Кіріспе

Дон Луис Пачеко де Нарваез (1570–1640 жж.) – испандық дестреза, испандық қылышбасу өнері туралы жазған жазушы. Ол Дон Джеронимо Санчес де Каррансаның ізбасары болды. Оның алғашқы еңбектерінің бір бөлігі Карранцаның еңбектерінің жинағы болса, кейінгі еңбектері одан аз тәуелді болды. Ол Испания королі Филипп IV-нің қылышбасу шебері қызметін атқарды. Дегенмен, Пачеконың испан қылышбасуының ең ұлы шебері Джеронимо Санчес де Каррансамен қашан кездескені нақты белгісіз.

Өмірбаян

Жақында ғана Пачеко де Нарваездің нақты туған күні туралы мәлімет болған жоқ. Баэса қаласында дүниеге келген ол, өмірін қару-жарақпен айналысуға және Канар аралдарында, атап айтқанда Фуэртевентура және Лансароте аралдарында сержант-майор болып қызмет етуге арнады. Канар аралдарындағы Пачеко де Нарваезтің мұрасынан табылган құжаттарға сәйкес, ол Родриго Марин де Нарваез бен Магдалена Пачеко Камерастың ұлы екені белгілі. Ол Майкл Джером Фернандес де Кордованың және Люсия Саягоның қызы Беатрис Фернандес де Кордобаға үйленді, Майкл Джером Фернандес де Кордова Канар аралдарының корольдік сотының кеңсе қызметкері және хатшысы болған. 1608 жылы ол Франсиско де Кеведомен фехтование айқасында күш сынасты, себебі Кеведо оның бір туындысын сынаған. Кеведо алғашқы кездесуде Пачеконың бас киімін шешіп алды. Кеведоның «Эль Бускон» атты пикареска романында бұл айқас, математикалық есептеулерге сүйенген фехтовальщиктің тәжірибелі әскермен жекпе-жекке шығудан қашуымен пародияланды.

Қалқаншының өмірі

Пачеко де Нарваездің өмірі туралы нақты деректердің жетіспеуіне қарамастан, ортағасырлық қылышбаздық шеберлерінің көптеген басқалары туралы да, көбінесе кездейсоқ сілтемелер кездеседі. Олардан Испаниядағы қылышбаздық шеберінің кәсібі 15- және 16-ғасырларда жан-жақты дайындық, жоғары физикалық күш және ұйымдасқандықты талап еткені анық; осылайша, қылышбаздық өнеріндегі шеберлікке оқыту және атақ беруде монополия болған. Дон Жеронимо Санчес де Карранса, қылышбаздық шебері және испан қылышбаздық мектебінің, дестрезаның негізін қалаушысы, өзінің "La filosofía de las armas y de su destreza, y de la agresión y defensa cristiana" атты еңбегімен ("Қарулар мен олардың шеберлігі, сондай-ақ христиандық шабуыл мен қорғаныс философиясы", 1582 жылы жарияланған) танымал болды және Пачеко де Нарваездің ұстазы мен қылышбаздық мұғалімі болды. Пачеко де Нарваез – құрлықта да, теңізде де әскерде сарбаз, сержант, еңсегейші, аға сержант, кейін губернатор болып қызмет еткен әскери адам.

" Қилыстың ұлылығы " кітабы

Пачеко де Нарваездің «Семсердің ұлылығы туралы кітабы» (Libro de las grandezas de la espada) 17 ғасырдағы испан фехтование әдебиетінің негізі болды. Бірінші басылымда Нарваез Каррансаға берген барлық қағидалар қамтылған. Бұл кітапта көптеген құпиялар, принциптер мен нұсқаулар сипатталған, олардың көмегімен кез келген адам басқа ұстаздардың кеңесіне жүгінбей, өзгелерді оқытуға және үйренуге қабілетті болады. «Семсердің ұлылығы туралы кітабы» Севилья қаласында жазылған және «Барлық Испанияның және әлемнің көп бөлігінің патшасы» Филипп III-ге арналған. Каррансаның шәкірті ретінде Пачеко де Нарваез өнертапқыштың ерекше әдістерін егжей-тегжейлі қайталайды және қызықты схемаларды түсіндіреді – қозғалыс түріне, кесу немесе тебу соққыларына байланысты әртүрлі бұрыштарда қиылысатын, шартты семсерлердің суреттері мен лезбілердің бір-біріне қатысты орналасуы. Адам және құдай заңдарымен талап етілген қорғаныс қажеттілігі туралы кең және толық аргументтерден кейін, сондай-ақ қару-жарақ өнерін меңгеру арқылы өзін-өзі жетілдіру туралы дәлелдерден кейін, автор өз білімі мен фехтование өнеріндегі тәжірибесін арнайды. 16 ғасырдың ортасында испан фехтование мектебінің ұстанымы кең таралған, онда дене тік тұрады, бірақ жүрек қарсыластың семсеріне тікелей қарсы келмейді; оң қол тік, ал аяқтар кеңінен жайылып тұрмайды. Бұл негіздер үш артықшылық береді: семсер ұшы мүмкіндігінше жауға жақын бағытталады, семсерші семсерді күшпен ұстайды, соның нәтижесінде шынтақ зардабына ұшу қаупі азаяды. Бұл жаумен семсерлерді тоғыстыру туралы емес. Фенсерлер дұрыс қашықтықты анықтау үшін, қашықтықтан тыс тұру керек, ал Карранса мен оның ізбасары Нарваез жерге салынған шеңберді көрсетеді – «circonferencia imaginata entre los cuerpos contrarios», яғни «қарсыластың денелері арасындағы қиял шеңбері», ол әрекеттерді одан әрі нақтылайды. Карранса кесу соққыларына ең көп көңіл бөлген, бірақ ол жекпе-жекте тебу соққыларын қолдануға да еркін болған. Ол бірінші соққының нақты анықтамасын береді, бірақ екінші соққыны түсіндірмейді. Нарваез болса, тебу соққыларына қатысты жұмысына тоқталды, бірақ оны қалай орындағаны туралы егжей-тегжейлі түсіндірме бермеді.

Қару-жарақ шеберлерін тексерудің жаңа және оңай әдісі

Modo fácil y nuevo para examinarse los maestros en la destreza de las armas ("Қоралмен фехтование шеберлерін тексерудің оңай жолы") – Пачеко де Нарваестің ең белгілі еңбектерінің бірі (оқушы мен фехтование емтиханына қатысатын ұстаз арасындағы философия және фехтование өнері туралы әңгіме). Осы еңбекті және басқа адамдардың тиісті рұқсатысыз кез келген баспадан шығаруға тыйым салынды. Бұл кітап Испания королінің хатшысы Лазаро де лос Риос кабинетінде 1625 жылдың 26 ақпанында Мадридте жарық көрді. Бұл трактатта оқушы мен оның ұстазының фехтование өнері және маэстро дәрежесіне қол жеткізу философиясы туралы әңгімесі бар. Осы жазба түрінде Пачеко де Нарваес жүз қорытындыны немесе тану формаларын ұсынды. Пачеко де Нарваес патшаның алғысын алды және барлық фехтование ұстаздарының емтиханына қатысатын сарапшы болып тағайындалды; алайда, емтиханды тапсырудың орнына, оның әріптестері оған қарсы біріккен сияқты. Бұл туралы "Ярзаның тізімі" – адамдардың тізіміндегі мәліметтерді талдау арқылы қорытынды жасауға болады. Тізім Жоғарғы соттың мұрағатында сақталады. Онда мынадай жазылған:

Трактатта сипатталған қорғаныш тіректері талаптарға сай келеді, Республикадағы әділеттілік және бейбітшілік заңдарына сәйкес келеді. Әр батыр рыцарь өзінің даналығы мен шеберлігінің белгісі ретінде тәжбен марапатталды. Әңгіме осы екі принципке негізделген. Мәтінде қарумен жаттығу туралы айтылады. Сондай-ақ, осы бөлімде ең дарынды оқушылардың жан-жақты бағалануы жүзеге асырылады. Олар оқуға жұмсаған уақыты үшін стипендия алады. Мұндай адамды ықыласпен қарсы алу керек, ал ашкөздікпен ғылыми награда алу құрметіне ие болуды қалайтын адамды жек көруге немесе одан қашықтауға болмайды. Адамды бей-жай қарау үлкен қателік емес, бірақ қажетті нәрсені білмеу – өзіңді-өзің құрметтемеу. Пачеко де Нарваес айтқандай, ең бастысы – таланттың ақымақтығы және батылдықтың жетіспеуі мүмкін нәрселерге қол жеткізу үмітін жоғалтуға әкеледі. Бұл трактат қару-жарақ өнерін зерттеуде пайдалы, сондықтан зиялылар оны құнды деп санайды. Бұл кітап өнерді қайта жаңғыртуға үлес қосты және оның жарық көрген күнінен бастап фехтование өнерінің бейнесі әртүрлі фехтование шеберлерінің арқасында ғана анықталды.