Баға Жатин: Үнді тәуелсіздік күрескерінің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Үндістан революционері және тәуелсіздік үшін күрескен белсенді (1879–1915)
Үндістан тәуелсіздік үшін күрескен белсенді Джатиндранатх Мукерджи

Баға Джатин (; ) немесе Бағаджатин, туған Джатиндранатх Мукерджи; 7 желтоқсан 1879 – 10 қыркүйек 1915) – үндістан тәуелсіздік үшін күрескен белсенді. Ол Бенгалиядағы революциялық тәуелсіздік белсенділерінің орталық бірлестігі болған "Югантар" партиясының негізгі басшыларының бірі болды.

Ерте өмір

Жатин 1879 жылдың 7 желтоқсанында қазіргі Бангладештің Кхулна облысы, Куштия ауданындағы Қаяграм ауылында Шарташаши мен Умешчандра Мукерджинің брахман отбасында дүниеге келді. Ол әкесінің қайтыс болғанға дейін Садхухати, П. С. Ришхали, Женаидадағы әулеттік үйінде өсті, сол кезде Жатин бес жаста болған. Брахмандық білімді жақсы білетін әкесі жылқыға құмар болған және мінезінің қатайғандығы үшін құрметтелген. Шарташаши ұлы және үлкен әпкесі Бенодебаламен (немесе Винодебала) бірге Қаяграмдағы ата-анасының үйіне қоныстанды. Өте талантты ақын болған ол балаларын тәрбиелеуде мейірімді де қатал болды. Банкимчандра Чаттерджи және Йогендра Видьябушан сияқты замандас ойшылдардың мақалаларын білген ол өз заманының әлеуметтік және саяси өзгерістеріне хабардар болды. Оның інісі Басанта Кумар Чаттопадхьяй (Үндістан революционері және саясаткері Харипада Чаттопадхьяйдың әкесі) заңгерлікпен айналысып, дәріс берген, ал клиенттерінің арасында ақын Рабиндранат Тагор да болды. Тагор 14 жасынан бастап отбасы мүшелері ұйымдастырған жиналыстарда теміржол вагондарында және қоғамдық орындарда үндістандық азаматтардың тең құқықтарын жақтады. Жатин есейген сайын физикалық батылдығымен және күш-қуатымен танылды. Жақсы мінезді, көңілді, карикатура жасауға және діни пьесалар қоюға бейім болды, өзі Прахлад, Дхрува, Хануман, Раджа Хариш Чандра сияқты құдайды сүйетін кейіпкерлердің, сондай-ақ Пратападития сияқты батыр тұлғалардың рөлдерін ойнады. Ол бірнеше драматургтерді қалалық сахнада патриоттық туындылар қоюға ынталандырды, сонымен қатар ауылдық жыршыларды ел арасында ұлтшылдық рухты таратуға шақырды.

Калькуттадағы студент

1895 жылы Кришнанагар англо-вернакулярлық мектебінен (А. В. мектебі) түсу емтиханын тапсырғаннан кейін, Жатин Көркем өнерді оқып, Калькутта орталық колледжіне (қазіргі Худирам Бос колледжі) оқуға түсті. Сонымен қатар, ол мырза Аткинсоннан стенография сабағын алды. Бұл жаңа біліктілік, ол қадірлі мансапқа мүмкіндік ашты. Көп ұзамай ол Свами Вивекананданы көруге бастады, оның әлеуметтік ой-пікірлері, әсіресе саяси тәуелсіз Үндістан туралы көзқарасы – адамзаттың рухани прогресі үшін қажетті жағдай – Жатинге зор әсер етті. Свами оған либидоны бақылау өнерін үйретті, содан кейін "темір бұлшық еттері мен болат жүйкелері бар" жас еріктілер тобын дайындады, олар ашаршылық, эпидемиялар мен су тасқыны кезінде қиын жағдайдағы отандастарына көмектесуге және шетелдік үстемдік астындағы елде "адам тәрбиелеу" мақсатымен клубтар ұйымдастыруға арналды. Олар жақын арада Свамидің ирланд шәкірті Ниведита әпкеге осы істе көмектесті. Колониялық полицияның бастығы Дж. Э. Армстронгтың сөзіне сәйкес, Жатин "революциялық айналымдардағы жоғары орнына тек басшылық қабілеттерінің арқасында ғана емес, сонымен қатар революциялық мақсаттан басқа ештеңе ойламайтын брахмахари репутациясының арқасында ие болды". Оның қайырлы іске өмірін беруге дайын екенін байқаған Вивекананд Жатинді өзі күреспен айналысқан Амбу Гуха гимназиясына жіберді. Мұнда ол, басқалармен қатар, Йогендра Видьябушанның ұлы Сачин Банерджимен танысты (Маццини және Гарибальди сияқты тұлғалардың танымал биографтарының авторы), ол Жатиннің ұстазына айналды. 1900 жылы оның інісі Лалит Кумар Видьябушанның қызына үйленді. Отаршылдық білім беру жүйесінен көңілі толып, Жатин 1899 жылы Музаффарпурге, Трихут Курьердің негіз қалаушысы және редакторы, барристер Прингл Кеннедидің хатшысы ретінде кетті. Ол осы тарихшыдан қатты әсер алды; өзінің редакциялық мақалалары мен Конгресс платформасынан Үндістан Ұлттық Армиясын құрудың және Қытайда және басқа жерлерде өз мүдделерін қорғау үшін британдықтардың үнділік бюджетті ысырап етуіне қарсы тұрудың қаншалықты маңызды екенін көрсетті.

After passing the Entrance examination in 1895 from Krishnanagar Anglo vernacular School (A. V. School), Jatin joined the Calcutta Central College (now Khudiram Bose College), to study Fine Arts. At the same time, he took lessons in steno typing with Mr. Atkinson. This was a new qualification opening the possibility of a coveted career. Soon he started visiting Swami Vivekananda, whose social thought, and especially his vision of a politically independent India – indispensable for the spiritual progress of humanity – had a great influence on Jatin. The Swami taught him the art of conquering libido before raising a batch of young volunteers "with iron muscles and nerves of steel", to serve miserable compatriots during famines, epidemics and floods and running clubs for "man making" in the context of a nation under foreign domination. They soon assisted Sister Nivedita, the Swami's Irish disciple, in this venture. According to J. E. Armstrong, Superintendent of the colonial Police, Jatin "owed his preeminent position in revolutionary circles, not only to his qualities of leadership, but in great measure to his reputation of being a Brahmachari with no thought beyond the revolutionary cause." Noticing his desire to die for a cause, Vivekanand sent Jatin to the Gymnasium of Ambu Guha where he himself had practised wrestling. Jatin met here, among others, Sachin Banerjee, son of Yogendra Vidyabhushan (a popular author of biographies like Mazzini and Garibaldi), who turned into Jatin's mentor. In 1900, his uncle Lalit Kumar married Vidyabhushan's daughter. Fed up with the colonial system of education, Jatin left for Muzaffarpore in 1899, as secretary of barrister Pringle Kennedy, founder and editor of the Trihoot Courrier. He was impressed by this historian; through his editorials and from the Congress platform, he showed how urgent it was to have an Indian National Army and to react against the British squandering of Indian budget to safeguard their interests in China and elsewhere.

Неке

1900 жылы Джатин Куштиядағы Кумархали ауданының Индюбала Банерджиге үйленді; олардың төрт баласы болды: Атиндра (1903–1906), Ашалата (1907–1976), Тежендра (1909–1989) және Бирендра (1913–1991). Атиндраның қазасына қатты қайғырған Джатин әйелі және қарындасымен бірге қажылық сапарына шықты және Харидвардағы Бхолананди Гири әулиесінен баулу арқылы рухани тыныштыққа қол жеткізді. Әулие шәкіртінің революциялық ұмтылыстарын білгендіктен, Джатинге толық қолдау көрсетті.

Атауы Баға Джатин

1906 жылы наурыз айында туған ауылы Кояға оралғанда, Джатин жақын маңдағы жолбарыстың болғанын естіді. Жақын маңдағы орманды қарап шығу кезінде ол Бенгал жолбарысына кездесті және онымен жекпе-жекке шайқасты. Жараланған күйі, ол кішкентай пышақпен (хукури) жолбарыстың мойнына соққы беріп, дереу өлтірді. Калькуттаның белгілі хирургы Суреш Прасад Сарбадихари "[Жатинді], жолбарыстың тырнақтарынан бүкіл денесі уланған күйде" емдеуді өз міндетіне алды. Джатиннің үлгілі батырлығына тәнті болған доктор Сарбадихари оның туралы ағылшын баспасөзінде мақала жариялады. Бенгал үкіметі оған жолбарыны өлтірген көрінісі бейнеленген күміс қалқан сыйлады. Осыдан кейін "Баға" атауы, бенгал тілінде "жолбарыс" деген мағынаны білдіретін болды.

Революциялық іс-әрекеттер

Бірнеше дереккөздерде Жатин 1902 жылы «Анушилан Самити» қоғамын құрушылардың бірі және оның аудандарда бөлімшелерін құрудағы бастамашы ретінде көрсетіледі. Дейлидің баяндамасына сәйкес: «Шамамен 1900 жылы Калькуттада құпия жиналыс өтті [ ] Жиналыста үкімет шенеуніктерін және олардың қолдаушыларын өлтіру мақсатымен құпия қоғамдар құру туралы шешім қабылданды [ ] Олардың біріншісі Надия ауданындағы Куштеада құрылды. Бұл шараны Жотиндра Натх Мукерджи ұйымдастырды». Никсон одан әрі хабарлайды: «Бенгалда саяси немесе жартылай саяси мақсаттармен қоғамдарды құруға жасалған ең алғашқы белгілі әрекеттер заңгер П. Миттер, Саралабала Госал және Окакура есімді жапонмен байланысты. Бұл қызмет 1900 жыл шамасында Калькуттада басталды және Бенгалдың көптеген аудандарына тарады, әсіресе Куштиада, онда Джатиндра Натх Мухаржи [sic!] жетекші болды». Бхавабхушан Митраның жазбаларында оның алғашқы жиналыста Джатиндра Натхпен бірге болғаны нақты айтылған. Осы ұйымның (Анушилан Самити) бөлімшесі Даккада ашылмақшы еді. 1903 жылы Йогендра Видьябушанның үйінде Шри Ауробиндомен кездескенде, Жатин онымен ынтымақтастыққа түсуге шешім қабылдады және оның бағдарламасына британдық полктердегі үнді әскерлерін көтеріліс жағына тарту туралы тармақ қосты. У. Сили «Бихар және Ориссамен байланыстар» атты баяндамасында Джатин Мукерджидің «Хаура тобының (Гаура) Нани Гопал Сен Гуптаның жақын серігі» Ауробиндо Гоштің тікелей бұйрықтарымен жұмыс істегенін атап көрсетеді. 1905 жылы Уэльс принцінің Калькуттаға келгеніне орай ұйымдастырылған шеру кезінде Жатин болашақ императордың назарын Ұлыбританияның ағылшын офицерлерінің мінез-құлқына аударуға шешім қабылдады. Патшалық каретадан алыс емес жерде ол жақтағы жолақтағы кабриолетті байқады, оның төбесінде ағылшын әскерилері отырды, олардың бут киген аяқтары терезелерге ілініп, бірнеше жергілікті әйелдердің бетін қатты мазалады. Таксиге тоқтап, Жатин жігіттерден әйелдерді жалғыз қалдыруларын сұрады. Олардың келеңсіздігіне жауап ретінде Жатин төбеге шығып, оларды жерге құлатып жіберді. Бұл оқиға жай ғана емес. Жатин мемлекеттік хатшы Джон Морлидің ағылшынның үнді азаматтарына деген қатынасына қатысты «дөрекі тіл қолдану, қамшы мен таяқты жиі пайдалану және осындай қатыгездіктер» туралы шағымдарды үнемі алатынын жақсы біледі. Оған Уэльс принці «Үндістаннан оралғаннан кейін Морлимен 1906 жылдың 10 мамырында ұзақ әңгімелескенін» айтады. Ол еуропалықтардың үндістерге деген сыпайысыздығы туралы айтты.

Several sources mention Jatin as being among the founders of the Anushilan Samiti in 1902, and as a pioneer in creating its branches in the districts. According to Daly's Report: "A secret meeting was held in Calcutta about the year 1900 [ ] The meeting resolved to start secret societies with the object of assassinating officials and supporters of Government [ ] One of the first to flourish was at Kushtea, in the Nadia district. This was organised by one Jotindra Nath Mukherjee [sic!].". Nixon reports further: "The earliest known attempts in Bengal to promote societies for political or semi political ends are associated with the names of the late P. Mitter, Barrister at Law, Miss Saralabala Ghosal and a Japanese named Okakura. These activities commenced in Calcutta somewhere about the year 1900, and are said to have spread to many of the districts of Bengal and to have flourished particularly at Kushtia, where Jatindra Nath Mukharji [sic!] was leader." Bhavabhushan Mitra's written notes precise his presence along with Jatindra Nath during the first meeting. A branch of this organisation (Anushilan Samiti), was to be inaugurated in Dacca. In 1903, on meeting Sri Aurobindo at Yogendra Vidyabhushan's place, Jatin decides to collaborate with him and is said to have added to his programme the clause of winning over the Indian soldiers of the British regiments in favour of an insurrection. W. Sealy in his report on "Connections with Bihar and Orissa" notes that Jatin Mukherjee "a close confederate of Nani Gopal Sen Gupta of the Howrah Gang ( ) worked directly under the orders of Aurobindo Ghosh." In 1905, during a procession to celebrate the visit of the Prince of Wales at Calcutta, Jatin decides to draw the attention of the future Emperor on the behaviour of HM's English officers. Not far from the royal coach, he singles out a cabriolet on a side lane, with a group of English military men sitting on its roof, their booted legs dangling against the windows, seriously disturbing the livid faces of a few native ladies. Stopping beside the cab, Jatin asks the fellows to leave the ladies alone. In response to their cheeky provocation, Jatin rushes up to the roof and fell them with slaps till they drop on the ground. The show is not innocent. Jatin is well aware that John Morley, the Secretary of State, receives regularly complaints about the English attitude towards Indian citizens, "The use of rough language and pretty free use of whips and sticks, and brutalities of that sort " He will be further intimated that the Prince of Wales, "on his return from the Indian tour had a long conversation with Morley [10/5/1906] ( ) He spoke of the ungracious bearing of Europeans to Indians."

Құпия қоғамның ұйымдастырушысы

Жатин Бариндра Гошпен бірге Деогар маңында бомба жасау зауытын құрды, ал Барин Калькуттадағы Маникталада да осындай зауыт құрды. Жатин мерзімінен бұрынғы террористік әрекеттердің барлығын жақтырмаса, Барин өзінің тұлғасына ден қойылған ұйымды басқарды: оның мақсаты жалпы террор тудырудан бөлек, патшалыққа қызмет ететін белгілі бір үнді және британдық шенеуніктерді жою болатын. Жатинмен бірге, ол дербес аймақтық ұяшықтардың орталықсыздандырылған федерациялық жүйесін құрды. Жатын, табиғи апаттар, мысалы, су тасқыны немесе эпидемиялар кезінде, сондай-ақ діни саяхаттар, Калькуттадағы Ардходая Йогасы мен Кумбха Меласы, немесе Рамакришнаның туған күнінің жылдық тойы сияқты шаралар кезінде, әскери тәртіпке ұқсас тәртіппен еріктілердің медициналық тобымен тынымсыз көмек көрсету миссияларын ұйымдастырды. Осыларды аймақтық көшбасшылармен пікір алмасуға және британдықтардың жақтастарына қарсы күресу үшін жаңа азаттық күрескерлерін тартуға мүмкіндік беретін сылтау ретінде пайдаланғаны күдік тудырды. 1907 жылдың мамырында ол Дарджилингтегі О'Мэлли кеңсесіне Газеттер жұмысы үшін стенограф ретінде жіберілді. 1908 жылдың сәуір айында Силигури теміржол станциясында Жатин капитан Мерфи мен лейтенант Сомервилл басқаратын британдық әскери шенеуніктер тобымен қақтығысқа түсті, бұл кеңінен жарияланған сот процесіне әкелді. Бірнеше британдықтарды үнділік бір қолмен ұрып-соққандығы туралы жаңалықтан қуанышпен жеккөрушілік сезімін байқаған Уилер шенеуніктерге істі кері қайтаруға кеңес берді. Сот судьясы болашақта дұрыс мінез-құлық танытуын ескерткенде, Жатин өзін-өзі қорғау немесе өз халқының құқықтарын қорғау үшін осындай әрекеттерден бас тартпайтынын айтты. Бір күні Уилер Жатинге: "Сен жалғыз өзің қанша адаммен күресе аласың?" - деп сұрады. Ол дереу: "Егер бұл адал адамдар болса, онда біреу де емес, әйтпесе, қанша қаласаңдар соңғысын!" - деп жауап берді. 1908 жылы Жатин Музаффарпурдағы оқиғадан кейін Алипур бомба ісі бойынша айыпталған отыздан астам революционерлердің қатарында болған жоқ. Сондықтан, Алипур сот процесі кезінде Жатин "Югантар" партиясы деп аталған құпия қоғамның басшылығын өз қолына алып, Калькуттадағы орталық ұйым мен Бенгалия, Бихар, Одиша және Уттар-Прадеш штатындағы оның көптеген филиалдары арасындағы байланысты жандандырды. Әділет министрі Сарада Чаран Митра арқылы Жатин Сэр Дэниел Гамильтоннан Сундарбандағы жерді жалға алып, әлі тұтқындалмаған революционерлерге пана берді. Атул Кришна Гош және Джатиндранат Мукерджи Патурияхатты Байм қоғамын құрды, ол үнді ұлттық қозғалысының қарулы революциясының маңызды орталығы болды. Олар ересектерге арналған кешкі мектептерде, гомеопатиялық емханаларда, шағын өнеркәсіптерді дамытуға бағытталған шеберханаларда және ауыл шаруашылығында тәжірибелер жүргізді. 1906 жылдан бастап Сэр Дэниелдің көмегімен Жатин жоғары білім алу үшін, сондай-ақ әскери өнерді үйрену үшін талантты студенттерді шетелге жіберіп отырды.

Jatin, together with Barindra Ghosh, set up a bomb factory near Deoghar, while Barin was to do the same at Maniktala in Calcutta. Whereas Jatin disapproved of all untimely terrorist action, Barin led an organisation centred around his own personality: his aim was, aside from the general production of terror, the elimination of certain Indian and British officers serving the Crown. Side by side, Jatin developed a decentralised federated body of loose autonomous regional cells. Organising relentless relief missions with a paramedical body of volunteers following almost a military discipline, during natural calamities such as floods or epidemics, and religious pilgrimages such as the Ardhodaya Yog in Calcutta and the Kumbha Mela, or the annual celebration of Ramakrishna's birth, Jatin was suspected of utilising these as pretexts for group discussions with regional leaders and recruiting new freedom fighters to fight the supporters of the British. In May 1907 he was deputed as a shorthand writer to Mr. O'Malley's Office in Darjeeling for the Gazetteer work. In April 1908, in Siliguri railway station, Jatin got involved in a fight with a group of English military officers headed by Captain Murphy and Lt Somerville, leading to legal proceedings, widely covered by the press. On observing the gleeful animosity created by the news of a few Englishmen thrashed single handed by an Indian, Wheeler advised the officers to withdraw the case. Warned by the Magistrate to behave properly in the future, Jatin regretted that he would not refrain from taking similar action in self defence or in the vindication of the rights of his countrymen. One day, in a pleasant mood, Wheeler asked Jatin, "With how many can you fight all alone ?" The prompt reply was, "Not a single one, if it is a question of honest people; otherwise, as many as you can imagine!" In 1908 Jatin was not one of over thirty revolutionaries accused in the Alipore Bomb Case following the incident at Muzaffarpur. Hence, during the Alipore trial, Jatin took over the leadership of the secret society to be known as the Jugantar Party, and revitalised the links between the central organisation in Calcutta and its several branches spread all over Bengal, Bihar, Odisha and several places in Uttar Pradesh. Through Justice Sarada Charan Mitra, Jatin leased from Sir Daniel Hamilton lands in the Sundarbansto shelter revolutionaries not yet arrested. Atul Krishna Ghosh and Jatindranath Mukherjee founded Pathuriaghatat Byam Samity which was an important centre of armed revolution of the Indian national movement. They were engaged in night schools for adults, homeopathic dispensaries, workshops to encourage small scale cottage industries, and experiments in agriculture. Since 1906, with the help of Sir Daniel, Jatin had been sending meritorious students abroad for higher studies as well as for learning military craft.

Джатин Мукерджи рухы

Алипур ісі аяқталғаннан кейін, Джатин Калькуттада және аудандарда автор Арун Чандра Гуха сипаттаған "батыл" әрекеттерді ұйымдастырды, "халықтың қозғалысқа деген сенімін қайта жандандыру үшін". Бұл оны революциялық көшбасшылықтың назарына әкелді, бірақ ең жақын шеңберден тыс ешкім оның осы әрекеттерге қатысын күдіктенген жоқ. Сол кезде құпия сақтау толық болды – әсіресе Джатин үшін. Францияда белгілі анархистік "Бонно" тобымен дерлік бір уақытта, Джатин Үндістанда "революциялық қылмыстың жаңа ерекшелігі" – автомобиль таксилерінде банк тонауын ойлап тапты және енгізді. Бірнеше зұлматтық әрекеттер жасалды: мысалы, 1908 жылы 2 маусымда және 29 қарашада; 7 қарашада Бенгалияның лейтенант-губернаторына қастандық жасауға талпыныс; 1909 жылы 27 ақпанда, 23 сәуірде, 16 тамызда, 24 қыркүйекте және 28 қазанда; прокурор Ашутош Бисвастың (1909 жылғы 10 ақпанда) Чару Чандра Бозбен және полиция инспекторының орынбасары Самсул Аламның (1910 жылғы 24 қаңтарда) өлтірілуі. Полиция ұстағаннан кейін, оның өлтірушісі Бирен Датта Гупта Джатиннің өзінің басшысы екенін айтты.

Хаура-Сибпур заговорі ісі

1910 жылғы 25 қаңтарда «барлығына оның қазасының көлеңкесі төніп тұрған кезде» вице-король Минто ашық түрде: «Бұрын Үндістанда белгілі болмаған рух пайда болды (), британдық үкіметті ғана емес, сонымен қатар үнді басшыларының үкіметтерін құлатуға тырысатын анархия мен тәртіпсіздік рухы пайда болды» деді. 1910 жылғы 27 қаңтарда Джатин осы кісі өлтіру ісіне байланысты тұтқындалды, бірақ босатылды, дереу Хау Сибур заговор ісіне қатысы бар деген айыппен тағы қырық алты адаммен бірге қайта тұтқындалды, бұл іс Хау Гангі ісі деп белгілі болды. Сотта (1910–1911) Жаттин Мукерджи мен оның жақтастарына қарсы басты айып – «Патша Императорына қарсы соғыс ашуға құлықтану» және «Үндістан әскерлерінің адалдығын күдік тудыру» (негізінен 10-шы джат полкіндегі) және Үстіңгі Үндістан гарнизонындағы әскерлерге қатысты болды. Іс дұрыс дәлелдердің жетіспеуіне байланысты сәтсіз аяқталды, себебі Джатиннің көптеген өңірлік бөлімдерді біріктіретін, еркін және орталықтандырылмаған ұйымды құру саясаты болды, бұл туралы Ф.С. Дейли бірнеше рет айтқан: «Бұл ұйым әртүрлі, бірнеше кеңесшілер мен кіші басшылары бар. Біздегі мәліметтерге сүйенсек, ұйымды төрт бөлікке бөлуге болады: (1) Гурулар, (2) ықпалды қолдаушылар, (3) көшбасшылар, (4) мүшелер». Дж.С. Никсонның баяндамасы нақтырақ: «Осы есепте осы әртүрлі топтарға бөлек атаулар мен жеке тұлғалар берілгенімен, және мұндай айырмашылық кішігірім мүшелер арасында байқалған болса да, үлкен тұлғалардың бір-бірімен тығыз байланыста болғаны және жиі екі немесе одан да көп топтардың мүшелері болғаны анық көрінеді. Бұл әртүрлі топтардың кейде анархиялық қылмысқа дербес қатысқан болуы мүмкін, бірақ олардың революциялық мақсаттары мен көбінесе шығу тегі тығыз байланысты болды». Бірнеше бақылаушылар Джатинді осылай дәл анықтады, сондықтан жаңадан тағайындалған вице-король лорд Хардинг граф Крюге (Үндістан мемлекеттік хатшысы) былай деп жазды: «Құқық қозғауға қатысты, мен ауды тым кеңге тастауды жақтырмаймын; мысалы, Хау Гангі ісінде 47 адам сотталуда, олардың тек біреуі ғана, менің ойымша, нағыз қылмыскер. Егер осы бір қылмыскерді соттауға күш жұмсалғанда, онда 46 адасқан жасты соттаудан гөрі жақсы нәтижелерге қол жеткізілген болар еді». 1911 жылғы 28 мамырда Хардинг: «10-шы джат ісі Хау Гангі ісімен тығыз байланысты болды; және соңғысы сәтсіз аяқталғандықтан, Бенгалия үкіметі біріншісін жалғастырудың бекер екенін түсінді. Менің ойымша, екі провинцияның да жағдайы нашар. Екі провинцияда да тиімді үкімет жоқ».

On 25 January 1910, "with the gloom of his assassination hanging over everyone", the Viceroy Minto declared openly: "A spirit hitherto unknown to India has come into existence ( ), a spirit of anarchy and lawlessness which seeks to subvert not only British rule but the Governments of Indian chiefs " On 27 January 1910, Jatin was arrested in connection with this murder, but was released, to be immediately re arrested along with forty six others in connection with the Howrah Sibpur conspiracy case, popularly known as the Howrah Gang Case. The major charge against Jatin Mukherjee and his party during the trial (1910–1911) was "conspiracy to wage war against the King Emperor" and "tampering with the loyalty of the Indian soldiers" (mainly with the 10th Jats Regiment) posted in Fort William, and soldiers in Upper Indian Cantonments. The case failed because of lack of proper evidence thanks to Jatin's policy of a loose decentralised organisation federating scores of regional units, as observed by F. C. Daly more than once: "The gang is a heterogeneous one, with several advisers and petty chiefs From the information we have on record we may divide the gang into four parts: (1) Gurus, (2) Influential supporters, (3) Leaders, (4) Members." J. C. Nixon's report is more explicit: "Although a separate name and a separate individuality have been given to these various parties in this account of them, and although such a distinction was probably observed amongst the minor members, it is very clear that the bigger figures were in close communication with one another and were frequently accepted members of two or more of these samitis. It may be taken that at some time these various parties were engaged in anarchical crime independently, although in their revolutionary aims and usually in their origins they were all very closely related." Several observers pinpointed Jatin so accurately that the newly appointed Viceroy Lord Hardinge wrote more explicitly to Earl Crewe (H. M.'s Secretary of State for India): "As regards prosecution, I ( ) deprecate the net being thrown so wide; as for example in the Howrah Gang Case, where 47 persons are being prosecuted, of whom only one is, I believe, the real criminal. If a concentrated effort had been made to convict this one criminal, I think it would have had a better effect than the prosecution of 46 misguided youths." On 28 May 1911, Hardinge recognized: "The 10th Jats case was part and parcel of the Howrah Gang Case; and with the failure in the latter, the Government of Bengal realised the futility of proceeding with the former In fact, nothing could be worse, in my opinion, than the condition of Bengal and Eastern Bengal. There is practically no Government in either province "

Жаңа көзқарас

Жатин Мукерджи Алипур бомбалық іске қатысқан жоқ. 1911 жылдың ақпанында Жатиннен айып тазаланды және босатылды. Ол бірден қарулы төңкерісті тоқтатты. Бұл жағдай Жатиннің зорлық-зомбылықты ем ретінде толық қолдану қабілетін көрсетті, бұл кейіннен Чаури Чаура оқиғасынан өзгеше болды. Неміс тәж шаһзадасының Калькуттаға сапары кезінде Жатин онымен кездесіп, қару-жарақпен қамтамасыз ету туралы уәде алды. Үкіметтік жұмысынан айырылып, үйінен қамауға алынғаннан кейін, ол Калькуттадан шығып, Джессор-Дженаида темір жолын салуға келісімшарт жасасты. Бұл оған Бенгалиядағы аудандық бөлімшелерді ғана емес, басқа провинциялардағыларын да консолидациялау үшін атпен немесе велосипедпен еркін жүріп-қозғалуға заңды сылтау мен кең мүмкіндік берді. Жатин отбасымен қажылыққа шығып, Харидварда өз гуруы Болананда Гириді зиярат етті. Жатин Бриндаванға барды, онда ол Свами Нираламбамен кездесті (ол саньяси өмірін бастамас бұрын Джатиндра Нат Банерджи, танымал революционер болған); ол Солтүстік Үндістанда Шри Ауробиндоның төңкерілген доктринасын уағыздауды жалғастырды. Нираламба Джатинге ол Уттар-Прадеш пен Пенджабта құрған бөлімшелер туралы қосымша ақпарат және байланыстар берді. Бұл аймақтардағы революциялық қызметтердің маңызды бөлігін Расбехари Бос және оның серігі Лала Хардаял басқарды. Қажылықтан оралғаннан кейін, Жатин "Югантарды" қайта ұйымдастыруды бастады. 1913 жылы Дамодардағы су тасқыны кезінде, негізінен Бурдуан және Миднапур аудандарында, көмек көрсету жұмыстары әртүрлі топтардың басшыларын біріктірді: Жатин "өзінің басшылығын ешқашан жарияламады, бірақ әртүрлі аудандардағы партия мүшелері оны өздерінің басшысы деп мойындады". 1913 жылдың соңында олар 1857 жылғы қарулы көтерілістің мүмкіндіктерін талқылау үшін кездесті. Жатиннің "жанды күші мен тұлғасына" әсерленген Бос, колониялық армияның әртүрлі полктерінің орталық нүктесі саналатын Калькуттадағы Форт-Уильямдағы офицерлерді тексерді, содан кейін "шашыраңқы күштерді ұйымдастыру" үшін Бенареске қайтты. Еуропа мен Америка Құрама Штаттарында эмигрант үнді революционерлерін ұйымдастыруға да әрекеттер жасалды. Жатиннің ықпалы халықаралық деңгейде болды. Нью-Йоркте қоныстанған және өзінің даңқының шыңында тұрған бенгалдық бестселлер авторы Дхан Гопал Мукерджи былай деп жазды: "1914 жылға дейін біз үкіметтің тепе-теңдігін бұза алдық. Содан кейін полицияға ерекше өкілеттік берілді, ол бізді анархистер деп атады, бізді әлемнің көз алдында мәңгілікке қаралап берді. Сенің құрметті туысың Дьотин есіңде ме – ол бір кезде қанжармен барысты өлтірген, сол барыстың аузына сол қолын салып, оң қолымен пышақты барыстың миына тегіп жіберген. Ол өте ұлы адам және біздің алғашқы көшбасшымыз болды. Ол он күн бойы Құдай туралы ойлай алатын, бірақ үкімет оның біздің басшымыз екенін білгенде, оның тағдыры шешілді". 1907 жылдан бастап Жатиннің елшісі Таракнатх Дас Гуран Дит Кумар және Сурендрамохан Боспен бірге Ванкувер мен Сан-Франциско арасында, Сиэтл мен Портленд арқылы үнді иммигранттары үшін (олардың көпшілігі индустар мен сикхтер) кешкі мектептер ұйымдастырды: қарапайым ағылшын тілін оқу мен жазуды үйренуден басқа, оларға АҚШ-тағы құқықтары мен Ана Үндістанға деген міндеттері туралы ақпарат берілді: екі мерзімді журналдар – "Free Hindustan" (ағылшын тілінде, жергілікті ирланд революционерлері демеушілік етті) және "Swadesh Sevak" ("Отанның қызметшілері", гурумукхи тілінде) барған сайын танымал болды. Калькутта мен Лондонмен (ұйымды Шьямджи Кришнаварма басқарды) тұрақты байланыста болған Дас бүкіл әлемдегі тұлғаларға (Лев Толстой және Эмон де Валера сияқты) үнемі хат жазатын. 1913 жылдың мамырында Кумар Азияны Американың батыс жағалауымен байланыстыратын спутник құру үшін Манилаға кетті. Шри Ауробиндоның ілімімен таныс және Расбехари Бостың бұрынғы ізбасары, 1913 жылы Дас шақырған Хар Даяль Беркли университетіндегі оқытушылық жұмысынан кетті, Житен Лахири (Жатиннің елшілерінің бірі) оны армандауға кеткен уақытын ысырап етуге көндірді, Хар Даяль үнді иммигранттарының негізгі орталықтарын қамтитын лекциялық турға шықты. Сан-Францискодағы үнді ұлтшылдары оны жылы қарсы алды. Қараша айында ол өзінің "Гаддар" ("Қозғалыс") журналын және Шри Ауробиндоға құрмет ретінде "Югантар" ашрамын құрды. Сикх қауымы да бұл қозғалысқа қатысты.

Jatin Mukherjee was not involved in the Alipore Bomb case. Jatin was acquitted in February 1911 and released. Immediately, he suspended armed revolution. This stalemate proved Jatin's full command of violence as an antidote, contrary to the Chauri Chaura incident after him. During the German Crown Prince's visit to Calcutta, Jatin met him and received a promise about arms supply. Having lost his government job – and home interned, he managed to leave Calcutta, to start a contract business constructing the Jessore–Jhenaidah railway line. This provided him with a valid pretext and an ample scope to move about on horse back or on the bicycle to consolidate not only the district units in Bengal, but also to revitalise those in other provinces. Jatin with his family set out on a pilgrimage, and at Haridwar visited his Guru, Bholananda Giri. Jatin went on to Brindavan where he met Swami Niralamba (who had been Jatindra Nath Banerjee, the renowned revolutionary, before leading a sanyasi's life); he had continued preaching in North India Sri Aurobindo's doctrine of a revolution. Niralamba gave Jatin complementary information about, and links to, the units set up by him in Uttar Pradesh and the Punjab. An important part of revolutionary activities in these regions were led by Rasbehari Bose and his associate Lala Hardayal. On returning from his pilgrimage, Jatin started reorganising Jugantar accordingly. During the Damodar flood in 1913, mainly in the districts of Burdwan and Midnapore, relief work brought together leaders of various groups: Jatin "never asserted his leadership, but the party members in the different districts acclaimed him as their leader." At the close of 1913, they met to discuss the possibilities of an armed rising of the 1857 type. Impressed by Jatin's "fiery energy and personality", Bose sounded out non commissioned officers posted at the Fort William of Calcutta, the nerve centre of the various regiments of the colonial army, before returning to Benares "to organise the scattered forces." There were also attempts to organise expatriate Indian revolutionaries in Europe and the United States. Jatin's influence was international. The Bengali bestseller Dhan Gopal Mukerji, settled in New York and, at the summit of his glory, was to write : "Before 1914 we succeeded in disturbing the equilibrium of the government Then extraordinary powers were given to the police, who called us anarchists to prejudice us forever in the eyes of the world Dost thou remember Jyotin, our cousin – he that once killed a leopard with a dagger, putting his left elbow in the leopard's mouth and with his right hand thrusting the knife through the brute's eye deep into its brain? He was a very great man and our first leader. He could think of God ten days at a stretch, but he was doomed when the Government found out that he was our head." Right since 1907, Jatin's emissary, Taraknath Das had been organising, with Guran Ditt Kumar and Surendramohan Bose, evening schools for Indian immigrants (a majority of them Hindus and Sikhs) between Vancouver and San Francisco, through Seattle and Portland: in addition to learning how to read and write simple English, they were informed about their rights in the USA and their duty towards Mother India: two periodicals – Free Hindustan (In English, sponsored by local Irish revolutionaries) and Swadesh Sevak ('Servants of the Motherland', in Gurumukhi) – became increasingly popular. In regular contact with Calcutta and London (where the organisation was managed by Shyamji Krishnavarma), Das wrote regularly to personalities throughout the world (like Leo Tolstoy and Éamon de Valera). In May 1913, Kumar left for Manilla to create a satellite linking Asia with the American West Coast. Familiar with the doctrine of Sri Aurobindo and an erstwhile follower of Rasbehari Bose, in 1913, invited by Das, Har Dayal resigned from his teaching job at the University of Berkeley, coaxed by Jiten Lahiri (one of Jatin's emissaries) of wasting his time in daydreaming, Har Dayal set out on a lecture tour covering the major centres of Indian immigrants; enlivened by their patriotism, he preached open revolt against the English rulers of India. Welcomed by the Indian militants of San Francisco, in November, he founded his journal Ghadar ('Revolt') and the Yugantar Ashram, as a tribute to Sri Aurobindo. The Sikh community also became involved in the movement.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде

1914 жылдың қыркүйегінде Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін көп ұзамай, Цюрих қаласында Үндістанға қолдау көрсету үшін халықаралық комитет құрылды. Көп ұзамай ол ірілеу ұйымға бірігіп, Вирендранат Чаттопадьяя, яғни Чатто басқарған Берлин комитеті немесе Үндістанның тәуелсіздік комитеті құрылды: ол неміс үкіметінің қолдауына ие болды, ал құрамында шетелдегі көрнекті үнді революционерлері, соның ішінде Гадар партиясының жетекшілері болды. Гадар партиясының азаттық күрескерлері Германия үкіметі уәде еткен қару-жарақ, оқ-дәрі және қаржы көмегімен Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Үндістан ішінде жоспарланудағы көтеріліске қосылу үшін Үндістанға аттана бастады. Берлиннен нұсқау алған Вашингтондағы елші Бернсторф өзінің әскери атташесі фон Папенмен бірге Қашық Шығыс арқылы Калифорниядан Бенгал шығанағының жағалауына жүк жіберу туралы келісім жасады. Бұл әрекеттер Джатин басшылығымен қарулы көтерілісті жоспарлау мен ұйымдастырудағы Джугантармен тікелей байланысты болды. Раш Бехари Бос осы жоспарды Уттар Прадеш және Пенджаб штаттарында іске асыру міндетін өз мойнына алды. Джатин ойлап тапқан бұл халықаралық желілік жұмыс неміс заговорлары, индус-неміс заговорлары немесе Циммерман жоспары деп аталды. Джугантар "Таксиде тонау" және "Кемеде тонау" деп аталатын қастандықтар (қолға қаруланған тонау) сериясын ұйымдастыру арқылы қаражат жинауды бастады. Чарльз Тегарт өзінің "V есебінде" бүлікшіл ұйымдар туралы айта келіп, революционерлер мен Дакшинешвардың оқ-дәрі қоймасындағы сикх сарбаздары арасындағы байланыстың "белгілі бір деңгейде сәтті" болғанын атап көрсетті; Сен Пинглмен бірге Үндістанға келген, олардың міндеті әскерге ықпал ету еді. Пингл Панджабта бомбалармен ұсталды және асылды, ал Сатьен ІІІ регламент бойынша Президент түрмесінде қамалды. Джатиннің жазбаша нұсқауларымен Пингл мен Картар Сингх Сарабха Солтүстік Үндістанда Расбехаримен кездесті. Полицияның көтерілістің алдын алу үшін күшін арттырып жатқанына алаңдаған Джугантардың көрнекті мүшелері Джатиннің қауіпсіз жерге көшуін ұсынды. Одиша жағалауындағы Баласор, үнділік көтеріліске арналған неміс қару-жарағын түсіруге өте жақын болғандықтан, қолайлы орын ретінде таңдалды. Джатинге ақпарат беруды жеңілдету үшін Калькуттада "Гарри мен ұлдарының" филиалы ретінде "Универсальдік сауда орталығы" ашылды, ол шетелдегі революционерлермен байланыс орнату үшін құрылған еді. Сондықтан Джатин Баласордан отыз шақырымдай қашықтықтағы Майурбхандж княздығының Каптипада ауылының сыртындағы жасырын жерге көшіп кетті. 1915 жылдың сәуір айында Джатинмен кездескеннен кейін Нарен Бхаттачарья (болашақтағы М. Н. Рой) Батавияға барып, неміс билігімен қаржылай көмек және қару-жарақпен қамтамасыз ету туралы келісім жасады. Неміс консулы арқылы Нарен Карл Хельферихтің інісі Теодормен кездесті, ол оған қару-жарақ пен оқ-дәрі жүгі жолға қойылғанын және "үндістерге революция жасауға көмектесетінін" айтты. Жатиннің жоспарларын ашуға чех және словак революционерлері мен эмигранттарының желісі көмектесті. Оның АҚШ-тағы мүшелері, Е. В. Воска басшылығымен, Габсбургтердің азаматтары ретінде Германияның жақтастары деп есептелді, бірақ шын мәнінде неміс және австриялық дипломаттарға тыңдаумен айналысты. Воска соғыс басталғаннан бастап Куртенэй Беннеттің барлау желісін басқарған Гай Гантпен жұмыс істей бастады және Еуропадағы желі мүшелерінен жоспар туралы білгеннен кейін ақпаратты Гантқа және Томаш Масарикке берді, ол ақпаратты американдықтарға жеткізді.

Shortly after when World War I broke out, in September 1914, an International Pro India Committee was formed at Zürich. Very soon it merged into a bigger body, to form the Berlin Committee, or the Indian Independence Committee, led by Virendranath Chattopadhyaya alias Chatto: it gained the support of the German government and had as members prominent Indian revolutionaries abroad, including leaders of the Ghadar Party. Freedom fighters of the Ghadar Party started leaving for India, to join the proposed uprising inside India during World War I, with the help of arms, ammunition, and funds promised by the German government. Advised by Berlin, Ambassador Bernstorff in Washington arranged with Von Papen, his military attaché, to send cargo consignments from California to the coast of the Bay of Bengal, via Far East. These efforts were directly connected with the Jugantar, under Jatin's leadership, in its planning and organising an armed revolt. Rash Behari Bose assumed the task of carrying out the plan in Uttar Pradesh and Punjab. This international chain work conceived by Jatin came to be known as the German Plot, the Hindu–German Conspiracy, or the Zimmermann Plan. Jugantar started to collect funds by organising a series of dacoities (armed robberies) known as "Taxicab dacoities" and "Boat dacoities". Charles Tegart, in his "Report No. V" on the seditious organisations mentions the "certain amount of success" in the contact that exists between the revolutionaries and the Sikh soldiers posted at Dakshineshwar gunpowder magazine; Jatin Mukherjee in company of Satyendra Sen was seen interviewing these Sikhs. Sen "is the man who came to India with Pingle. Their mission was specially to tamper with the troops. Pingle was captured in Punjab with bombs and was hanged, while Satyen was interned under Regulation III in the Presidency Jail." With Jatin's written instructions, Pingle and Kartar Singh Sarabha met Rasbehari in North India. Preoccupied by the increasing police activities to prevent any uprising, eminent Jugantar members suggested that Jatin should move to a safer place. Balasore on the Odisha coast was selected as a suitable place, being very near the spot where German arms are to be landed for the Indian rising. To facilitate transmission of information to Jatin, a business house under the name "Universal Emporium" was set up, as a branch of Harry & Sons in Calcutta, which had been created for keeping contacts with revolutionaries abroad. Jatin, therefore, moved to a hideout outside Kaptipada village in the native state of Mayurbhanj, more than thirty miles away from Balasore. In April 1915, after meeting with Jatin, Naren Bhattacharya (the future M. N. Roy) went to Batavia, to make a deal with the German authorities concerning financial aid and the supply of arms. Through the German consul, Naren met Theodore, brother of Karl Helfferich, who assured him that a cargo of arms and ammunition was already on its way, "to assist the Indians in a revolution". A network of Czech and Slovak revolutionaries and emigrants had a role in the uncovering of Jatin's plans. Its members in the United States, headed by E. V. Voska, were, as Habsburg subjects, presumed to be German supporters, but were actually involved in spying on German and Austrian diplomats. Voska had begun working with Guy Gaunt, who headed Courtenay Bennett's intelligence network, at the outbreak of the war and on learning of the plot from the members of the network in Europe, passed on the information to Gaunt and to Tomáš Masaryk who further passed on the information the Americans.

Жатиннің өлімі

Жатин британдықтардың әрекеті туралы Ниреннен хабардар болды және оның жасырынған жерінен кетуі сұранылды, бірақ ол Нирендранатх (Нирен) Дасгупта мен Джотиш Палды өзімен бірге алып кетуге талаптанды. Бұл олардың кетуін бірнеше сағатқа кешіктірді. Осы уақытқа дейін Калькутта мен Баласордағы жоғары шенді британдық офицерлер басқарған үлкен полиция күштері, Бхадрак ауданындағы Чандабалиден келген армия бөлімшесімен күшейтілді. Жатин мен оның серіктері Майурбхандж ормандары мен төбелері арқылы жүріп, екі күннен кейін Баласор теміржол станциясына жетті. Полиция қашып бара жатқан бес "бандитті" ұстағанға сыйақы жариялағандықтан, жергілікті ауыл тұрғындары да оларды қуа жөнелді. Кездейсоқ қақтығыстар болып, ағын сулардың астында джунгли мен батпақты жерлерді шарлап өткен революционерлер 1915 жылдың 9 қыркүйегінде Баласордағы Чашаханд төбесіндегі бұталардың арасындағы жеделдетілген траншеяда бекінді. Читтаприя Рэй Чадхури мен оның серіктері Жатинге қауіпсіздікке қашуға және артты қорғауға өтінді. Бірақ Жатин оларды тастап кетпеді. Үкіметтік күштер оларға қосқырышпен жақындады. Содан кейін Маузер тапаншаларымен қаруланған бес революционер мен заманауи мылтықтары бар полиция мен армия арасында 75 минутқа созылған атыс болды. Баласор шайқасы деп белгілі болған оқиғада үкімет тарапынан қаза болғандардың саны жазылмаған (жергілікті куәгерлердің мәліметінше, 25 адам). Ал революционер Чадхури сол жерде қаза тапты, Жатин мен Джотиш Пал ауыр жарақат алды, ал Маноранжан Сенгупта мен Нирен оқ-дәрілері біткеннен кейін тұтқындалды. Джатиндранатх Мукерджи 1915 жылдың 10 қыркүйегінде Баласор аудандық ауруханасында қайтыс болды. Сенгупта мен Нирен Баласор аудандық түрмесінде дарға асылды.

Мұра

С. Вивеканандадан шабыт алған Жатин өзінің идеяларын қарапайым сөздермен білдірді: "Амра морбо, джагат жагбе" – "Біз өлеміз, әлем оянады". Бұл туралы Бенгалияның барлау басшысы және полиция комиссары Чарльз Тегарт Джатинге арнаған құрметінде айтқан: "Мен өз қызметімді атқаруға міндетті болсам да, оған зор құрметім бар. Ол ашық шайқаста қаза тапты". Кейін Тегарт мойындады: "Олардың күші өте зор болды: егер әскерді жинауға немесе қару-жарақтарды Үндістан портына жеткізуге мүмкіндік болғанда, британдықтар соғысты ұтырар еді". Профессор Трипати Хаура ісінің материалдарында жаңа мәліметтерді талдады: жергілікті және шетелден қару алу; партизандық отряд құру; үндістандық әскерлермен көтеріліс ұйымдастыру; Джатин Мукерджидің іс-қимылы халықтың әлеуметтік жағдайын жақсартуға көмектесті (әсіресе экономикалық тұрғыдан). "Оның шын мәнінде амбициялық арманы болды". Оның қазасы туралы хабар алған М.Н. Рой былай деп жазды: "Мен өмірімде дерлік соқыр сеніммен бағынған жалғыз адамның нұсқауларын ешқашан ұмыта алмаймын. Джатинданың батырлықпен қаза болуын кек алу керек. Осы оқиғаға бір жыл ғана өткен еді. Бірақ содан бері мен Джатинданы, мүмкін өзі де білмей, адамзаттың ең жақсы қасиеттерін бейнелейтінін түсіндім. Осы түсініктің салдары ретінде, Джатинданың өлімі үшін кек алу үшін адамның ең жақсы қасиеттерінің көрініс табатын әлеуметтік құрылымды құру идеалы үшін жұмыс істеуім керек еді". 1925 жылы Ганди Чарльз Тегартқа Джатиннің, көбінесе "Баға Джатин" (Тайгер Джатин деп аударылады) деп аталатынын, "ұлылыққа толы тұлға" екенін айтты. Тегарт өзінің әріптестеріне, егер Джатин ағылшын болғанда, ағылшын халқы оның ескерткішін Трафальгар алаңындағы Нельсон ескерткішінің қасына қояр еді дегенді айтқан көрінеді. 1926 жылы Үндістан кеңсесінің Дж.Э. Фрэнсиске жолдаған хатында ол бенгалдық революционерлерді "Үндістандағы ең қайырымды саяси қайраткерлер" деп сипаттады. Калькуттадағы Бағажатин ауданы оның құрметіне аталған. Баласор қаласындағы Будабаланга өзенінің жағасында орналасқан Барбати қыздар орта мектебінде Баға Джатиннің мүсіні орнатылған, себебі бұл жерде бұрынғы Баласор аудандық ауруханасы орналасқан және ол осында соңғы демін берді. Шашакханд, Баласордың шығысына қарай шамамен 15 км қашықтықтағы Фулари маңындағы жер, оның естелігіне арналған саябаққа ие, өйткені ол Будабаланга өзенін кесіп өткеннен кейін британдық әскерлерімен осы жерде шайқасты.

Inspired by Swami Vivekananda, Jatin expressed his ideals in simple words: "Amra morbo, jagat jagbe" — "We will die, the world will awaken". It is corroborated in the tribute paid to Jatin by Charles Tegart, the Intelligence Chief and Police Commissioner of Bengal: "Though I had to do my duty, I have a great admiration for him. He died in an open fight." Later in life, Tegart admitted: "Their driving power ( ) immense: if the army could be raised or the arms could reach an Indian port, the British would lose the War". Professor Tripathi analysed the added dimensions revealed by the Howrah Case proceedings: acquire arms locally and abroad; raise a guerrilla; create a rising with Indian soldiers; Jatin Mukherjee's action helped improve (especially economically) the people's status. "He had indeed an ambitious dream." Informed about his death, M. N. Roy wrote: "I could not forget the injunction of the only man I ever obeyed almost blindly[ ] Jatinda's heroic death [ ] must be avenged. Only a year had passed since then. But in the meantime, I had come to realise that I admired Jatinda because he personified, perhaps without himself knowing it, the best of mankind. The corollary to that realisation was that Jatinda's death would be avenged if I worked for the ideal of establishing a social order in which the best in man could be manifest." In 1925, Gandhi told Charles Tegart that Jatin, generally referred to as "Bagha Jatin" (translated as Tiger Jatin), was "a divine personality". Tegart himself is purported to have told his colleagues that if Jatin were an Englishman, then the English people would have built his statue next to Nelson's at Trafalgar Square. In a 1926 note to J. E. Francis of the India Office, he described Bengali revolutionaries as "the most selfless political workers in India". The locality of Baghajatin in Kolkata has been named after him. Barbati Girls High School situated near the banks of the Budhabalanga River in Balasore town has a statue of Bagha Jatin as it was here the erstwhile Balasore district government hospital was housed and he breathed his last. Chashakhand, a place near Phulari just about 15 km east of Balasore, has a park in his memorium as it was here he fought the British forces after crossing the Budhabalanga River which flows nearby.

Танымал мәдениетте

1958 жылы Хиранмой Сеннің режиссерлігімен «Баға Джатин» атты патриоттық фильм жарық көрді. Үнді кинорежиссері Харисадан Дасгупта 1977 жылы осы еркіндік күрескері туралы «Баға Джатин» үнді деректі фильмін түсірді. Ол Үндістан үкіметінің Кино бөлімшесімен шығарылды. 2023 жылы Арун Ройдің «Баға Джатин» фильмі жарық көрді. Дев фильмдегі атау рөлін сомдап ойнап жатыр. Фильмнің музыкасын Нилаян Чаттерджи жазып дайындап жатыр.