Кіріспе
Айтсфорд шайқасы: Айтсфорд шайқасы немесе Эпсфорд шайқасы – бұл Британиялықтар мен англосаксондар арасындағы шайқас. «Англосаксон жылнамасы» мен «Британия тарихы» екеуі де осы шайқасқа англосаксондық көшбасшылары Хенгист пен Хорсаның бір жағынан, ал Вортигерннің отбасының екінші жағынан қатысқанын көрсетеді, бірақ ешқайсысы шайқаста кім жеңгені туралы мәлімет бермейді. Шайқас Кенттегі Айлсфорд деп есептелетін Эглестреп маңында болған.
The Battle of Aylesford or Epsford was fought between Britons and Anglo Saxons recorded in the Anglo Saxon Chronicle and the Historia Brittonum. Both sources concur that it involved the Anglo Saxon leaders Hengist and Horsa on one side and the family of Vortigern on the other, but neither says who won the battle. It was fought near Æglesthrep, presumed to be Aylesford, in Kent.
Тарих
Тоғызыншы ғасырдағы англосаксон жылнамасы 455 жылғы шайқасты тілге алады. Мәтінге сәйкес, англосаксондық көшбасшылар Хенгист пен Хорса британдықтардың патшасы Вортигернмен шайқасты. Хорса қаза тапты, ал Хенгист пен оның ұлы Оиск Кент патшалары болды: Her Hengest 7 Horsa fuhton wiþ Wyrtgeorne þam cyninge, in þære stowe þe is gecueden Agælesþrep, 7 his broþur Horsan man ofslog; 7 æfter þam Hengest feng to rice 7 Æsc his sunu. Осы жылы Хенгист пен Хорса Айлсфорд деп аталатын жерде Вуртгерн патшамен шайқасты. Оның ағасы Хорса қаза тапты, ал Хенгист ұлы Эскпен бірге патшалыққа ие болды. 9 ғасырда жазылған "Британ тарихы" да осы шайқас туралы әртүрлі баяндама ұсынады. 43-45 тарауларда Вортигерн емес, оның ұлы Вортимер сакстарға қарсы көтеріліп, олармен төрт шайқаста күрескені көрсетіледі. Осы шайқастардың үшіншісі "Фордта, олардың тілінде Эпсфорд деп аталады, ал біздің тілімізде Сеттиргебайл" деп сипатталған. Осы шайқаста Хорса мен Вортимердің ағасы Катигерн қаза тапты. Тарих кімнің жеңіске жеткенін нақты айтпайды, бірақ Вортимердің жорығы кезінде сакстар "кейде жеңіске жетіп, шекараларын кеңейтті, ал кейде жеңіліп, кері шегінді" деп көрсетеді. Айлсфорд маңындағы екі неолиттік камералы қабір – Киттің Коти үйі мен Ақ жылқы тасы – жергілікті дәстүр бойынша тиісінше Катигерн мен Хорсаның жерленген жерлері саналады.
Her Hengest 7 Horsa fuhton wiþ Wyrtgeorne þam cyninge, in þære stowe þe is gecueden Agælesþrep, 7 his broþur Horsan man ofslog; 7 æfter þam Hengest feng to rice 7 Æsc his sunu. This year Hengest and Horsa fought with Wurtgern the king on the spot that is called Aylesford. His brother Horsa being there slain, Hengest afterwards took to the kingdom with his son Esc. The Historia Brittonum, also written in the ninth century, contains a variant account of the battle. Chapters 43–45 indicate that Vortigern's son Vortimer, not Vortigern himself, rose against the Saxons and engaged them in four battles. The third of these battles was fought "at the Ford, in their language called Epsford, though in ours Set thirgabail." At this battle Horsa fell, as did Vortimer's brother Catigern. The Historia does not say who won the battle, saying specifically that during Vortimer's campaign the Saxons "sometimes extended their boundaries by victory, and sometimes were conquered and driven back." Two Neolithic chamber tombs near Aylesford, Kit's Coty House and White Horse Stone, are identified in local tradition as the burial places of Catigern and Horsa respectively.