)
Прологта және эпилогта
Шетелдік (A Foreigner) баритон Джон Форселл
Оның жас әйелі (His young wife) сопрано Хеди Ирацема Брюгельман
Лай брат (A Lay Brother) тенор Карл Агаард Оствиг
1 және 2-ші актілерде
Франческо дель Джокондо баритон Джон Форселл
Мона Фиордализа, оның жас әйелі сопрано Хеди Ирацема Брюгельман
Джованни де Сальвиа тенор Карл Агаард Оствиг
Пиетро Тумони бас Рейнхольд Фриц
Арриго Ольдофреди тенор Джордж Мадер
Алессио Беневенти тенор Феликс Деккен
Сандро да Луццано баритон Бенно Циглер
Мазолини Педруцци бас Альбин Свобода
Франческоның бірінші әйелінен болған кішкентай қызы Дионора сопрано
Мона Джиневра ад Альта Рокка сопрано
Пиккарда, Мона Лизаның қызметшісі альто
Систо, Франческоның қызметшісі тенор Феликс Деккен
+RoleVoice typePremiere cast, 26 September 1915(Conductor: Max von Schillings)In prologue and epilogueEin Fremder (A Foreigner)baritone John ForsellSeine junge Frau (His young wife)sopranoHedy Iracema BrügelmannEin Laienbruder (A Lay Brother)tenorKarl Aagard ØstvigIn acts 1 and 2Francesco del GiocondobaritoneJohn ForsellMona Fiordalisa, his young wifesopranoHedy Iracema BrügelmannGiovanni de SalviatitenorKarl Aagard ØstvigPietro TumonibassReinhold FritzArrigo OldofreditenorGeorge MaederAlessio BeneventitenorFelix DeckenSandro da LuzzanobaritoneBenno ZieglerMasolini PedruzzibassAlbin Swoboda Jr. Dianora, Francesco's little daughter from his first marriagesopranoMona Ginevra ad Alta RoccasopranoPiccarda, Mona Lisa's maidaltoSisto, Francesco's servanttenorFelix Decken
Алдын ала сөз
Бір жұбай Флоренциядағы сарайды аралап келеді. Ұлық бауырлас оларға үйдің тарихы мен оның иелері туралы айтады, соның ішінде Леонардо да Винчи сурет салған Франческо Джокондоның әйелі Фиордалиса Герардини де бар.
A couple is visiting a palace in Florence. A lay brother tells them the history of the house and its occupants, among them Fiordalisa Gherardini, Francesco Giocondo's wife painted by Leonardo da Vinci.
1-ші акті
Франческо қонақтарымен бірге карнавалдың соңғы кешін тойлап жатыр, ал оның әйелі, әдемі Мона Лиза, тәуба ету үшін шығып кетті. Жәкең Жәнева бастаған шеру өтеді, бірақ уағыздаушы Савонарола монахтар хорымен бірге карнавалдық шараларды тоқтатып, күнәға тәуба етуге шақырады. Женева үйге шақырылады және Лизаға, тәубадан қайтып келген кезде, күнәның барлық қуаныштың тұзы екенін түсіндіреді. Франческо Пьетроға қызғанышпен толғанының себебін айтады. Леонардо салған суретте оның әйелі оған ешқашан осылай күлімсіремеген. Ол әрқашан оған қатысты салмақты және тыныш болған, ал Франческо оның күлімсіреуінің сырын ашқысы келеді. Джованни Папаның тапсыруымен Франческоның танымал коллекциясынан бермет сатып алуға келді, ол ешкімнің бір сағаттан артық тыныс ала алмайтындай арнайы жасалған қасиетті орында сақталады. Берметтердің жылтырлығын сақтау үшін Лиза оларды әр түнде киюге тиіс. Лиза мен Джованни бір-бірін таниды, Лиза Франческоға бақытсыз үйленгенге дейін оған ғашық болған. Джованни оны ертеңгі таңда, берметті алуға келгенде, бірге қашуға көндіреді. Франческо келгенде, әйелінің құпия күлімсіреуін көріп, өзіне бәсекелес бар деген күдікке ілігеді. Ол барлық есіктерді жүйелі түрде құлыптап, Джованниге бермет сақталатын қасиетті орында жасырудан басқа жол қалдырмайды. Франческо Лизамен зұлымдық ойын ойнайды, ештеңе байқамағандай болып, оның алаңдауын және Джованнидің өміріне деген қорқынышын махаббат пен құштарлық деп қате түсіндіреді. Лиза Франческо бір тілегін орындауға уәде бергеннен кейін осыған келіседі. Ол оның құштарлығына бойымен беріп, содан кейін қасиетті орынның кілтін сұрайды. Франческо бұл сұранысты қызғанышпен байланыстырып, өзінің «сүйетінін» дәлелдеу үшін жалғыз кілтті өзенге лақтырады.
Together with his guests, Francesco is celebrating the last night of the Carnival, while his wife, the beautiful Mona Lisa, has gone out for confession. A procession led by the courtesan Ginevra passes, but the preacher Savonarola together with a chorus of monks interrupts the Carnival activities with a call to do penance. Ginevra is invited into the house, and explains to Lisa, just returning from confession, that sin is the salt of all delight. Francesco explains to Pietro why he is consumed with jealousy. On the painting made by Leonardo, his wife smiles in a way that she has never smiled at him. She has always been reserved and serious towards him, and Francesco wants to solve the enigma of her smile. Giovanni has come on behalf of the Pope to purchase a pearl form Francesco's famous collection, which is kept in a shrine specifically designed in a way that no one can breathe in it for longer than an hour. In order to preserve the pearls' brightness Lisa has to wear them every night. Lisa and Giovanni know each other, they have been in love before she was unhappily married to Francesco. Giovanni persuades her to flee with him the next morning, when he will come back to collect the pearl. When Francesco returns, he sees the mysterious smile on his wife's face and suspects he has a rival. He systematically locks all exits, so Giovanni has no other choice than to hide himself in the pearls' shrine. Francesco plays a diabolical game with Lisa, pretending not to have noticed anything, intentionally misinterpreting her unrest and fear for Giovanni's life as love and desire. Lisa goes along with this after Francesco promises her to fulfill a wish. She succumbs to his desire, and then asks for the key to the shrine. Again, Francesco intentionally misinterprets this as her being jealous of the pearls, and to prove his "love" he throws the only key into the river.
2-ші акті
Келесі күні Лиза өткен түні не болғанын шамалы ғана есіне алады. Ол Джованниді құтқару үшін ештеңе жасамағаны үшін өзін кінәлайды және ғибадатханадан тірі екенін білдіретін белгі күтеді, бірақ нәтижесіз: Джованни тұншығып қалған. Лизаның әкесінен туған қызы Дианора кіріп, оған кеше қайықта тапқан ғибадатхананың кілтін береді. Франческо әйелінің өзін бақылауын көріп ашуланып келеді. Ол оған кілтті көрсеткенде, Джованни қашып кеткен деп ойлайды. Лиза енді міндетті түрде інжу-маржанды киюге талаптанады, және Франческо ғибадатханаға кіретін сәтті күліп күтеді. Содан кейін ол оның артынан есікті құлыптайды.
The next morning, Lisa can hardly remember what happened the night before. She blames herself for having done nothing to save Giovanni, and hopes for a sign of life from the shrine, but in vain: Giovanni has suffocated. Lisa's stepdaughter Dianora enters, and gives her the key to the shrine she had found in her boat the night before. Francesco appears, irritated by his wife's self control. When she presents him with the key, he assumes Giovanni has escaped. Lisa now insists on wearing the pearls, and with a smile she waits for the moment Francesco enters the shrine. She then locks the door behind him.
Эпилог
Жай бауырластың әңгімесі аяқталады. Жұбайлар кетіп қалады, ал жай бауырлас әйелде Мона Лизаны танитындай сезінеді.
The lay brother's story comes to an end. The couple leave and the lay brother thinks he recognises Mona Lisa in the woman.
Жазбалар
1995 жылы CPO 1994 жылғы жазбаны шығарды, оны Клауспетер Сейбель Киль филармониялық оркестрімен дирижерлік етті. 2003 жылы Preiser Records 1953 жылғы Берлин қалалық операсынан (Städtische Oper Berlin) тікелей дауыстау жазбасын шығарды, дирижерлік Роберт Хегер жасады, ал басты рөлдерде Инге Борх, Ханс Бейрер және Матье Ахлерсмейер болды.
In 1995 CPO released a 1994 recording, with Klauspeter Seibel conducting the Kiel Philharmonic Orchestra. In 2003 Preiser Records released a 1953 live recording from the Städtische Oper Berlin, with Robert Heger conducting, and Inge Borkh, Hans Beirer and Mathieu Ahlersmeyer in the principal roles.