Ежежылдық Опет фестивалі: Мысырдың ежелгі дәуірінде Амон Ра құдайының және фараонның құнарлылығын арттыру үшін өткізілген салтанатты шеру және ритуалдар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ежелгі Мысыр мейрамы
Ancient Egyptian festival
Опет мейрамы ("Опеттің әдемі мейрамы") – ежелгі Мысырдың Тебада (Люксор) тойланатын, әсіресе Жаңа Мемлекет және кейінгі кезеңдерде, Ахет маусымының екінші айында, Нилдің тасу кезінде өткізілетін жылдық мейрам. Бұл мейрам Амон-Ре және фараонның құнарлылығын арттыру үшін тойланды, фараон Амон-Ренің рухани ұрпағы деп есептелді – Амон-Ренің ұлы немесе қызы. Джон Кольман Дарнелл былай демелі: «Опет III Тутмос тұсында II Акеттің 15-і күні басталды және 11 күнге созылды (Сете 1907: 824, 10-жол); ал Рамсес III билікке келген кезде мейрам 24 күнге дейін ұзарды».
The Opet Festival (, "beautiful festival of Opet") was an annual ancient Egyptian festival celebrated in Thebes (Luxor), especially in the New Kingdom and later periods, during the second month of the season of Akhet, the flooding of the Nile. The festival was celebrated to promote the Fertility of Amun Re and the Pharaoh, who was believed to be the spiritual offspring of Amun Re – the son or daughter of Amun Re. John Coleman Darnell argues that “Opet began on II Akhet 15 under Thutmose III and lasted 11 days (Sethe 1907: 824, line 10); by the beginning of the reign of Ramesses III, the festival stretched over 24 days.”
Мейрамға құдайлар мен қасиетті тұлғалардың мүсіндерін тасымалдауға арналған салтанатты қайық – баркидегі Амон-Ре, жоғарғы құдай, оның әйелі Мут және оның ұлы Хонстың құлшылық мүсінін алып жүру рәсімі кірді. Шеру мүсінді Карнак ғибадатханасынан 2 км қашықтықтағы «Люксор ғибадатханасына», Опет мейрамының бағытына дейін жеткізді. Люксор ғибадатханасында фараон мен Амон-Ре арасында туу бөлмесінде неке рәсімі өтті, олардың рухани байланысы фараонның құнарлылығын қамтамасыз ету және фараонды құдайлар мен Мысыр арасындағы делдал ретінде қайта бекіту үшін жасалды. Неке рәсімі кезінде фараон салтанатты түрде қайта туды, оның құнарлы табиғатын көрсетіп, билік жүргізуге құдайдан келген құқығын заңдастырды. Ежелгі мейрам қазіргі уақытта Шейх Юсуф әл-Хаггагтың мерекесінде сақталған, оның қайығы өмірін тойлау үшін Люксордың айналасында жүзеді.
The festival included a ritual procession of the barque (a ceremonial boat used to transport statues of gods and deities) of the cult statue of “Amun Re, supreme god, his wife Mut, and his son Khons.” The procession carried the statue for 2 km from Karnak Temple to “Luxor Temple, destination of the Opet Feast.” At the Luxor Temple, a ritual marriage ceremony took place in the Birth room between the Pharaoh and Amun Re, spiritually linking them to ensure the Pharaoh’s fertility and reinstate the Pharaoh as the intermediary between the gods and Egypt. During the marriage ceremony, the Pharaoh was ceremonially reborn through a re crowning ceremony, emphasising the fertile nature of the Pharaoh and legitimising his divine right to rule. The ancient festival survives in the present day feast of Sheikh Yūsuf al Haggāg, an Islamic holy man whose boat is carried around Luxor in celebration of his life.
Фестиваль тарихы
Опет фестивалі Жаңа патшалықтың басында (шамамен б.з.б. 1539 – 1075 б.з.б.) билікке келген 18-ші династиясы, 200 жыл бойы Нил аңғарының солтүстік бөлігін басып алған гиксостық басқыншыларды қуып шығарғаннан кейін кең таралды. Мысырдың жаңа билеушілері өздерінің астанасы Фиваны биліктің нығаюын мерекелеу үшін үлкен салтанатты алаңға айналдырды, ал Опет фестивалі орталық орынға шықты. Тутмос III (б.з.б. 1458 – 1426 ж.) тұсында бұл мейрам 11 күнге созылды. Рамзес III билік құрған 1187 жылы ол 24 күнге дейін ұзарды; 1156 жылы қайтыс болғанда 27 күнге жетті. Опет фестивалінің тарихы туралы ең нақты ақпарат Карнак және Луксор ғибадатханалары арасындағы маршруттың өзгеруінен алынған. Марина Эсколано Поведа ғибадатханалар арасындағы ауыспалы жолдың жан-жақты талдауын ұсынады. Процессиялық маршрут уақыт өте келе өзгеріп, кейде Сфинкстер даңғылымен жаяу өтіп, екі шақырымға жуық ұзындықтағы, мифтік аңдардың мүсіндерімен қапталған жолмен жүрді. Басқа уақытта киелі мүсін Карнактан Луксорға арнайы жасалған кемеде, египеттіктерде Userhat Amun («Амунның мұрын бөлігі күшті») деп аталатын кемеде жеткізілді. Бұл кеме Ливанның самырсын ағашынан жасалып, алтынмен қапталған. Оның алдыңғы және артқы бөлігінде құдайға арналған қошқар басы бейнеленген. Ғибадатханалар арасындағы маршруттың сипаты сақталғанымен, фестивальдің ұзақтығы әр билеушімен бірге өзгерді. Кей жылдары Амон-Ре кемесі тек Карнактан Луксорға ғана сапар шекті, бұл Карнактағы киелі орындарынан Луксор ғибадатханасына дейінгі рәсімдік сапар болды. Алайда, Луксордан Карнакқа қайту сапары да мерекелік шара ретінде қарастырылды, ол Опет мейрамының бір бөлігі болды және Карнакқа қайту сапарында өткен болуы керек.
The Opet festival became a mainstream festival in the early New Kingdom (circa. 1539 1075 B. C.) when the 18th dynasty came to power, after “driving out the Hyksos invaders who had occupied the northern part of the Nile Valley for 200 years. Egypt’s new rulers wasted no time in making its capital city Thebes a vast ceremonial stage to celebrate the consolidation of power, and the Opet festival took centre stage”. During the reign of Thutmose III (1458 1426 B. C.), the festival lasted for 11 days. By the start of the rule of Ramesses III in 1187 B. C., it had expanded to 24 days; by his death in 1156 B. C., it had stretched to 27. The most accurate information of the history of the Opet festival comes from the changing nature of the route between Karnak and Luxor temples. Marina Escolano Poveda provides a comprehensive analysis of the shifting path between the temples. “The processional route between the temples varied with time, sometimes traveling by foot along the Avenue of Sphinxes, a road nearly two miles long, lined with statues of the mythical beasts. At other times, the sacred statue traveled from Karnak to Luxor in a specially made bark, known in Egyptian as the Userhat Amun (“mighty of prow is Amun”). This vessel was built of Lebanon cedar covered with gold. Its prow and stern were decorated with a ram’s head, sacred to the god.”. Although the nature of the route between temples remained the same, the length of the festival changed with each ruler. In certain years, the barque of Amun Re travelled solely Karnak to Luxor, “ a ritual journey from their shrines at Karnak to the temple of Luxor”. However, the return journey from Luxor to Karnak also acted as a celebration, “ part of the Opet Feast, it must have taken place on the return journey to Karnak.”
Фестивальдің қоғамдағы маңызы
Жаңа патшалық Египет қоғамы қажеттісін алу үшін құдайлардың кеңдігіне тәуелді болды. Нақты оқиғаларды түсіндіруге ғылыми білімі жетпегендіктен, египеттіктер әрбір табиғи құбылысты белгілі бір құдайдың белгісі немесе араласуы деп қарастырды, ол оларды ғаламның табиғи тәртібін, яғни маатты сақтауға шақырды. Құдайларды ынаятқа бөлеу үшін египеттіктер оларға құрбандықтар шалып, дұғалар айтып, мерекелер өткізді. Осы өзара байланысты қарым-қатынаста құдайларды тойлау египеттіктерге сенімділік сыйлады, оларға құдайлықтың араласуынан қорқып өмір сүруге мүмкіндік берді. Опет фестивалі құдайлар мен Египет қоғамы арасындағы маңызды байланысты Луксор ғибадатханасының туған бөлмесіндегі қайта туу рәсімі арқылы орнатты, бұл фараонды Амон-Ренің ұлы ретінде қайта туып, құдайлар үшін делдал ретінде тағайындады. Бұл қайта туу фараонның өркендеуін қамтамасыз етіп, оның билік ету құқығын бекітіп, әулетін нығайтты. Опет фестивалі Нилдің су тасуына байланысты өзгеретін егіннің өнімділігін де күшейтті, сондықтан ол Ахат маусымының екінші айында тойланды.
New Kingdom Egyptian society depended on the generosity of the gods to ensure they received what they needed. Because they lacked scientific understanding to explain specific events, the Egyptians looked upon each natural event as a sign or intervention from a specific god who wanted them to maintain the natural order of the universe, or ma’at. To appease the gods, Egyptians routinely made offerings to the gods of sacrifices, prayers, and festivals. In this perceived symbiotic relationship, celebrations of the gods provided assurance to Egyptians, allowing them to live their lives without fear of divine intervention. The Opet festival re established essential communication between the gods and Egyptian society through the rebirth ceremony in the Temple of Luxor’s birth room, which initiated the Pharaoh as an intermediary for the gods by being reborn as the son of Amun Re, in “the rebirth of the sun god.” This rebirth promoted the fertility of the pharaoh, ensuring his divine right to rule and consolidating his lineage. The Opet festival also reinforced the fertility of the harvest, which fluctuated depending on the inundation of the Nile, and was therefore celebrated in the “second month of the Akhet season.”
Фестиваль кезінде тек фараон ғана емес, теңізшілер мен сарбаздар да белсенділік танытты, олар фестивальдегі діни емес топтардың ең көрнектілері болды. Олар колонналы залдың рельефтік бейнелерінде көрінді, бұл көптеген азаматтық және әскери шенеуніктердің Опет фестиваліне дайындыққа және оны өткізуге қатысқанын көрсетті. Джон Кольман Дарнелл фестивальді жүзеге асыруда халықтың маңыздылығын атап өтті: «Рамсес II фестивальді ұйымдастыруға жауаптылардың қатарына: азаматтық басқарудың мүшелері, провинциялық губернаторлар, шекаралық қызметкерлер, ішкі экономикалық департаменттердің басшылары, комиссариат офицерлері, қалалық шенеуніктер және дін қызметкерлерінің жоғарғы шені барлары кірді». Фестивальге тікелей қатыспағандар «өзен жағалауынан бақылай алды және кем дегенде бірі ғибадатхананың алдыңғы бөлігіне шектеулі қол жеткізе алды». Фестиваль үш айлық ротация бойынша жұмыс істеген ваб және лектор діни қызметкерлеріне де жұмыс орындарын ұсынды. Олар өзен жағалауындағы халық арасында құрметті сақтау үшін дұғалар мен гимндер оқыды.
It was not just the Pharaoh who was active during the festival; sailors and soldiers were the most prominent non religious groups in the festival. They have been observed in the colonnade hall relief scenes, which demonstrated that a large number of civil and military official partook in the preparations for, and running of, the Opet festival. John Coleman Darnell emphasises the importance of the general population in executing the festival: “Ramesses II listed amongst those responsible for arranging the festival: members of the civil administration, provincial governors, border officials, heads of internal economic departments, officers of the commissariat, city officials, and upper ranks of the priesthood.” Those who were not actively involved in the running of the festival were “able to observe from the riverbanks, and at least some may have had limited access to the forepart of the temple.” The festival also provided jobs for wab and lector priests, who were on three month rotations. They recited spells and hymns among the general population on the riverbank to ensure that reverence was upheld.
Фестиваль кезінде перғауынның рөлі
Қарапайым халық діни рәсімдерге көбінесе қатыспады, бұл діни руҳонияттың қасиетті жауапкершілігі болды. Фараон Луксор ғибадатханасындағы мереке кезінде мысырлық қоғам мен құдайлар арасында делдал ретінде әрекет етті, және "құдайдың ғибадатханамен бірігуі жыныстық одақ сияқты көрінсе де", фараон осы байланысты өздерінің құдайлық құнарлылығын арттыру және Мысырға билік ету құқығын қайта бекіту үшін пайдаланды. Фараонның құдайлармен некелесу рәсімі – құдайлық неке, нәтижесінде Амонның өзінің мәңгі жаңарып тұратын адам денесінде қайта жаңғыруы болды, биліктегі патша арқылы Мысырдың тағы бір құнарлы жылмен кездесуіне кепілдік берді; халық санының өсуі, мол өнім мен Нілдің су тасуы арқылы. Фараонның діни рөлі Опет мерекесі арқылы нығайтылды, ол олардың "Амон-Редің бірінші пайғамбары, құдайлардың патшасы" деген рөлін қайта бекітті, бұл Мысырдағы ең қасиетті лауазым еді. Мерекеде құнарлылықты насихаттау фараон әулетінің заңдылығын күшейтті, өйткені ол "Амонның ка күшін жаңартуды және мәңгілік қазіргі заманда патшалық рухын беруді тойлады", бұл Патшалық отбасына әлеуметтік топтар үстінен билікті сақтауға мүмкіндік берді. Опет мерекесіндегі діни рәсімдер фараонның патшалық Каға ие екенін қайта орнатып, бекітті, ол адам жанының өмірлік күшінің символы еді. Бұл өмірлік күш Мысырдың барлық заңды фараондарының денесінде болды және соңғысының қайтысымен ескіден жаңаға көшті. Мұндай процесті жыл сайын растау патшаның билігін нығайтуға көмектесетін еді.
“Common people took almost no part in religious rituals; that was the sacred responsibility of the priestly class.” The Pharaoh acted as the intermediary between Egyptian society and the gods during the festival at Luxor Temple, and although “the union of a god with his temple may appear as a sexual union”, the Pharaoh used this link to promote their divine fertility and re establish their right to rule over Egypt. The Pharaoh’s marriage ceremony to the gods, “a divine marriage, the result of which was the renewal of Amun in the person of his ever renewing human vessel, the reigning king” ensured that Egypt would be met with another fertile year; through population growth, large harvests, and a large inundation of the Nile. The Pharaoh’s religious role was reinforced through the Opet festival, as it re affirmed their role as “The first prophet of Amun Re, king of the gods”, the holiest title in Egypt. The promotion of fertility in the festival strengthened the validity of the Pharaoh’s lineage, as it “celebrated the renewal of the ka force of Amun, and the transmission of the spirit of kingship in the eternal present”, allowing the Royal Family to maintain power over the social classes. The religious rites during the Opet Festival re established and confirmed the Pharaoh’s possession of the royal Ka, the representation of the human soul’s lifeforce. “This life force inhabited the bodies of all legitimate pharaohs of Egypt and passed from the old to the new on the latter’s death. An annual confirmation of such a process would help bolster the king’s authority.”
Археологиялық көздер
Карнак (Амон ғибадатханасы) және Луксор ғибадатханалары Фиваның археологиялық орталығы болды, олар "Нілдің шығыс жағалауында" салынған, құрылысы б.з.д. 1970 жылы I Сенусрет бастап, б.з.д. 1390-1352 жылдары III Аменхотеппен жалғасты (Карнак ғибадатханасының тарихына қараңыз). Карнак Жаңа Патшалықтың басында Тутмос I тарапынан одан әрі кеңейтілді, оның аумағы шамамен екі шаршы шақырымды құрады. Теба Опет фестивалі үшін де археологиялық деректер ұсынады және ол ежелгі обсерватория, сондай-ақ Амон құдайының жер тұрғындарымен тікелей байланысқа түсетін ғибадат орны болған деп саналады. Карнақтағы Қызыл капелланың оңтүстік жағындағы мүсіндер Опет фестивалі туралы ең ерте дәлелдерді ұсынады. Капелла сұр диориттен және қызыл кварциттен жасалған, Амон Ренің салтанатты баркасы пайдаланылмаған кезде онда орналасқан. Дереккөздер Амон Ре культ мүсінінің бағытын өзгерткенін де көрсетеді. Карнак пен Луксор арасындағы жол бойындағы I Нектанебоның сфинксіндегі мәтін Амон үшін жолдың құрылысын (жаңартуын) сипаттайды, "осылайша ол Луксордағы өзінің сәтті саяхатын жүзеге асыра алады", бұл "саяхаттың" негізгі мағынасы портативті баркада, өзен кемесінің палубасында және дін қызметкерлерінің иығында саяхаттайтын құдай үшін бірдей екенін көрсетеді. Джон Кольман Дарнелл Луксорға құрлық жолын пайдалану Нилдің жылдық су тасқынына дейінгі құрғақшылық кезеңін еске түсіру үшін жасалғанын, ал Карнакқа өзен арқылы қайту су тасқынының басталуын символдайтынын айтады. Сондай-ақ, ол құрлықтағы және судағы контрастты сапарлар күннің әр түн сайын "Сокар жерінің құрғақ аймақтарынан" (әлемнен тыс) өтуі керек болатын қауіпті саяхатын бейнелейтінін мәлімдейді. Египтолог Марина Эсколано Поведа Хатепсешуттың Қызыл капелласындағы рельефтің фестивальдің тойлы сипатын бейнелеудегі маңыздылығын атап көрсетті: "Рельефтер ұлы көріністі бейнелеуге көп күш жұмсайды: көптеген дін қызметкерлері баркалар мен мүсіндерді қолдайды, ал көпшілік систрлермен қуанышты дыбыс шығарып, шу көтереді. Құдайлардың баркалары Луксор ғибадатханасының жағажайына жеткізіліп, дін қызметкерлерінің иығында киелі аумаққа жеткізілді. Сыртқы аулаларда бірқатар рәсімдер өткізіліп, содан кейін баркалар жоғары дәрежелі дін қызметкерлері мен фараонның қатысуымен ішкі киелі орынға әкелінді. Рәсімдер аяқталғаннан кейін баркалар өзен бойымен Карнакқа қайтып келді."
The Karnak (Temple of Amun) and Luxor Temples were the archaeological centrepiece of Thebes, being constructed on “the eastern bank of the Nile” with construction commencing c.1970 BC by Senusret I and between 1390 1352 BC by Amunhotep III (see History of the Karnak Temple complex). Karnak was further expanded by Thutmose I early in the New Kingdom, measuring nearly two square miles. Thebes also provides archaeological sources for the Opet Festival and is “believed to have been an ancient observatory as well as a place of worship where the god Amun would interact directly with the people of earth.” Carvings on the Red Chapel’s south side at Karnak provide the oldest evidence for the festival of Opet. The Chapel was made of grey diorite and red quartzite and housed the ceremonial barque of Amun Re when not in use. Sources also provide information on the changing route of the cult statue of Amun Re. The text on a sphinx of Nectanebo I on the route between Karnak and Luxor describes the construction (refurbishment) of the route for Amun, “so that he might carry out his good navigation in Luxor”, revealing that the basic sense of “navigation” would be the same for the deity traveling within the portable barque, both on the deck of the riverine barge and the shoulders of the priests. John Coleman Darnell believes that using the land route to Luxor was meant to evoke the dry period that preceded the Nile’s annual inundation and that the return to Karnak by river symbolised the onset of the flooding. He also argues that the contrasting land and water journeys symbolised the perilous journey which the sun was meant to take through “the dry realms of the Land of Sokar” (the underworld) each night. Egyptologist Marina Escolano Poveda outlined the importance of a relief in the Red Chapel of Hatshepsut in depicting the celebratory nature of the festival, “The reliefs make a great effort to depict the grand spectacle: many priests support the barks and statues, while a crowd makes a joyous din with sistrum rattles. The gods’ barks were brought alongside the jetty at the Temple of Luxor and were carried on the shoulders of the priests to the sacred precinct. A series of ceremonies were conducted in the outer courts, after which the barks were taken into the inner sanctuary, accompanied solely by high ranking priests and the pharaoh. Once the ceremonies were completed, the barks returned downstream to Karnak.”
Жаңғыру
2021 жылдың 25 қарашасында ұзаққа созылған қайта жаңарту жобасынан кейін Сфинкстер даңғылы Опет фестивалі сияқты әсем салтанатпен қайта ашылды. 2021 жылдың 7 желтоқсанында Туризм және ескіліктер министрлігі осы салтанатты жыл сайын өткізілетінін хабарлады.
On November 25, 2021, after a long renovation project, the Avenue of Sphinxes was re opened in a grand ceremony similar to the Opet Festival. On December 7, 2021, the Ministry of Tourism and Antiquities announced that the ceremony would be held annually.