Кіріспе
Хорватия Парламентінің 1527 жылғы Сетиндегі жиналысы (Сетиндегі сайлау, Сетин (град) Парламенті немесе Четински / Цетинградски сайлау) – 1527 жылы Сетин қамалында өткен Хорватия Парламентінің жиыны. Ол Людовик II-нің қайтысынан туындаған Венгрия Корольдігіндегі мұрагерлік дағдарыстан кейін болды, нәтижесінде Хорватия Корольдігі Габсбург монархиясына қосылды. Габсбургтердің Австрия әміршісі Фердинанд I-ді Хорватияның патшасы етіп сайлаған хаттама алты хорват ақсүйегінің мөрімен расталды.
The 1527 election in Cetin (, meaning Parliament on Cetin(grad) or Parliament of Cetin(grad), or Cetinski / Cetingradski izbor) was an assembly of the Croatian Parliament in the Cetin Castle in 1527. It followed a succession crisis in the Kingdom of Hungary caused by the death of Louis II, and which resulted in the Kingdom of Croatia joining the Habsburg monarchy. The charter electing the Habsburg Archduke of Austria Ferdinand I as King of Croatia was confirmed with the seals of six Croatian nobles.
Мохач шайқасы және мұрагерлік дағдарысы
Осман империясының күшті күштеріне тап болған Хорватия Корольдігінің ақсүйектері, 1521 жылы Белградты қоршау кезінде Венгрия Корольдігінің Дунайдағы соңғы бекінісін Сүлеймен Шығармалыға жоғалтуынан алаңдады. Король Людовик II қорғанысқа қызығушылық танытпады және сол кезде ауыр қаржылық жағдайда болды. Хорваттар Папаға, Венецияға, император Карл V және эрцгерцог Фердинандқа көмек сұрап жүгінді, бірақ көп нәтижеге жете алмады. Хорватиялық магнаттардың көпшілігі және төменгі ақсүйектер жаңа король сайлауға ниет білдірді. Осы жиын (сабор) король Людовик II қайтыс болғаннан кейін туған монархиялық дағдарыс пен 1526 жылғы 29 тамызда Мохач шайқасында Венгрия Корольдігінің ауыр жеңілісінен шақырылды. Жас король Людовик II өзге титулдарымен қатар «Хорватия және Далмация королі» болды, бірақ заңды мұрагер қалдырмады. 1526 жылғы 10 қарашада Секешфехерварда өткен Венгрия диетасының отырысында венгрлік титулсыз төменгі ақсүйектердің (әлеуметтік топ) көпшілігі Джон Запольяны Венгрия королі етіп таңдады, ол келесі күні Венгрия королі Иоанн I атымен таққа отырды. Алайда, Фердинанд Габсбург та 17 желтоқсанда Поцониде өткен диетада венгрлік жоғары аристократиясы (магнаттар немесе барондар) және венгр католик дін қызметкерлері тарапынан Венгрия королі сайланды. Сәйкесінше, Фердинанд 1527 жылғы 3 қарашада Секешфехервар базиликасында Венгрия королі ретінде таж киді.
Цетин
1526 жылы 31 желтоқсанда хорват аристократтары Сетинде бас қосып, стратегияларын талқылады және жаңа басшыны сайлады. Австрияның эрцгерцогы Фердинанд та парламент сессиясы кезінде болу үшін өзінің елшілерін жіберді. Ассамблея Цетин қамалының төменгі жағындағы, Цетинград елді мекенінде орналасқан Францискан әйелдер монастырында өтті. Сол кезде қамал мен оған қарасты жерлердің иесі хорват аристократы Юрай III Франкопан болды. Екі бағытты қолдаушылар ұзақ пікірталас жүргізгеннен кейін, 1527 жылдың 1 қаңтарында Фердинандты таңдауға келісті. Фердинандтың сайлануы заңды болды, себебі ол Австрияның ықпалды эрцгерцогы ғана емес, сонымен қатар Хорватияның славян көршілері – словендердің жерлерін де Каринтия және Карниола герцогы ретінде басқарды. Фердинанд I Хорватияның жаңа патшасы болып сайланды, ал ассамблея "оған және оның мұрагерлеріне мұрагерлік құқығын бекітті".
Жарғы
Хорват ақсүйектері қол қойған, Хорватияның шахмат тәрізді мөрінің көрнекті үлгісі бар жарғы, "Хорватия мемлекеттілігінің ең маңызды құжаттарының бірі" деп есептеледі, ол сол кездегі Хорватияның ерекше саяси мәртебесін көрсетеді. Жарғы сонымен бірге, 1102 жылдан бері екі ел жеке одақта болғандықтан, Венгрия диетасының пікіріне немесе шешіміне қарамастан, хорват дворяндарының патшаны еркін және тәуелсіз түрде сайлау құқығын қоса, маңызды мәселелерді өздігінен реттеуге арналған ежелгі құқықтарын растады. Жарғы мәтінінде біріншіден, қазіргі хорваттың жоғары дворяндары, шіркеу басшылары және төменгі дворяндары, сондай-ақ Фердинандтың толық өкілеттігі бар өкілдерінің аттары мен лауазымдары тізілген, содан кейін Хабсбургтің Хорватияның мұрагерлік билеушісі болуы үшін заңды сайлаудың аргументтері келтіріледі, одан әрі Австрияның эрцгерцогының патша ретінде танылуы және оның әйелі Аннаның (Луи II-нің қарындасы) патшайым ретінде жариялануы туралы декларациялық мәлімдеме, соңында "адалдық, бағыну және құрмет серті" беріледі. Құжаттың шығарылған орны мен күні мәтіннің соңында көрсетілген. Аталған хорват дворяндары: Книн епископы Андрия және Топуско аббаты, Крбавалық Иван Карлович, Никола III Зринский, Тржацтың ағалары Крсто II және Вук I Франкопан, Слуньдық Юрай III Франкопан, Стьепан Благайский, Крсто Перанский, Бернард Тумпич Зечевский (Зечеводан), Иван Кобасич Бриковичи (Брековицадан), Павао Янкович, Гашпар Крижанич, Тома Чипчич, Михайло Скоблич, Никола Бабоножич, Гургич Отмич, Загреб округінің асыл судьясы, Антун Отмич, Иван Новакович, Павао Изачич, Гаш Гусич және Стьепан Зимич. Ал Австриялық толық өкілеттігі бар өкілдер: Пол фон Оберштейн (Венаның протопрепосты және Фердинандтың кеңесшісі), Никола Юришич және Иван Катцианер (Фердинандтың бас әскери қолбасшылары) және Иоганн Пюхлер (Мехов қаласының префекті) болды.
Салдары
Фердинандтың өкілетті өкілдері хорваттардан осы Жарғыны алып, Венаға қайтып бара жатқанда оны өздерімен бірге алып кетті. Ал, оған дейін сол күні «Коронация анты» деп аталатын құжатта олар Фердинандтың бұрынғы уәделерін және хорваттардың талаптары бойынша берген кепілдіктерін растады, сондай-ақ жаңадан сайланған корольдің барлық міндеттемелері мен жауапкершіліктерін қабылдады. Венаға қайтар алдында, өкілеттілер 1527 жылдың 3 қаңтарында басшысына хат жазып, парламент отырысы барысында болған оқиғалардың тізбегін баяндады және Хорватияда күткеннен ұзаққа созылған себебін түсіндірді (мысалы, кейбір хорват магнаттары мөрлерін әкелмегендіктен, үйлеріне барып Жарғыны тексеруге мұқтаж болды). 1527 жылдың 6 қаңтарында славониялық ақсүйектер бұл сайлаудан бас тартып, оның орнына Венгрия тағына талапкер Иоанн Запольяны ұсынды. Осыдан азамат соғысы басталды, оның басында Ференц Баттиань Габсбургтерді қолдаған топқа, ал Кристоф Франкопан Запольяны қолдаған топқа жетекшілік етті. 1540 жылы Запольяның қайтысынан кейін австриялық бағыт жеңіске жетті.
Мұра
Жарлық Венадағы Австрия Ұлттық мұрағатында сақталады. Хорватия Конституциясы осы оқиғаларды Хорватияның егемендігінің тарихи негіздерінің бірі ретінде, "Хорватия Парламентінің тәуелсіз және егемендік шешімі" деп сипаттайды.