Кіріспе

Британдық методист дін қызметкері

Джон Уильям Флетчер (туған Жан Гийом де ла Флешер; 12 қыркүйек 1729 – 14 тамыз 1785) – швейцариялық, Англияда қызмет еткен діни қайраткер және методисттік көшбасшы. Француз гугеноттарының ұрпағы, ол Швейцарияның Во кантонындағы Ньон қаласында дүниеге келген. Флетчер 1750 жылы Англияға көшіп, ол жерде англикандық пастор болды. Ол Джон Уэслимен бірге жұмыс істей бастады, 18 ғасырда уэслилік теологияның маңызды түсіндірушісіне және методизмнің алғашқы көрнекті теологтарының біріне айналды. Флетчер Ұлыбританияда ізгілігімен және жомарттығымен танымал болды; егер оған қандай қажеттіліктері бар деп сұраса, ол: "Маған ешнәрсе қажет емес, тек құдайдың мейірімі керек" деп жауап берді.

Ерте өмір

Жан Гийом де ла Флешер 1729 жылы дүниеге келді және 19 қыркүйекте Ньон қаласында крещениеден өтті. Ол әскери офицер Жак де ла Флешер мен Сузан Элизабет, Кринсоз де Коломбьердің сегізінші және соңғы баласы болды. Ол Женевада білім алған, бірақ діни мансапқа қарағанда әскери мансапты артық көргендіктен Лиссабонға барып, әскерге қабылданды. Бір оқиғадан кейін ол полкімен Бразилияға барудан қалды, содан кейін Фландрияға сапар шекті, онда туысы оған қызметке орналасуға көмектесуді ұсынды. 1750 жылы ол Англияға кетті. Ол Англияға саяхаттау арманымен, Лондонға келгенге дейін ағылшын тілін үйреніп жүрген. 1751 жылдың күзінде ол Томас және Сюзанна Хиллдің ұлдарына мұғалім болды, олар жылдың бір бөлігін Лондонда өткізетін бай Шропшир отбасы еді. Отбасының Лондонда болған бір сапарында Флетчер алғаш рет методистер туралы естіп, Джон мен Чарльз Уэслилермен, сондай-ақ болашақ әйелі Мэри Босанкемен танысты.

Министрлік

1757 жылы Флетчер Англия шіркеуінде диякон (6 наурыз 1757) және діни қызметкер (13 наурыз 1757) болып тағайындалды. Шропширдегі Мадли приходында Роуленд Чамбреге көмекші пастор болып қызмет еткеннен кейін Атчамда алғашқы уағызын оқыды. Пасторлық міндеттерін атқарумен қатар, ол кейде Джон Уэслимен бірге уағыздайтын және Уэслидің лондондық шіркеулерінде діни қызметкерлерге көмектесетін. Өзінің жеке уағызшысы ретінде, сонымен қатар Уэслидің жақтастарының бірі ретінде Флетчер Евангелистік жаңарудың ынталы жақтасы ретінде танылды. Флетчер Құдайдан приходтық қызметке шақырылғанын сезінді және байлық пен беделге құмар болудың құрығына ілікпей, осы шақыруға басшылық ету арқасында, Дунхэмнің бай приходына ұсынылғанды қабылдамай, Шропширдегі Мадлидің қарапайым, индустриялық дамып келе жатқан приходын таңдады. Ол алғашқы христиандық қызметін атқарған Батыс Мидлендс аймағының көп халқы бар бұл бөлігіне шын ниетпен діни және әлеуметтік қамқорлық көрсетті. Осы жерде, жиырма бес жыл бойы (1760–1785 жж.), ол ерекше берілгендік пен құлшыныспен өмір сүрді және жұмыс істеді, оның әйелі оның темір қабір тасына жазған сөздерінде, "теңдесі жоқ еңбектері" деп сипаттады. Флетчер методистердің рухани жаңару мен қайта жаңғыртуға деген ұмтылысына адал болды және хат арқылы, сондай-ақ теолог ретінде көмек көрсету арқылы Уэслилерге өзін арнады, Англия шіркеуіне деген адалдығынан ешқашан айнымады. Шындығында, Флетчердің көптеген даулы теологиялық жазбаларының негізі 39 ереже, Ортақ дұғалар кітабы және Англия шіркеуінің уағыздары екенін мәлімдеді. Дегенмен, Джон Уэсли мен оның методистік қоғамдарын қолдаған кезде, көп жағдайда приходтық дін қызметкерлерімен керістік тудырса да, Флетчер методистік үлгі приходтық жүйеде ең жақсы жұмыс істейді деп сенді және өзінің приходында методизмнің өзіндік түрін енгізді. Джон Уэсли Флетчерді Уэсли қайтыс болғаннан кейін методистік қозғалысты басқаруға таңдады, бірақ Флетчер Уэслиден бұрын дүние салды.

Неке

1781 жылы Флетчер континенттен қайтып келді, онда ол ауыр тыныс алу ауруынан емделіп жатқан еді. Отанына оралғаннан кейін ол шамамен отыз жыл бұрын танысқан әйелмен хат алмасып жүрді – Мэри Босанке. Ол 1770-ші жылдардың басында Джон Уэслидің уағыз айтуға рұқсат берген алғашқы әйел уағыздаушылардың бірі болды. Флетчер мен Босанке алғаш рет 1770-ші жылдардың ортасы мен соңында The Foundery-де кездескен. Олар кездескен кезде Флетчер Босанкеге үйлену ұсынысын жасауды ойлаған, бірақ ол оның ұсынысын қабылдауға тым бай деп ойлады, және өзін Құдайға арнағанның дұрыс боларын түсінді. Флетчер мен Босанке 1781 жылдың маусым айында хат алмасып, Флетчер онымен танысқан сәттен бастап оған ғашық болғанын айтты. Флетчер мен Босанке 1781 жылдың 12 қарашасында Йоркширдегі Батли шіркеуінде неке қиды. Флетчер Брэдфордтың евангелистік викарі Джон Кросспен уағыз айту орындарын алмастырып, әйелінің Йоркширдегі істерін реттеді. Олар 1782 жылдың 2 қаңтарында Медлиге бірге оралды. Олардың некесі ұзаққа созылмады, себебі Флетчер төрт жылдан кейін, 14 тамызда 1785 жылы қайтыс болды. Оның қайтысынан кейін Мэри Флетчерге жаңа викарий Генри Бертон, Шрусбери маңындағы Атчем приходының иесі болған, бірнеше лауазымды атқаратын дін қызметкері, пасторлық үйінде тұруға рұқсат берді. Джон Уэсли Флетчер ханымды Лондонға барып, методистермен бірге қызмет ету үшін Медлиден кетуге көндіруге тырысты, бірақ ол күйеуінің бастаған ісін жалғастыруға шақырылғанына сеніп, бас тартты. Ол содан кейін отыз жыл бойы осы іспен айналысты. Ол приходта қайтыс болды және 1815 жылдың желтоқсан айында күйеуінің қабіріне жерленді.

Теология

Теологияда ол Арминийдің шексіз құрбандық, ерік бостандығы және шартты сайлау туралы ұстанымдарын, ал Кальвиннің шартсыз сайлау және шектеулі құрбандық туралы ілімдерін қолдады. Оның арминиандық теологиясы ең атақты «Антиномианизмге қарсы тексерулер» еңбегінде ең айқын көрінеді. Ол өзінің (және Джон Уэслидің) теологиялық қарсыластарымен әдептілік пен әділдікпен қарым-қатынас жасауға тырысты, бірақ оның кейбір замандастары жазбалары үшін оны қатал сынады. 1768–1771 жылдары Тревеккадағы Гонтингдон колледжінің директорлығынан доктриналық негізде бас тартуы ешқандай жағымсыз жағдайға әкелмеді. Флетчер қасиетті ізгілік, сирек кездесетін берілгендік және өмірінің мінсіздігімен ерекшеленді, ал оның құдайшылдығына замандастарының куәлігі бірауыздан болды. Флетчердің қосымша рәсіміне арналған уағызды оның досы, көршілес шіркеудің дін қызметкері Томас Хэттон оқыды, ал Уэсли Флетчердің өлімінен кейін бірнеше ай өткен соң, «Кәміл адамды қара» деген Забур 37:37 аятына сүйене отырып, аза тұту уағызын жазды. Ол оны «әр жағынан да кінәсіз мінез» деп сипаттап, ол кездескен немесе кездесуді күткен ең қасиетті адам, «мәңгіліктің бұл жағында» деді. Саути былай деді: «Ешбір дәуір одан да ынталы ізгілікке немесе мінсіз қайырымдылыққа ие адамды жаратқан емес, ал ешбір шіркеу одан да асқақ діни қызметкерге ие болған емес». Оның даңқы тек өз елімен ғана шектелмеді, өйткені айтуынша, Вольтер Мәсіх сияқты мінсіз тұлғаны көрсетуге шақырылғанда, бірден Мадлейлік Флетчерді атады. Оның еңбектерінің толық жинағы әлі күнге дейін жарияланбаған, бірақ оның жазбаларының әртүрлі жинақтары алғаш рет оның өлімінен кейін, 1795 жылы, содан кейін 1806, 1822, 1836, 1859–60, 1873 және 1883 жылдары (басқаларымен қатар, 20 ғасырдағы Шмуль баспасының қайта басылымы) жарық көрді. Оның жарияланған еңбектерінің бастысы, Кальвинизмге қарсы жазылған «Антиномианизмге қарсы бес тексеру», «Киелі кітаптар таразысы» және оның пастырлық теологиясы «Қасиетті Пауылдың портреті» болды. Джон Уэслидің (1786), Люк Тайерманның (1882), Ф. В. Макдональдтың (1885), Дж. Мараттың (1902) өмірбаяндары мен Дж. С. Райлдің «18 ғасырдың христиандық көшбасшылары» еңбегін қараңыз. Флетчердің теологиялық жариялымдарының көп бөлігі 1770–1778 жылдар аралығында, Уэсли мен методистер және британдық кальвинистер арасындағы үлкен қақтығыс кезінде жазылған (бірақ осы трактаттардағы көптеген ойлар оның Мадлейдің викарі ретіндегі қызметінің басында пайда болған). Уэслидің кальвинистік қарсыластары Уэслидің «ізгіліктер арқылы ақталуды» қолдағанын айыптағанда, Флетчер бұл дұрыс емес екенін көрсетті. Керісінше, Флетчер Уэслидің тілі Британ шіркеуіндегі антиномианизмге шабуыл жасау әрекеті болғанын айтты. Флетчердің кейіннен жарияланған «Антиномианизмге қарсы тексерулер» Уэслиді одан әрі қолдады; бұл Джон немесе Чарльз Уэслиден басқа біреу жариялаған алғашқы ерекше Уэсли теологиялық жазба болды. Флетчер жиі толық киелілік туралы жазды, бұл методизмдегі қасиеттілік қозғалысына, сондай-ақ Пятидесятница теологиясының дамуына ықпал етті. Джон Уэсли Флетчердің жүректі тазарту арқылы кемелділікке жетуге қатысты жазбаларына әсер етті және одан әсер алды. Флетчер методистік теологияның басты жүйелеушісі болды. Уэслидің Құдайдың егемендігі және адамның еркіне қатысты ұстанымын қарастыра отырып, Флетчер Құдайдың жаратылыста ерекше жұмыс істеген үш дәуірді (уақыт кезеңдерін) қолдап, ерекше тарихи көзқарас қалыптастырды. (Бұл Флетчердің өлімінен кейін ұзақ уақыттан кейін қалыптасқан Диспенсациялық теологиямен шатастырылмауы керек.) Осылайша Құдайдың егемендігі шексіз күш емес, шексіз сүйіспеншілік ретінде көрінді. Флетчер адамның еркіне Құдайдың рақымымен тығыз байланыстырып, баса назар аударуға тырысты.