Кіріспе

Солтүстік Америка BT 9 – АҚШ Әуе күштерінің (USAAC) екінші дүниежүзілік соғысқа дейін және соғыс кезінде пайдаланылған, төмен қанатты, бір қозғалтқышты моноплан жаттығу ұшағы. Бұл Boeing Stearman PT 13 Kaydet екі қанатты жаттығу ұшағының құрдасы болды, пилоттар BT 9-ға көшу алдында осы ұшақта ұшуды үйренді. Егер олар емтиханды сәтті тапсырса, Солтүстік Американың BC 1 және кейін AT 6 және әр мамандыққа арналған басқа ұшақ түрлеріне өтетін. Соғыс барысында, негізгі ұшу жаттығуларының сағатын арттыру BT 9 сияқты қосымша жаттығу ұшақтарының қажеттілігін жойғаны анықталды, сондықтан оның өндірісі PT және AT типтегі ұшақтардың деңгейіне жетпеді. NJ 1 АҚШ Теңіз күштерінде ұқсас мақсатта қолданылды, бірақ ол BT 10-ға жақын болды.

Жобалау және әзірлеу

BT 9 ұшағы, өндіруші NA 19 деп атаған, Солтүстік Американың NA 16 ұшағынан дамыды, ол алғаш рет 1935 жылдың сәуірінде ұшты. BT 9 үлгісі алғаш рет 1936 жылдың сәуір айында ұшты. Қанат және құйрықтың басқару беттері, сондай-ақ фюзеляждың оттық қабырғасының артындағы бөлігі құйрыққа дейін матамен қапталған. Ұшақтың қалған бөлігі металлмен қапталған және тұрақты (қайта тартпайтын) қону шассиімен жабдықталған. Әскери әуе корпусы барлығы 199 BT 9, BT 9A және BT 9B ұшақтарын сатып алды. Көптеген шетелдік елдер де осы ұшақтың түрлерін Солтүстік Американың NA 16 белгісімен пайдаланды. Бірінші BT 9C, тіркеу нөмірі 37 383, 600 а.к. Pratt & Whitney R 1340 41 қозғалтқышымен жабдықталған, бірақ әдеттегі BT 9C-ден ешқандай айырмасы болмады. Ол Y1BT 10 ретінде жеткізілді, кейіннен BT 10 деп қайта аталды. BT 9D – BT 14 (NA 58) ретінде өндіріске енгізілген бірнеше идеяларды сынаған бірден-бір прототип болды. Сол сияқты Солтүстік Американың NA 64 Yale ұшағы NA 16 сериясына қарағанда маңызды аэродинамикалық жақсартуды ұсынды, мұнда матамен қапталған фюзеляждың орнына толығымен металлдан жасалған фюзеляж қолданылды. BT 14 Pratt & Whitney R 985 қозғалтқышымен жабдықталған, ал BT 9 Wright R 975 қозғалтқышын пайдаланды. Фюзеляждағы мата терісі металлмен алмастырылды, ал қанатша сәл артқа жылжытылды, бұл артқы фюзеляждың ұзаруына әкелді, ал ауырлық орталығын сақтау үшін қозғалтқыш алға жылжытылды. Рульдің бұрынғы дөңгелек пішіні үшбұрышты пішінге өзгертілді, ең кең бөлігі төменгі жағында орналасқан, ал кабина қайта жобаланды. Бұл жаңа фюзеляж үлкен Pratt & Whitney R 1340 қозғалтқышымен, қайта жиналмалы шассимен және пулеметші орнына енгізілген шағын өзгерістермен жабдықталғанда AT 6 отбасының негізін құрады. BT 9 ұшағы тоқтап қалу және айналу мәселелеріне тап болды, сондықтан түрлі түзетулер жасалды. USAAC уақытша түрде BT 9 ұшағының кейінгі нұсқаларында ласты қолдануға келісті. Бірақ бұл тиімді болмады, ал BT 14 ұшағының ұзын фюзеляжы және BT 9-дың тік қанат шеттерінен айырмашылығы, алдыңғы қанат панельдерінің иілгендігі біршама көмектесті.

Пайдалану тарихы

NA 26 – қыналып тұратын шассиі бар, жетілдірілген модель, ол AT-6 Texan жоғары деңгейдегі оқу ұшағының прототипіне айналды және NA 16 дизайны негізінде жасалды.