Кіріспе

Тамил халық өнерінің орындалуы – Кютху немесе Терукоютху (жвалит) – тамил тілінде әндерді би мен музыкамен үйлестіре орындап, эпостарды баяндайтын ежелгі өнер. Бұл өнер ертедегі Тамил елінен бастау алған халықтық өнер. Нақтырақ айтқанда, Кютху – Теркутту (тамилше: தெருக்கூத்து) немесе Каттайккутту дегенді білдіреді. Қазіргі заманда Теркутту және Каттайккутту терминдері көбінесе бір-бірін алмастырып қолданылады. Дегенмен, тарихи тұрғыдан алғанда, екі термин, кем дегенде, кейбір ауылдарда екі түрлі орындалу нұсқасын ажырататын болған: Теркутту процессиядағы жылжымалы орындалуларды білдірсе, Каттайккутту – тұрақты орындалу алаңындағы түнгі баяндамалық қойылымдарды білдіреді. Кютху өнер түрі Тамил Надуда жүздеген жылдар бұрын өркендеген, оның дамуы туралы Сангам мәтіндерінде – иял (әдебиет), исай (музыка) және натагам (драма) – айтылған. Көңіл көтеру құралы ғана емес, Кютху ауыл тұрғындарына дін мен тарихы туралы білім береді. Кютху – бейресми би құрылымы, ондағы қойылымдар көбінесе Рамаяна, Махабхарата және тамил классикалық эпостары сияқты ежелгі туындылардан алынған көріністерді бейнелейді. Әдетте, сөйлеу диалогтары болмайды, тек әндер орындалады. Әртістер дауыстарын күшейтпей, барлық көрерменге жеткізу үшін өз дауыстарында және жоғары тембрде ән айтуға дайындалады. Әртістер күрделі, ауыр костюмдермен киініп, жарқын және әсем макияж жасайды. Олар биік бас киімдер, жылтыраған иық жапқыштары мен кең, түрлі-түсті юбкалар киеді. Дәстүрлі түрде бұл театр түрінде ерлер басым, бірақ қазіргі заманда әйелдердің қатысуы да артып келеді (мысалы, Каттайккутту Гурукуламдағы қыздар театры). Кютху түрлеріне Нату Кютху, Куравай Кютху және Валли Кютху жатады, олар Тамил еліндегі әртүрлі халықтардың мәдениеті мен тұрмысын көрсетеді; Самайя Кютху діни тақырыптарды, ал Поркаала Кютху, Пей Кютху және Тхунангай Кютху – елдегі жекпе-жек өнері мен соғысқа қатысты қойылымдарды ұсынады. Тағы бір маңызды өнер түрі – Чакиар Кютху, Кералада кең таралған. Бұл өнер туралы Силаппатикарамда айтылған. Бұрын Кютхуды оқыту үшін арнайы оқу орындары, мектептер немесе натуванар (ұстаз) болған жоқ. Қазір, өліп бара жатқан өнерді қолдау мақсатында, Кютху шеберханалары – «Кютху паттарай» ашылды, сондай-ақ арнайы мектептер құрылды (мысалы, Каттайккутту Гурукулам). Кютху Тамил Надудан Оңтүстік Үндістанның көп бөлігіне, әсіресе Карнатака мен Кералаға тарады. Бұл өнер ауылдық жерлерде өте танымал және қазіргі заманда да өзгермеген күйінде сақталған. Чидамбарамдағы Тиллаи Натараджа храмындағы құдай Сангам дәуірінен бері Тиллаидың ғаламдық билеушісі «Тиллаи Кутан» деп белгілі; бұл сөздің санскрит тіліндегі мағынасы – Натараджа.

Үндістаннан тыс жерлерде

Тамилдер Маврикий, Реюньон, Гайана, Малайя, Оңтүстік Африка, Фиджи, Тринидад және Тобаго, Суринам, Ямайка, Француз Гвианасы, Гваделупа және Мартиника сияқты түрлі аймақтарға көшіп барғанда, олар осы кутху биін жаңа қоныстарында таратып, оның бүкіл әлемде дамуына ықпал етті. Фиджиде Терукотуды Тирикуту деп те атайды. Батыс Канадаға және АҚШ-тың кейбір аймақтарына көшіп келген Оңтүстік Үндістан текті фиджиліктер дәстүрлі биді индуист ғибадатханаларында (Мандирлерде) және Эдмонтон, Калгари, Ванкувер сияқты қалалардағы қоғамдық орындарда орындады. Солтүстік Америкада алғаш рет өткізілген Тирикуту 1993 жылдың қысында Калгариде "AM & Party" (Эдмонтон қаласында құрылған) тобының күшімен ұйымдастырылды. Олар "Бишма Сандай" атты тұңғыш қойылымын қоғамдық залда сәтті аяқтады, бірақ, апатқа ұшырап, Эдмонтонға қайтып келе жатқанда автобустарында апатқа ілікті. Команда вертолет арқылы құтқарылды, бірақ осы оқиғаға байланысты қосымша мәліметтер жарияланбады. Олар 1994 жылы Эдмонтондағы Вишну Мандирінде алғаш рет өнер көрсетіп, 1995 жылы Калгариге "Гамбирасура" қойылымын көрсету үшін оралды. Осы Тирикутуның видеосы "Tamil Nadagam Edmonton" тобы 2022 жылдың 5 маусымында YouTube-ке жүктелді. "Tamil Nadagam Edmonton" 2011 жылы "AM & Party" және Канада мен АҚШ-тың айналасындағы топтардың мүшелерінен құралған біріккен Тирикуту тобын қолдау мақсатында құрылды. Бұл команда бүгінгі күнге дейін белсенді түрде өнер көрсетіп келеді, олардың соңғы қойылымы 2022 жылдың наурыз айында Эдмонтондағы Вишну Мандирінде өтті.