Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық тіл білімі маманы Мюррей Барнсон Эменоу (28 ақпан 1904 – 29 тамыз 2005) Калифорния университетінің Берклидегі Тіл білімі кафедрасын құрған адам.
American linguist
Murray Barnson Emeneau (February 28, 1904 – August 29, 2005) was the founder of the Department of Linguistics at the University of California, Berkeley.
Ерте өмір және білім
Эменоу Канаданың Новая Шотландия провинциясының шығыс жағалауындағы балықшылар қаласы Луненбургте дүниеге келген. Орта мектепте классикалық тілдердегі білімімен көзге түсіп, классикалық зерттеулерін жалғастыру үшін Галифакстағы Далхаузи университетінен төрт жылдық шәкіртақы алды. Далхаузи университетінде бакалавр дәрежесін алғаннан кейін, Эменоу Оксфорд университетінің Баллиол колледжінде Родс стипендиясын жеңіп алды. 1926 жылы Оксфордтан Йель университетіне келді, онда латын тілінен сабақ берді. Йельде оқып жүргенде Эменоу санскритші Франклин Эджертонмен және үнді-еуропалық тілдер маманы Эдгар Стуртевантпен бірге санскрит және үнді-еуропалық тілдерді зерттеуді бастады. 1931 жылы «Веталапанкавимсхати» тақырыбында диссертация қорғап, философия докторы (Ph.D.) ғылыми дәрежесін алды. 1930 жылдардың басындағы қиын жұмыс жағдайына байланысты Эменоу диссертациясын аяқтағаннан кейін Йельде қалып, Эдвард Сапир оқытқан «жаңа тіл білімі» курстарын тыңдады. Оның дравид тілдеріне берген сипаттамалары көбінесе әлеуметтік тіл білімі, фольклор және этнографиялық сипаттамалармен бірге келді. Эменоу лингвистикадағы аймақтық құбылыстарды зерттеумен де танымал, оның «Үндістан – тілдік аймақ ретінде» атты мақаласы осы саладағы маңызды еңбек саналады. Эменоудың дравид тіл біліміне қосқан үлесіне Тода, Бадага, Колами және Кота тілдерінің егжей-тегжейлі сипаттамалары кіреді. Дравидтанудағы Эменоудың ең үлкен жетістігі – Томас Берроумен бірлесіп жазылған және 1961 жылы жарық көрген «Дравид тілдерінің этимологиялық сөздігі» (екі томдық) болар. Тарихи реконструкциядан сақтанған ерекше салмақтылығына қарамастан, 1984 жылы қайта жаңартылған бұл еңбек әрбір дравидолог үшін құнды нұсқаулық, құрал және авторитет болып табылады.
Emeneau was born in Lunenburg, a fishing town on the east coast of Nova Scotia, Canada. Having distinguished himself in classical languages in high school, he obtained a four year scholarship to Dalhousie University in Halifax to further his classical studies. On obtaining his B. A. degree from Dalhousie, Emeneau was awarded a Rhodes Scholarship to Balliol College at Oxford University. From Oxford he arrived at Yale University in 1926, where he took a teaching appointment in Latin. While at Yale, Emeneau began Sanskrit and Indo European studies with the Sanskritist Franklin Edgerton and Indo Europeanist Edgar Sturtevant. In 1931 Emeneau was awarded his Ph. D. with a dissertation on the Vetālapañcaviṃśatī. Given the dire employment situation in the early 1930s, Emeneau stayed on at Yale after completing his dissertation, taking courses in the "new linguistics" being taught by Edward Sapir. His linguistic descriptions of Dravidian languages were often accompanied by sociolinguistic, folkloric, and ethnographic description. Emeneau is also credited with the study of areal phenomena in linguistics, with his seminal article, India as a Linguistic Area. Emeneau's contribution to Dravidian linguistics includes detailed descriptions of Toda, Badaga, Kolami, and Kota. Perhaps Emeneau's greatest achievement in Dravidian studies is the Dravidian Etymological Dictionary (in two volumes), written with Thomas Burrow and first published in 1961. Despite the characteristic reserve that eschewed historical reconstruction, this work, revised in a 1984 second edition, remains the indispensable guide, tool, and authority for every Dravidianist.
Кәсіби жетістіктері
Лингвистика кафедрасынан басқа, Эмено Калифорния үнді тілдерін зерттеу институтын (кейін Калифорния және басқа да үнді тілдерін зерттеу институты) құрды, ол ондаған жылдар бойы Американың үнді тілдерін тізімдеп, құжаттады. Эмено 1949 жылы Америка лингвистикалық қоғамының (LSA) президенті болды, сондай-ақ қоғамның «Тіл» журналының редакторы қызметін атқарды. 1952 жылы Америка шығыстану қоғамының президенті болды. 1953 жылы Америка лингвистикалық қоғамының Коллиц профессоры атанды, ал Берклиде 1957 жылы факультеттік зерттеу лекциясын оқыды. Ол Чикаго университетінен (1968), Далхаузи университетінен (1970), Хайдарабад университетінен (1987) және Камешвар Сингх Дарбханга санскрит университетінен (1999) төрт құрметті доктор дәрежесін алды, сондай-ақ Йель университетінен Уилбур Люциус Кросс медалін және Америка шығыстану қоғамының Еңбегі үшін медалін иеленді. Эмено сонымен қатар Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі, Америка философиялық қоғамының мүшесі, Британ академиясының мүшесі, Корольдік Азия қоғамының құрметті мүшесі, Үндістан лингвистикалық қоғамының және Вьетнам әлеуметтік ғылым академиясының құрметті мүшесі, сонымен қатар Филологиялық қоғамның жалғыз құрметті мүшесі (әлемдегі ең көне кәсіби лингвистикалық қоғам) болды. Ол сондай-ақ Алигарх мұсылман университетінде қонақ профессор болып жұмыс істеді. 90 жасқа дейін Эмено Берклидегі Лингвистика және Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азияны зерттеу кафедраларына барып, үнді тілдерін зерттейтін студенттердің жаңа буынына қызықты және күрделі лингвистикалық сұрақтар қоятын.
In addition to the Department of Linguistics, Emeneau also founded the Survey of California Indian Languages (later renamed the Survey of California and Other Indian Languages), which has catalogued and documented indigenous languages of the Americas for several decades. Emeneau served as president of the Linguistic Society of America (LSA) in 1949 as well as serving as editor of the Society's journal, Language. In 1952 he served as president of the American Oriental Society. Emeneau was named the Collitz Professor of the Linguistic Society of America in 1953, and at Berkeley he gave the Faculty Research Lecture in 1957. The recipient of four honorary degrees — from the University of Chicago (1968), Dalhousie University (1970), the University of Hyderabad (1987), and Kameshwar Singh Darbhanga Sanskrit University (1999) — as well as the Wilbur Lucius Cross Medal from Yale and the Medal of Merit of the American Oriental Society. Emeneau was also a Fellow of the American Academy of Arts and Sciences, a Member of the American Philosophical Society, a Fellow of the British Academy, an Honorary Fellow of the Royal Asiatic Society, an Honorary Member of the Linguistic Society of India and of the Vietnam Academy of Social Sciences, and the sole Honorary Member of the Philological Society (the oldest professional linguistic society in the world). He was also the visiting professor at The Aligarh Muslim University Aligarh. Well into his 90s, Emeneau was known to visit the Departments of Linguistics and South and Southeast Asian studies at Berkeley, posing interesting and difficult linguistic questions to new generations of students of Indian linguistics.