Кіріспе
Тілдік аргумент Стимулдың кедейлігі (POS) - балалар өз тілінің барлық ерекшеліктерін иемдену үшін тілдік ортада жеткілікті бай деректерге тап болмайды деген лингвистиканың даулы аргументі. Бұл тіл тек тәжірибе арқылы үйреніледі деген эмпирикалық идеяға қайшы келетін дәлел ретінде қарастырылады. Олардың пікірінше, балалардың тіл үйреніп жатқан кезде еститін сөйлемдері тілдің грамматикасын толық түсіну үшін қажетті ақпаратты қамтымайды. POS жиі әмбебап грамматикаға дәлел ретінде қолданылады. Бұл барлық тілдердің бірдей құрылымдық принциптерге сәйкес келетіндігі туралы идея, бұл мүмкін тілдердің кеңістігін айқындайды. Стимулдың кедейлігі де, әмбебап грамматика да - генеративтік грамматиканың басты қолдаушысы Ноам Чомскиге тиесілі терминдер. Чомский 1980 жылы "өнерлеудің кедейлігі" деген терминді енгізді. Алайда, ол бұл идеяны 1959 жылы Б. Ф. Скиннердің "Verbal Behavior" атты еңбегін қайта қарағаннан бері қолдады.
Poverty of the stimulus (POS) is the controversial argument from linguistics that children are not exposed to rich enough data within their linguistic environments to acquire every feature of their language. This is considered evidence contrary to the empiricist idea that language is learned solely through experience. The claim is that the sentences children hear while learning a language do not contain the information needed to develop a thorough understanding of the grammar of the language. The POS is often used as evidence for universal grammar. This is the idea that all languages conform to the same structural principles, which define the space of possible languages. Both poverty of the stimulus and universal grammar are terms that can be credited to Noam Chomsky, the main proponent of generative grammar. Chomsky coined the term "poverty of the stimulus" in 1980. However, he had argued for the idea since his 1959 review of B. F. Skinner's Verbal Behavior.
Негізгі деректер
Чомский 1980 жылы "өнерлеудің кедейлігі" деген терминді енгізді. Бұл идея Чомскидің "Платонның проблемасы" деп атаған ісімен тығыз байланысты. Бұл философиялық көзқарасты ол "Тіл білімі" кітабының бірінші тарауында 1986 жылы баяндаған. Платонның проблемасы менонозға, сократиялық диалогқа барып такалады. Менонда Сократ геометрияның ұғымдарын ешқашан нақты оқытылмаған құлдан біледі. Платонның проблемасы тілдің туа біткендігі, әмбебап грамматика және, әсіресе, ынталандыру аргументінің кедейлігі туралы идеяға тікелей параллель, өйткені ол адамдардың білімі олардың ашылғаннан гөрі бай екенін көрсетеді. Чомский адамдардың өз тілінің барлық құрылымдарына бейімделмейтінін, бірақ олар осы құрылымдарды толық білуге жететінін көрсетеді. Лингвистикалық нативизм - бұл адамдар белгілі бір тіл білімімен туады деген теория. Тілді адам тек тәжірибе арқылы ғана меңгермейді. Ноам Чомскийдің айтуынша, "сөздіктерді игеру жылдамдығы мен дәлдігі баланың тіл тәжірибесінен бұрын белгілі бір түсініктері бар және негізінен оның тұжырымдамалық аппаратының бір бөлігі болып табылатын түсініктер үшін таңбаларды үйреніп жатыр деген қорытындыға нақты балама қалдырмайды". Генеративтік грамматиканың тілдік нативизмге қатысты ең маңызды аргументтерінің бірі - бұл ынталандыру аргументінің кедейлігі. Пуллум мен Шолц ынталандыру аргументінің кедейлігін тілдерді меңгеруде инпутінің жеткіліксіздігін зерттеу арқылы қарастырады. Біріншіден, балалардың назары тек оң жақта ғана болады. Олар тілге байланысты мүмкін емес нәрсені нақты түзету немесе нұсқаулар алмайды. Екіншіден, балалардың білім алу деңгейі мен сапасы төмендеп келеді. Ауқымының бұзылуы дегеніміз - кіріс кез келген грамматикалық ережелердің толық көлемінде ақпарат қамтымайды. Сапаның төмендеуі балалардың сөйлеу қателеріне, ана тілі емес адамдар айтқан сөздерге және жалған бастамаларға ұшырайтынын білдіреді, бұл тілдің грамматикалық құрылымын жасыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, әр баланың тілдік деректері әртүрлі, сондықтан білім алудың негізі ерекше. Алайда, осы кемшіліктерге қарамастан, балалар өздері оқыған тілдің грамматикасын біледі. Сонымен қатар, басқа да организмдер сол ортада өмір сүре алмайды. Нативистердің көзқарасы бойынша, кіріс жеткіліксіздігі адамдар UG-мен қатты байланысты және осылайша туа біткендік гипотезасын қолдайды деген тұжырымға әкеледі. Алайда, ынталандырудың кедейлігі туа біткендік гипотезасын қолдайды деген дәлел әлі де даулы болып табылады. Мысалы, Фиона Коуи Стимулдың кедейлігі аргументі "нативизмді қолдау үшін эмпирикалық және тұжырымдамалық негізде де" сәтсіз деп мәлімдейді.
Мысалдар
Грамматикалық генеристік теорияның негізін қалау үшін, Грамматикалық генеристік теорияның тілге әсерін зерттеуде. Үлгілердің басты тақырыбы - балалардың бірнеше жалпыландыруларға сәйкес келетін дәлелдерге негізделген грамматикалық ережелерді игеруі. Балалардың өз тілінің грамматикасына үйренбегендіктен, ол олқылықты үйреніп жатқан адамның қасиеттерімен толтыру керек.
Байланыстылық теориясы С қағидаты
Ол билеп жатқанда, ниндзя-құйрық пицца жеді. Ол ниндзя тасбақасы билеп жатқан кезде пицца жеді. Жалпы, алмастырушы сөз тіркесіндегі кез келген көрнекті тұлғаны білдіре алады. Алайда, сын есім өзінің басында белгілі бір құрылымдық позицияларды таба алмайды, бұл байланысты теориямен анықталады. Мысалы, "оның" деген алмастырушы 1) -ші абзацтағы ниндзя - қуырғанаққа қатысты болуы мүмкін, бірақ 2) -ші абзацтағы емес. Балаларға арналған сөйлеудің қандай түсіндірулер мүмкін емес екенін көрсетіп бермейтінін ескере отырып, кіріс (2) және (2) -дегі "о" мен "Ниндзя тасбақасы" арасындағы кореференцияны рұқсат ететін грамматикамен бірдей сәйкес келеді. Бірақ, ағылшын тілінде сөйлейтіндердің бәрі (2) осы кореференцияны рұқсат етпейтінін мойындайды, сондықтан грамматиканың бұл аспектісі оқушының ішкі қасиетінен болуы керек. Балаларға қол жетімді дәлелдер грамматиканың арасында жүйелі түрде екіжақты болып келеді, онда "бір" зат есімдерге және "бір" зат есім сөз тіркестеріне сілтеме жасайды. Осы түсініксіздігіне қарамастан, балалар бұдан да тар түсіндіруді үйреніп, олардың түсіндірулеріне енгізуден басқа кейбір қасиеттер жауапты екенін көрсетеді.
Оқу стресс жүйелері
Бергельсон мен Идсарди (2009) ересектерге жасанды тілден алынған сөздерді ұсынды. Сөздерде 3 CV сөз тіркесі бар. Егер соңғы дауысты үтір ұзақ болса, онда ол баса айтылады. Әйтпесе, бірінші ырғаққа баса назар аударылады. Бұл үлгі екі грамматикаға сәйкес келеді. Бір грамматикада, егер сөздің соңғы бөлігі болса, онда ұзын дауысты үндеу болады. Бұл ереже абсолютті түпкіліктілікке негізделген. Басқа грамматикада, ұзын дауысты сөздің соңғы дауыстысы болса ғана (яғни, сөздің соңғы сегменті болмаса да) баса назар аударылады. Бұл салыстырмалы түпкіліктілікке негізделген ереже. Табиғи тілдерде стресс ережелері салыстырмалы түпкіліктілікке сілтеме жасайды, бірақ абсолютті түпкіліктілікке емес. Осы сөздерді естігеннен кейін, қатысушылар жабық ырғақтағы (CVVC) ұзын дауысты сөздің қысымды болатынын ойлағанын тексеру үшін сынақтан өтті. Егер солай болса, онда бұл салыстырмалы түпкілікті грамматикаға сәйкес келеді, бірақ абсолютті түпкілікті грамматикаға сәйкес келмейді. Ағылшын тілін меңгерген ересектер (компьютерлік бағдарлама арқылы тексерілген) сөздерді абсолюттік грамматикаға қарағанда салыстырмалы түпкілікті грамматикадан көбірек қабылдады. Олар алған мәліметтер екі грамматикаға бірдей сәйкес келгендіктен және олардың ешқайсысы да ағылшын тілінің ережесі болмағандықтан, бұл шешімнің көзі қатысушылардың өз тәжірибелерінде емес, өздерінің тәжірибелерінде болуы керек. Сонымен қатар, сегіз айлық балаларда (басты айналдыруды таңдау әдісі арқылы тексерілген) ересектер сияқты таңдау бар екені анықталды. Бұл артықшылық олардың жасанды тілге немесе ана тіліне ұшырауынан туындамауы мүмкін екенін ескере отырып, зерттеушілер адамның тіл білімі механизмдері нәрестелерді белгілі бір жалпыландыруларға әкелетін "жұмыртқа" деп қорытындылады, бұл ынталандырудың кедейлігі туралы дәлелге сәйкес келеді.
Сөздерді үйрену
Стимулдың кедейлігі сөздерді үйрену саласында да қолданылады. Жаңа сөзді үйренген кезде, балалар сөздің мағынасына қатысты мысалдарды көреді, бірақ категорияның толық көлемінде емес. Мысалы, "ит" сөзін үйреніп жатқанда, бала неміс шопаншасы, даниялық ит және пудельді көре алады. Олар бұл санатты дакшн мен бульдогтарға дейін кеңейтуді қалай біледі? Сөз қолданылған жағдайларда тиісті ақпаратты беруге болмайды. Осылайша, білім алушылардың ішкі бір нәрселері олардың жалпылау тәсілдерін қалыптастыруы керек. Бұл мәселе Куиннің гавагай проблемасымен тығыз байланысты.
Қалыптылық етістіктері
Кейде сөздері тікелей байқауға болмайтын дүниенің жақтарын білдіреді. Мысалы, Лайла Глейтман психикалық күйлерді белгілейтін етістіктерге қатысты POS аргументін ұсынады. Ол білім алушы басқа адамның ойының ішіне кіре алмайтынын байқады, сондықтан "Ким жаңбыр жауады деп ойлайды" деген сөз "Ким жаңбыр жауа ма деп ойлайды" немесе тіпті "Ким жаңбыр жаууын қалайды" деген сияқты мән-жайларда кездеседі. Егер контексттің ешқандай аспектісі психикалық күйдің етістігінің ойлау, қалаған немесе таңғалатын нәрселерге қатысты екенін анықтамаса, онда балалардың санасының кейбір аспектілері олардың назарын басқа белгілерге бағыттауы керек. Сондықтан, біздің осы сөздердің мағыналарын үйренуге қабілетіміз тек олардың қолданылу жағдайларынан емес, баланың ішкі факторларынан қалыптасуы керек.
Сын
1980 және 1990 жылдары сыншылар Чомскийдің ынталандырудың кедейлігіне қатысты тілдік дәлелдемесі жалған болуы мүмкін деп мәлімдеді. Сол уақытта қолданбалы лингвистика мен нейробиологиялық зерттеулер тілдердің маңызды аспектілері туа біткен және үйренбеген деген ойды жоққа шығарды. Психология және қолданбалы лингвистика сияқты салаларда тілдерді меңгерумен айналысатын кейбір ғалымдар нативизмнің көпшілік талаптарын жоққа шығарады және 1964 жылдан бері онжылдық зерттеулер ынталандырудың кедейлігі туралы болжамға байланысты жоғалып кетті деп санайды. Алайда, генеративтік грамматика аясында жұмыс істейтіндер нативизмді логикалық қажеттілік деп санайды және оны әлем тілдерінің арасындағы терең параллельдердің болуымен қолдайды.