Калифорниядағы алғашқы астрономиялық обсерваторияның негізін қалаушысы Джордж Мейдейра

Кіріспе

Джордж Дэвид Мадейра (1836 жылғы қазан – 1922 жылғы қаңтар) – Калифорниядағы алғашқы астрономиялық обсерваторияны құрған тау-кен инженері және минералог. Мадейра отбасымен бірге Иллинойс штатынан 1852 жылғы 30 тамызда Вулкано қаласына келді. Олар, көптеген адамдар сияқты, Калифорниядағы алтын асыру кезеңінде алтын іздеуге келген. Ол бала кезінен астрономияға қызығушылық танытып, 1843 жылғы ақпан айында комета байқағанын айтады. 15 жасында формальды білімі аяқталғанмен, ол математиканы көршісінен – Британ Колумбиясынан келген методист пасторы Телерандан үйренді. 1860 жылы ол Сан-Францискодан жеткізілген телескобынан және ауыр кенеп пен майлы матадан жасалған қарапайым обсерватория құрды. Сол жылдың 18 қазанында «Сакраменто Дейли Юнион» газетінде оның (псевдониммен) күн дақтарының белсенділігі туралы хаты жарияланды. Бұл Калифорниядағы астрономиялық зерттеулердің алғашқы жариялануы болды. 1861 жылғы 30 маусымда ол үлкен және жарқын комета байқады, кейіннен ол 1861 жылғы Ұлы комета деп аталды (оның білмейтіні, оны бір айдан астам бұрын австралиялық Джон Тебббютт ашқан еді, бірақ бұл жаңалық солтүстік жарты шарға әлі жетпеген). Отбасы 1862 жылы Вулканодан Невада штатының Карсон-Сити қаласына көшіп кетті, ал Мадейра телескобын Калифорния геологиялық қызметінің Жосия Уитниге сатты. Жасалған бақылауларынан өзге, Мадейра астрономияға маңызды үлес қосты. Ол жас кезінде де ақы төлемелі лекциятор болып, телескобымен штат бойынша саяхаттап жүрді. 1860 жылы Сан-Хоседе Джеймс Лик қатысқан лекциядан кейін, ол және Лик келесі бірнеше түнді Ликтің меншігінде аспанды бақылаумен өткізді. Бір сәтте Мадейра Ликке: «Егер менде сіздің байлығыңыз болса, мырза Лик, мен осы таудың үстіне әлемдегі ең үлкен телескопты салар едім», – деп, қазіргі Лик обсерваториясы орналасқан жерді көрсетті. Ол, мүмкін, Ликке үлкен телескоп идеясын бірінші болып ұсынған адам болды. Мадейра тау-кен геологы, минералог (ол 1904 жылы Сент-Луисте (Миссури штаты) өткен дүниежүзілік көрмеде Калифорния минералды экспонатының кураторы болды), журналист, кен іздеуші және тау-кен кеңесшісі ретінде түрлі мансаптарда жұмыс істеді. Ол астрономияға деген қызығушылығын ешқашан жоғалтпады және жұмыс істеген газеттері үшін астрономияның түрлі салаларына қатысты көптеген мақалалар жазды. Бір кезде ол Лик обсерваториясы ашылғанда қызметке түсуге өтініш берді, бірақ сәтті болмады.

George David Madeira (October 1836 – January 1922) was a mining engineer and mineralogist who founded the first astronomical observatory in California in the town of Volcano. Madeira arrived with his family from Illinois in Volcano on August 30, 1852. They, like many others, had come in search of gold during the California Gold Rush. He had been interested in astronomy as a child, reporting to have observed a comet in February, 1843. Although his formal education had ended at age 15, he continued to study mathematics from a neighbor, a Methodist minister from British Columbia named Telerand. In 1860, he set up a crude observatory consisting of his telescope (which he had delivered from San Francisco), and a heavy canvas and oilcloth covering. On October 18 of that year, the Sacramento Daily Union published a letter from him (under a pseudonym) regarding sunspot activity, the earliest recorded publication of astronomical research in California. On June 30, 1861, he observed a large and bright comet, which was later dubbed the Great Comet of 1861 (unbeknownst to him, it had already been discovered by Australian John Tebbutt over a month earlier, but news of the discovery had not reached the northern hemisphere yet). The family left Volcano for Carson City, Nevada in 1862 and Madeira sold his telescope to Josiah Whitney of the California Geological Survey. In addition to his recorded observations, Madeira made another important contribution to astronomy. He was a paid lecturer even as a young man, taking his telescope around the state. After one such lecture in 1860 in San Jose attended by James Lick, he and Lick spent the next few nights observing the skies at Lick's estate. At one point, Madeira told Lick, "If I had your wealth, Mr. Lick, I'd build the world's largest telescope on top of that mountain," pointing out a spot where the present Lick Observatory sits. Although he was not the only influence, he was probably the first to suggest to Lick the idea of a large telescope. Madeira went on to a varied career as a mining geologist, mineralogist (he was Curator of the California mineral exhibit at the 1904 World's Fair in St. Louis, Missouri), journalist, prospector, and mining consultant. He never lost his interest in astronomy and he wrote many articles on aspects of astronomy for the newspapers he worked at. At one point, he applied for a position at Lick Observatory when it opened, but in this he was not successful.